Hyrje

Ky është një tregim i ri për Islamin. Është tregimi i një lëvizjeje, që u themelua nga i Dërguari i Zotit, Muhammedi, në Mekken e vitit 610 pas Krishtit dhe që u përsos me përkrahjen e kushëririt, bashkëpunëtorit dhe pasardhësit të tij, Ali ibn Ebu Talibit, në vitin 632, në Medine. Ky tregim përfshin një periudhë prej nëntëdhjetë vjetësh, që fillon me lindjen e Muhammedit në vitin 570 në Mekke dhe mbaron në vitin 661, në Kufe, me vrasjen e pasardhësit të tij, Ali ibn Ebu Talibit.

Histori të panumërta të Islamit janë shkruar në të kaluarën dhe do të vazhdojnë të shkruhen në vijim. Përparimi spektakular i Islamit në dimensionin misionar, renesansa muslimane pas shekujsh të përgjumur, shfaqja e naftës si një faktor i ri në politikën botërore të këtij shekulli por para se të gjithash, suksesi i Revolucionit Islamik në Iran, po bëhën katalizatorë të një interesimi të ri për Islamin. Me këtë, shumë libra vazhdojnë të shkruhen, qoftë nga ana e muslimanëve qoftë nga ajo e jomuslimanëve.

Në këtë kohë, kur udhëheqësit e botës së krishterë po punojnë qetësisht për ta realizuar ëndrrën e kahmotshme të një uniteti të Krishterimit, edhe muslimanët në mënyrë nostalgjike kthehen prapa në histori drejt atij shteti të parë islam, tek i cili ekzistonte një unitet i tillë. Megjithatë, duhet theksuar se Islami ishte monolitik dhe i bashkuar vetëm gjatë jetës së Profetit Muhammed (paqja qoftë mbi të dhe mbi pasardhësit e tij). Fill pas vdekjes së tij, u shfaqën plasaritjet e para në "trupin" e Islamit dhe ndjekësit e tij, u rradhitën në dy taborre të ndryshme. Në këtë ndarje, një pjesë e madhe e ndjekësve të tij u rradhitën në njërën anë dhe familja e tij në anën tjetër. Derisa anëtarët e familjes së tij mereshin me punën e varrimit, disa nga shokët e tij ishin të zënë me "zgjedhjen" e një udhëheqësi të ri që do t`ia zinte vendin. Në intervalin kohor mes vdekjes dhe varrimit të tij, ky grup u mblodh në vendin e quajtur Sakife në Medine dhe zgjodhi një person nga mesi i tyre si udhëheqës të shoqërisë islame. Pas kësaj, ata erdhën përpara familjes të të Dërguarit me një akt të kryer. Dhe për fat të keq, ky rast la gjurmë të përjetshme në historinë e muslimanëve.

Muhammedi, i Dërguari i Zotit (paqja qoftë mbi të dhe mbi pasardhësit e tij), i takonte fisit Hashim. Pas vdekjes së tij në vitin 632, kushëriri, dhëndri dhe trashëgimtari i tij, Ali ibn Ebu Talibi, e zëvendësoi si kryetar të fisit të Hashimitëve. Shumë nga shokët e Profetit, kishin ushqyer një urrejtje të fshehtë ndaj Aliut. Ata nuk e shfaqnin dot këtë kundërshtim gjatë jetës së Profetit por në çastin që i morrën në duar frerët e pushtetit, bënë ç`mos që të mos e lejonin atë të kalonte në krye të shtetit islam. Në këtë mënyrë, familja e Muhammedit, u pengua jo vetëm nga pasardhësia e drejtpërdrejtë e tij por edhe nga të gjitha postet e rëndësishme politike në qeveritë e ndryshme që do ta ndiqnin njëra-tjetrën.

Dashamirët, ndjekësit dhe përkrahësit e familjes së Muhammedit, historikisht janë quajtur "shia (ose shiitë)" ndërsa dashamirët, ndjekësit dhe përkrahësit e shokëve të Profetit, gjegjësisht të grupit që arriti ta marrë në dorë pushtetin, janë quajtur "sunni (ose sunnitë)". Kështu do të identifikohen këto dy grupe edhe në këtë vepër.

Historiani i famshëm musliman me origjinë indiane, M. Shibli, thotë se gati të gjithë librat e historisë janë shkruar nga historianët sunnitë. Kjo lë të kuptohet se dijetarët shiitë nuk e kanë shkruar historinë islame. Përse?

Ata nuk kanë shkruar histori për një shkak shumë të thjeshtë: të gjithë kalifët, sulltanët dhe mbretërit që sunduan në botën islame ishin sunnitë. Një shiit nuk mund të botonte një intepretim të historisë që do të dallonte nga interpretimi zyrtar dhe në anën tjetër, nuk donte t`i shërbente një procesi, që për të s`ishte veçse ritrajtësim i të vërtetës. Andaj dijetarët shiitë nuk u morën me shkrimin e veprave të historisë.

Për këtë arsye, ishte pikërisht versioni "zyrtar" i historisë së hershme të Islamit, që u pranua gjerësisht dhe që fitoi miratim në qarqet e ndryshme. Është më se e logjikshme për qeveritë e shekujve të parë të Islamit, që ta botonin vetëm "tregimin" që përshtatej me politikën e tyre. Dhe në këtë drejtim, nëse mendonin se ishte e nevojshme të heshtej e vërteta ose të heshtej ana tjetër e tregimit, është më se e logjikshme që ta bënin këtë.

Nuk ka asgjë të çuditshme, befasuese ose të papritur në sjelljen e historianëve sunnitë. Gjëja më e logjikshme për ta, ishte dhe vazhdon të jetë përkrahja e legjitimitetit të ngjarjeve që ndodhën në Sakife, ku një grup i shokëve të Profetit, me një lëvizje strategjike, i mori në duar frerët e sundimit të Arabisë.

Mirëpo ajo që është befasuese dhe tejet e çuditshme, është fakti se historianët perëndimorë dmth. orientalistët, i kanë gëlltitur si të vërteta hyjnore, të gjitha gjërat që historianët "oborrtarë" të Islamit u kanë servuar si "fakte". Orientalistët duhej të kishin qenë objektivë dhe të paanshëm sepse në fund të fundit, rezultati i një problemi historik në të kaluarën islame, nuk ka asnjë pasojë në shoqëritë e tyre. Mirëpo edhe përkundër kësaj, veprat e një pjese të madhe prej tyre, nuk pasqyrojnë faktet por interpretimet dhe propagandat e grupit që ishte në fuqi. Në këtë kontekst, veprat e tyre ishin vetëm imitime të "frymëzuara" nga ajo që do të mund të quhej "qarqet udhëheqëse" të muslimanëve.

Veprimtaria e orientalistëve mund të ketë një vlerë shkencore vetëm nëse ata e dëgjojnë fjalën e historianit të madh të Spanjës muslimane, Dr. J. A. Conde-n. Ai thotë:

"Është një fatkeqësi e historisë njerëzore fakti se edhe ndodhitë më të rëndësishme historike, rrjedhin nga burime krejtësisht të dyshimta, të shkruara nga pala fitimtare. Ndryshimet brenda perandorive, revolucionet më të mëdha dhe rrëzimi i shumë dinastive nuk bëjnë dallim në këtë drejtim. Për shembull, janë pikërisht romakët ata që e shkruan lavdinë e tyre. Po kështu, edhe rivaliteti dhe luftërat e tyre të përgjakshme me Kartagjenën janë përcjellur deri tek ne nëpërmjet vetë romakëve ose në rastin më të mirë, nëpërmjet ndonjë greku, i cili e ka trajtuar çështjen e njejtë por ka qenë i paguar dhe i varur nga perandoria romake dhe si i tillë, ka shkruar gjithmonë në favor të saj. Për shembull, Scipio, gjenerali romak që e mposhti Hanibalin, na shfaqet si heroi i përsosur. A s`mund të jetë kjo vallë, për arsyen se historia e jetës së Scipio-s ishte shkruar nga adhuruesit dhe lëvduesit e tij?

Nuk ka dyshim se Hanibali fisnik nuk mund të duket ndryshe veçse i madh dhe i lavdishëm, qoftë kjo edhe në kronikat e armiqve të tij. Por sikur urrejtja dhe agresiviteti romak të mos urdhëronte djegjen e analeve fenikase të historisë, ky gjeneral i madh, me siguri do të dukej shumë më ndryshe se një barbar i pamëshirshëm, siç është përshkruar nga Titus Livius-i (historian romak).

Një gjykim i shëndoshë dhe i drejtë i historisë na ndalon ta kënaqim veten vetëm me dëshmitë e njërës anë. Një gjë e tillë kërkon që t`i krahasojmë rrëfimet e të dyja palëve me një paanshmëri të kujdesshme dhe t`i hulumtojmë me qëllimin e vetëm të zbulimit të të vërtetës" ("Historia e sundimit arab në Spanjë", vëll.1, fq. 1)

Nuk mund assesi të mohohet fakti se shumë orientalistë kanë dhënë kontribute të paçmueshme në studimin, njohjen dhe të kuptuarit e Islamit. Falë veprimtarisë së tyre, shumë thesare të çmuara të historisë, artit dhe letërsisë islame i kanë shpëtuar harresës dhe janë mbrojtur. Po të mos ishin përpjekjet e tyre, mbase shumë prej këtyre thesareve sot do të ishin të humbura përgjithmonë. Në mesin e orientalistëve ka shumë të tillë që në nivel të jashtëzakonshëm i kuptojnë detajet e studimeve islame dhe që kanë njohuri enciklopedike mbi këtë fe. Ata kanë lexuar dhe studiuar një sasi të madhe njohurish mbi Islamin dhe pastaj i kanë përmbledhur, organizuar dhe botuar këto njohuri për të nxjerrë në pah vepra tejet mjeshtërore dhe analiza kritike. Ka madje të tillë që ia kanë kushtuar gjithë jetën e tyre Islamit dhe të cilëve bota islame u detyrohet një respekt të thellë.

Por edhe përkundër kësaj dashurie dhe këtij entuziazmi për diturinë, ajo që  mund të shihet është se kur studiuesit perëndimorë e interpretojnë Islamin dhe historinë e tij, diçka nuk shkon si duhet. Është e pabesueshme se si shumë prej tyre janë të paaftë të depërtojnë përtej atij versioni të zakonshëm dhe stereotipik të ngjarjeve, për të arritur deri tek faktet e ndryshuara qëllimisht dhe deri tek disa realitete shumë të rëndësishme. Disa prej tyre shpesh nuk arrijnë ta shohin as atë që është më se e qartë.

Më sipër i përcollëm principet e domosdoshme për të shkruar një histori të paanshme dhe shkencore, sipas asaj që thotë Dr. Conde, i cili është vetë një orientalist i shquar. Principi i gjykimit të paanshëm të historisë nga ana e specialistëve mbështetet vetëm në arsyen e shëndoshë dhe në këtë rreth nuk ka nevojë për asgjë mistike. Por edhe përkundër kësaj, shumë nga orientalistët, me një vullnet idiotik, e kanë pranuar rrëfimin e ngjarjeve pas vdekjes së Muhammedit, pikërisht ashtu siç është përcjellur nga grupi i cili arriti ta siguronte pushtetin.

Një shembull shumë i famshëm i këtij fenomeni, është pranimi si një fakt historik i rrëfimit se Muhammedi, i Dërguari i Zotit, vdiq pa caktuar ndonjë pasardhës dhe se këtë vendim ua la ndjekësve të tij dhe shoqërisë muslimane.

Me aq sa di unë, asnjë nga orientalistët nuk është ndalur për një çast të vetëm të hulumtojë në është e saktë ose e mundur që Muhammedi t`i lërë muslimanët pa një udhëheqës, duke i detyruar ata që të gjejnë një të tillë nëpërmjet një lufte të pamëshirshme për pushtet, ku gjithkush mund ta provonte fatin e tij. Duke i ikur këtij hulumtimi të mundimshëm, orientalistët u pajtuan me historianët sunnitë në lidhje me faktin se Muhammedi, Profeti i Islamit, nuk la pas ndonjë testament në lidhje me pasardhësinë e tij. Rrjedhimisht, ajo që ngjau në Sakife, u pranua si e drejtë, e arsyeshme dhe në interes të shoqërisë muslimane (ummetit).

Kjo tendencë "pro-sakifeane" e orientalistëve, i ka çuar drejt një qorrsokaku, në të cilin nuk gjejnë dot përgjigje për disa pyetje fundamentale në lidhje me historinë e Islamit dhe njësoj si historianët sunnitë, e gjejnë veten të zënë në një rrjetë paradoksesh dhe kontradiktash.

Shumë historianë sunnitë dhe shumë nga orientalistët kanë bërë një përpjekje të qëllimshme për ta minimizuar rëndësinë e pozitës së Ali ibn Ebu Talibit në historinë e Islamit. Ata kanë të drejtë t`i kenë idetë dhe supozimet e tyre, qofshin këto edhe të paargumentuara me fakte. Por unë, në përshkrimin e historisë së Islamit, jam përpjekur të vë theks pikërisht mbi faktet. Duke vepruar kështu, kam shpresuar se vetë faktet do të gjykonin. Ngase faktet janë "gjykues" të paanshëm, besoj se mund të mbështetemi në to, për ta barashpeshuar vlerësimin e rolit të protagonistëve të ndryshëm në historinë e hershme të Islamit. Faktet i kam zgjedhur me kujdes dhe i kam rradhitur si "xhevahirë në një qafore", që të mund të përcjillja sa më shumë prej tyre përnjëherë.

Për fat të keq, historia nuk ka një "gjyq suprem" që do të mund të sillte vendime. Ajo ka vetëm shkrues, që nuk janë përherë të pagabueshëm. Mirëpo edhe përkundër kësaj, besoj se historia mund të krijojë një "gjyq suprem" të sajin, pikërisht në logjikën e fakteve.

Kam edhe një arsye tjetër shumë pragmatike për t`u mbështetur mbi faktet. Për shkrimin e historisë së hershme të Islamit, ka tre burime kryesore: Kur`ani (libri i shpallur i Islamit), Hadithet (veprat dhe thëniet që i mveshen Muhammedit dhe që trasnmetohen nga një varg rrëfyesish) dhe shënimet e historianëve arabë. Nga këto tre burime, Kur`ani njihet dhe pranohet nga të gjithë muslimanët si një libër hyjnor. Secili musliman që e sfidon këtë autoritet të Kur`anit, mbetet jashtë kornizave të besimit. Por përderisa ky autoritet i Kur`anit, parë nga këndvështrimi musliman, është i paprekshëm, vargjet e tij janë subjekte të intepretimeve që shpesh ndryshojnë nga njëri-tjetri dhe kundërshtohen mes veti. Për këtë arsye nuk ekziston një koncensus në lidhje me interpretimin e tyre.

Edhe hadithet vuajnë nga një hendikep i hapur. Origjina e shumë prej tyre është e dyshimtë, ndonse ekzistojnë edhe të tilla që pranohen si të sakta nga sunnitët dhe nga shiitët njëkohësisht. Për arsyet e sipërpërmendura, kam qenë i kujdesshëm që t`i përcjell vetëm ato vargje të Kur`anit dhe vetëm ato hadithe (thënie të Profetit), interpretimi i të cilëve në sunnizëm dhe në shiizëm dallon shumë pak. Për dallim prej këtyre, faktet historike i takojnë një fushe, në të cilën nuk ka shumë hapësirë për mospajtime.

Shumë shpesh, kam përcjellur pjesë nga veprat e historianëve klasikë dhe modernë, në lidhje me një temë të caktuar. Këtë e kam bërë, për t`i prezantuar lexuesit disa këndvështrime të ndryshme mbi çështjen në fjalë ose disa interpretime të saj. Një ngjarje e njejtë, e parë nga këndvështrime të ndryshme, u duket ndryshe vëzhguesve të saj dhe si e tillë, është subjekt i interpretimeve që dallojnë nga njëri-tjetri. Shpresojmë se edhe lexuesi do të pajtohet me këtë përpjekje timen, në të cilën disa historianë do ta rrëfejnë historinë e njejtë. Motoja ime në rishkrimin e fakteve më jetike të historisë islame ka qenë: "T`i lëmë mjeshtërit ta bëjnë punën e tyre!"

Një tjetër arsye e përcjelljes së mendimit të historianëve të ndryshëm, ka qenë furnizimi i tezave të mia me argumente, në mënyrë që lexuesi të mund t`u drejtohet burimeve të tjera që mund t`i duken më të sigurta.

Kërkon shumë guxim ta hulumtosh të panjohurën por edhe më tepër kur duhet ta vësh në pyetje atë që është e njohur tashmë. Shumë nga të ashtuquajturat "fakte të njohura" të historisë së hershme të Islamit, nuk janë veçse supozime ose më saktë dëshira "romantike" të cilat nëpërmjet përsëritjes së vazhdueshme brez pas brezi, e kanë fituar imazhin, ose akoma më keq, statusin e "kushteve të besimit". Kur të hulumtohen supozimet e shumë muslimanëve, të cilat pranohen si "fakte" historike, mund të shihet se ata nuk u rezistojnë dot analizave të kujdesshme dhe kritike. Andaj vetë lexuesi mund të vendosë, në do të vazhdojë t`i besojë këto "fakte" ose do t`i pranojë të vërtetat, një pjesë e të cilave mund t`i duken shumë të hidhura dhe brutale. Ka gjithmonë njerëz që i tremben të vërtetës sepse e vërteta i kërcënon iluzionet e tyre, mitet e tyre të dashura dhe idetë që i kanë patur. Me kalimin e kohës, njeriu bëhet aq i lidhur për to, sa i duket më e rehatshme dhe më e sigurt të jetojë me këta iluzione duke qëndruar përherë larg "sulmeve" të të vërtetës. Për këta njerëz, e vërteta është sinonim i pasigurisë ndonse vetëm e vërteta është ajo që mund t`i sjellë siguri të mirëfilltë njeriut. E vërteta duhet të mbahet gjallë me çdo kusht nga të gjithë njerëzit dhe në veçanti nga historianët. Ajo duhet të pranohet edhe kur e dëmton një mik dhe i bën dobi armikut. Besnikëria primare e një historiani duhet të jetë ajo ndaj të vërtetës dhe asgjë nuk duhet ta largojë prej saj.

Lufta e ideve dhe përballja e mendimeve të ndryshme bëhet akoma më interesante kur subjekti i hulumtimit bartet nga konceptet filozofike dhe doktrinat abstrakte politike drejt personaliteve më kyçe të temave në fjalë. Historisë i jepet jetë pikërisht me portretizimin e personazheve dhe një ngjyrim i duhur vetëm nëpërmjet personaliteteve të cilët i sjellin në jetë këto ngjarje ose ushtrojnë ndikim mbi to. Ata e mbathin historinë me elementin njerëzor dhe me dozën e dramatizmit.

Mund ta definoni historinë si një rastësi, si një shkakshmëri të pashmangshme, si shtypje të një determinizmi ekonomik, si vepër të liderëve të mëdhenj, si rezultat i forcave që s`i kupton njeri ose si aspirata kolektive e një populli. Çfarëdo që të jetë historia, vetë arabët e shohin dhe e interpretojnë historinë e tyre, duke u bazuar para se të gjithash, në bëmat personale. Dhe mbase kanë të drejtë. Në fund të fundit, si çdo lëmi tjetër, edhe historia krijohet nga ata që veprojnë në kornizat e saj. Ajo nuk përbëhet nga ndërveprimi i forcave të ndryshme të verbra por nga ndërveprimet e vetë qenieve njerëzore. Konfliktet e historisë nuk janë konflikte mes filozofisë, ekonomisë ose sociologjisë por janë mes vetë njerëzve. Madje edhe në rastet më sociologjike të saj, historia nuk mund ta anashkalojë faktorin njerëzor. Si e tillë, historia e njëzet e tre viteve të para të Islamit, ku përfshihet misioni i të Dërguarit të Zotit, përveç veprimtarisë së tij, u krijua në pjesën më të madhe edhe nga veprimtaria e ndihmësit të tij, Ali ibn Ebu Talibit. Këtë e dëshmon qartë historia. Një dëshmi kjo, që shumë historianë janë përpjekur ta mbajnë fshehur. Qëllimi im ka qenë pikërisht tërheqja e vëmendjes së lexuesit drejt kësaj dëshmie.

Edhe përkundër kësaj baraspeshe të prishur të historiografisë të kaluar dhe të sotme perëndimore mbi Islamin, ekziston shpresa se historianët e ardhmërisë do t`i korigjojnë gabimet dhe dështimet e historianëve pararendës. E gjitha që duhet të bëjnë, është të mos i pranojnë symbyllur të gjitha ato interpretime dhe përfundime që janë bërë klishé të historisë islame dhe ta rizbulojnë vetë të vërtetën nëpërmjet analizimit dhe hulumtimit të dëshmive.

Në hyrjen e vëllimit të parë të veprës "Historia e Islamit" të botuar nga shtypi universitar i Kembrixhit (Cambridge university press), në vitin 1970, P.M. Holt, shkruan:

"Studimi i historisë së Islamit po zhvillohet dhe shumë nga faktet e konsideruara të sigurta nga historiografia e vjetër perëndimore (që ishin shpesh mendime dhe interpretime të historianëve tradicionalë muslimanë) janë bërë të pavlefshme. Vetëm nëpërmjet një studimi gradual dhe të hollësishëm mund të arrihet një kuptim më i saktë i të kaluarës..."

Faktet e "sigurta" të historiografisë së vjetër perëndirmore, që ishin pasqyrim i interpretimit të historianëve tradicionalë muslimanë, akoma jetojnë. Të shpresojmë se një ditë do të zhduken dhe do të arrihet një e kuptuar më e saktë e të kaluarës.

Përpjekja për ta interpretuar historinë e Islamit dhe në veçanti historinë e shekullit të parë të tij, është si të hapërosh në një fushë të minuar. Është një fushë e mbushur me kontradikta, me fjalime urrejtjeje dhe polemika, të cilës njeriu duhet t`i afrohet me kujdesin më të madh. Por edhe pëkundër kësaj, intepretimi i ngjarjeve mbetet një element themelor i të kuptuarit të historisë. Pa intepretim, historia bëhet një morri informatash të pakoordinuara dhe një katalog i ngjarjeve "të vdekura" dhe datave të ndërlidhura me njëra-tjetrën. Por këto ngjarje "të vdekura" prej kohësh, kthehen në jetë kur pasojat lidhen me shkakun dhe kur krijohet një rrjedhshmëri mes fakteve. Një fakt i lidhur me faktet e tjera mund të ketë një rëndësi historike. Por po ky fakt, i analizuar ndarazi, mund të jetë krejt i pakuptimtë.

Madje edhe Relativiteti i Ajnshtajnit do të thotë ta kuptosh universin si një lidhje mes faktorëve dhe jo si një mori ngjarjesh të ndara.

Siç u përmend edhe më sipër, ka një mal me libra mbi Islamin por shumë prej tyre janë interpretime stereotipe të tregimit në lidhje me lindjen dhe rritjen e tij, ashtu siç janë përcjellur deri tek autori nëpërmjet historianëve "oborrtarë" të qeverisë që lindi në Sakife dhe të qeverive që e ndoqën atë, si ajo e Damaskut (dinastia umajjade) dhe e Bagdadit (dinastia abbaside). Por tregimi i Islamit ka edhe një fytyrë tjetër.

Një princip i drejtësisë antike romake ishte principi "audi alteram partem" (dëgjoje edhe palën tjetër!). Veprimtaria e planifikuar njerëzore, e quajtur "politikë", është e mbushur me tragjedi të mëdha dhe trishtuese, të cilat kanë patur pasoja në jetën e gjithkujt në këtë planet. Pa dyshim, shumë prej tyre do t`u shmangej njerëzimi sikur të ndiqej principi i sipërpërmendur.

Ky princip i të dëgjuarit të të dyja palëve të përfshira në një proces, është pjesë e sistemit ligjor të shumicës së shteteve, por në veçanti të Shteteve të Bashkuara dhe Evropës perëndimore. Thomas Jefferson (presidenti i tretë i SHBA-ve), vetëm sa e parafrazonte këtë princip, pa të cilin s`mund të ketë drejtësi, kur tha: "Për hir të Zotit, t`i dëgjojmë njëherë të dyja palët!"  Studiuesit amerikanë dhe evropianë të Islamit, në të shumtën e rasteve, e kanë dëgjuar vetëm njërën anë të tregimit të tij. Ky libër, është një përpjekje për ta prezantuar anën tjetër të këtij tregimi. Pikërisht me këtë qëllim po ia dorëzoj këtë libër gjykimit të lexuesve të tij.

Nga burrëria q`u trembet të vërtetave
Nga përtacia e kënaqur me t`vërtetën përgjys`
E nga mendja  që thotë se di gjithçka...
Na shpëto o Zot i t`Vërtetës!

1. Gjeografia e Arabisë

Është një shprehi e historianëve që ta fillojnë historinë e një vendi me përshkrimin e pozitës së tij gjeografike. Kjo bëhet pjesërisht për faktin se drama e historisë luhet në "teatrin" e prapavijës së saj gjeografike dhe pjesërisht për arsyen  që në gjeopolitikë njihet si "determinizëm gjeografik". Është fakt se jo vetëm institutet por edhe relievi, klima dhe shumë kushte të tjera bashkohen për të krijuar një ndikim të përhershëm mbi gjeneratat dhe për ta formësuar karakterin e individëve dhe të popujve. Dhe është pikërisht karakteri, ai që pastaj i jep formë historisë së një populli.

Gadishulli Arabik është djepi i Islamit, i cili "lindi" në të, u rrit brenda kufijve të tij dhe ishte tashmë "i pjekur" kur i tejkaloi këta kufij. Ishin pikërisht qytetet e Mekkes dhe Medines në gadishullin arab, ku u zhvillua dhe u "ngjiz" identiteti klasik islam. Për këtë arsye, një përshkrim i shkurtër i Arabisë është i nevojshëm për ta kuptuar rrjedhën e historisë së kësaj toke.

Arabia, si çdo rajon tjetër në botë, ka patur një ndikim të madh në formësimin e njerëzve që kanë jetuar brenda saj ose që kanë kaluar një kohë të caktuar në të. Ka një reliev aspak të volitshëm dhe ka qenë gjithmonë një sfidë e vështirë mbijetese për njeriun, deri në zbulimin e naftës. Mbijetesa e njeriut ka qenë gjithmonë e varur me aftësinë e tij për t`iu përshtatur këtij relievi të ashpër.

Por përkundër përshtypjes së përgjithshme tek njerëzit, Arabia nuk është thjesht një shkretëtirë përplot rërë. Në relievin e saj ka shumë forma të ndryshme, prej të cilave është karakteristike rëra e nxehtë, malet me ngjyrë të zbehtë vjollce, kanjonet e mprehta, majat groteske me një qiell të kuqërremtë në prapavijë, shkëmbinjtë e brishtë, rrafshinat e pafundme, masat shkëmbore me forma të ndryshme gjeometrike, kodrinat e rërës që ndryshojnë vend pa ndalur, oazat, mirazhet e liqeneve dhe kopshtet e rralla.

Ndonse pjesa më e madhe e territorit të saj është e shkretë, Arabia ka shumë pjesë që janë të bukura dhe tërheqëse. Këto zona kanë një bukuri ritmike si ajo e rërës e cila njësoj si dallgët e detit, është në lëvizje të vazhdueshme. Kjo bukuri është akoma më e kalueshme se bukuria e fjollave të borës dhe më e shkurtër se peisazhi i një dëborë që sapo ka rënë. Masivet e rërës shtrihen përgjatë gjithë horizontit duke krijuar një botë heshtjeje dhe zbrazëtie. Shkëlqimi i diellit reflektohet në rërë dhe era krijon forma sureale dhe "futuriste", të cilat humbasin pas disa çastesh. Në këtë mënyrë, era pa ndalur krijon, shkatërron dhe rikrijon bukuri në këtë peisazh. Një bukuri, e cila në heshtjen e saj lind në erën e shkretëtirës dhe zhduket pa rënë në sy. Në këtë masiv rëre, peisazhi ndryshon vazhdimisht, duke marrë forma të reja dhe fantastike dhe duke "lëvizur" nga një vend në tjetrin. Rëra mund të mblidhet në kodrina të mëdha që mund të arrijnë edhe 150 metra lartësi nga sipërfaqja. Në varësi nga drejtimi dhe fuqia e erës, kodrinat marrin forma të ndryshme, si forma spektakulare e gjysëmhënës, rrëzat paralele ose masivet në formë piramidash, që shpesh quhen male të rërës.

Por nëse shkretëtira ka shumë fytyra, ajo ka edhe shumë "disponime" të ndryshme, shumë prej të cilave janë krejt të paparashikueshme. Për një çast mund të duket krejt e qetë dhe në një harmoni mashtruese dhe në momentin tjetër, të kthehet në një krijesë të ligë, dashakeqe dhe të pabesë sa një oqeani i trazuar. Karavane të tërë njerëzish, devesh dhe kuajsh janë zhdukur në rërën e ligë dhe të uritur të shkretëtirës.

Në stuhitë që mund të zgjasin edhe me ditë të tëra, dielli, hëna, yjet dhe e gjithë vija e horizontit mbulohet nga stuhia e rërës, e cila krijon hije sureale mbi sipërfaqen e shkretëtirës. Gjatë verës, shkretëtira bëhet përbërje e dy elementeve: nxehtësisë dhe rërës. Ndonjëherë një stuhi rëre ndiqet nga reshje të shkurta, si pasojë e të cilave krijohet një "ylber i dyfishtë", me një ylber të plotë dhe një tjetër më të vogël brenda tij. Kështu, në një bashkëjetesë të çuditshme, përshtaten tmerri dhe bukuria në ciklin jetësor të shkretëtirës.

Por shkretëtira mbetet përgjithonë e heshtur, djallëzore, e pamëshirshme, e ndaluar dhe e pafundme në atë madhështi dhe vetmi të saj. Disa besojnë se shkretëtira e ka "mistikën" e saj, e cila ndikon thellë tek njeriu. Ishte pikërisht kjo, prapavija në të cilën arabët, bijtë e shkretëtirës, e jetuan jetën e tyre.

Arabia është gadishulli më i madh në botë mirëpo për arabët ajo mbetet "Xheziretu`l Arab" (ishulli i Arabisë), gjë që nuk është edhe aq e gabuar, në një kuptim më të gjerë. E kufizuar në lindje nga Gjiri Persik, në jug nga Deti Arab dhe në perëndim nga Deti i Kuq, edhe kufiri i saj verior përbëhet nga një "det rënor": ai i Shkretëtirës Siriane.

Gadishulli është në formë të një katërkëndëshi me një sipërfaqe që kaplon 1,2 milion milja katrore (pak më pak se 2 milionë km²). Vija që zgjatet përgjatë bregut të Detit të Kuq, nga Gjiri i Akaba-s në veri e deri tek ngushtica "Bab el Mendeb" (në përkthim:"Porta e lotëve") në jug, është 1200 milja (rreth 1931 km) e gjatë. Përafërisht po kaq e gjatë është edhe distanca mes Bab el Mendeb-it në perëndim dhe Ras el Had-it, që është pika më lindore a gadishullit.

Përnga relievi, Arabia është një ultësirë e cila ka një lartësi mbidetare që vjen duke u bërë më e madhe teksa lëviz nga lindja drejt perëndimit. Përveç Jemenit dhe luginave mes vargmaleve perëndimore, i gjithë gadishulli është kryesisht i mbuluar nga rëra e shkretëtirës ose nga shkëmbinj të shkretë dhe të thatë.

Ndarja politike e gadishullit arabik (në vitin 1992) është, si vijon:

1. Mbretëria e Arabisë Saudite


2. Republika e Jemenit


3. Sulltanati i Omanit


4. Emiratet e Bashkuara Arabe


5. Shteti i Katarit


6. Shteti i Bahrejnit


7. Shteti i Kuvajtit

Në vijim, do të japim nga një përshkrim të shkurtër të këtyre njësive politike:

1. Mbretëria e Arabisë Saudite: shtrihen në një sipërfaqe prej 850,000 miljash katrore (mbi 1,3 milion km²). Ka rreth 10 milionë banorë dhe kryeqyteti i saj është Rijadi.

Dy provincat e Mbretërisë, të cilat kanë dalje në det janë Hixhazi dhe Asiri në bregun e Detit të Kuq. Ultësira e ngushtë bregdetare e Tihama-s shtrihet paralelisht me Detin e Kuq.

Qytetet "binjake" të Mekkes dhe Medines gjenden në krahinën e Hixhazit. Për këtë arsye, Hixhazi është toka e shenjtë e Islamit. Përfshin një sipërfaqe prejt 135,000 miljash katrore (rreth 217,261 km² ). Qytete dhe vendbanime të tjera brenda Hixhazit janë Xheddah, që është edhe porti detar i provincës së Mekkes dhe në të njejtën kohë qendra më e madhe ekonomike e vendit; Jenbu el Behr (ose shkurt "Jenbu"), porti detar i provincës së Medines; Taifi, një qytet në kodrinat që gjenden në juglindje të Mekkes dhe në të njejtën kohë, kryeqyteti veror i mbretërisë. Vlen të përmenden edhe Hajberi, Tebuku dhe Tajma.

"Krijimi" i Islamit u përsos në krahinën e Hixhazit dhe historia e lindjes dhe rritjes së kësaj feje është e lidhur ngushtë me këtë zonë, e cila është edhe kryeqendra e botës islame.

Provinca e Asirit, në jugperëndim të vendit, menjëherë pranë kufirit me Jemenin, është një zonë relativisht pjellore, e cila me malet e Asirit, që arrijnë lartësi deri në 3000 metra dhe me reshje të bollshme, mundëson zhvillim të bujqësisë. Qyteti i Abhar-it dhe qendra e rëndësishme bujqësore e Xhizanit gjenden pikërisht në provincën e Asirit.

Nexhd-i është një krahinë qendrore e Arabisë me një lartësi mesatare prej rreth 900 metrash mbi nivelin e detit. Cilësi dominuese e topografisë së kësaj zone janë zonat malore të quajtura "Tuvajk". Kryeqyteti i mbretërisë, Rijadi, ndodhet në krahinën Nexhd, ku gjenden edhe dy oazat e quajtura Burajda dhe Hajil.

Provinca lindore e mbretërisë saudite, e quajtur "El-Hasa", ka dalje në Gjirin Persik. E gjithë nafta dhe gazi natyror i Mbretërisë së Arabisë Saudite buron nga kjo provincë. Në të gjenden gjithashtu edhe oazat Hofuf dhe Katif. Qendra kryesore ekonomike e zonës është qyteti El Khobar dhe porti detar Dammam. Qytete të tjera më rëndësi janë Dhahran-i dhe Ras Tanura.

"Rub`al Khali" (në përkthim: "Krahina e zbrazur") në jug të vendit është zona më e madhe e mbuluar me rërë në botë dhe mbulon një sipërfaqe prej 250, 000 miljash katrore (650, 000 km²). Mes arabëve ajo njihet thjesht si "Al Ramal" (në përkthim: "Zallina"). Është një shkretëtirë thuajse e vdekur dhe njëra nga zonat më të izoluara dhe të shkreta në planet.

Shkretëtira e dytë sipas madhësisë është "En Nufud", që gjendet në veri të vendit dhe që përfshin një sipërfaqe prej 30, 000 miljash katrore (48280 km²).

2. Republika e Jemenit: gjendet në jugperëndim të gadishullit arabik, me një popullsi prej 11 milionë banorësh dhe një sipërfaqe që përfshin 190,000 milja katrore (rreth 305,000 km²). Është shteti i vetëm i gadishullit, në të cilin ka monsune, gjë që e bën Jemenin zonën më pjellore dhe më të banuar në gadishullin arabik. Zona "En Nebi Shoaib" gjendet në Jemen dhe arrin një lartësi mbidetare prej 3764 metrash.

San`a është kryqyteti i Jemenit dhe qyteti më i madh në këtë shtet. Ajo gjendet në një rrafshnaltë, në lartësi prej 2194 metrash mbi nivelin e detit dhe është e njohur për klimën e saj të shëndetshme. Qendra më e madhe ekonomike është qyteti i Aden-it. Mokka, Hodajda, Taiz-i dhe Mukalla janë qytetet e tjera me rëndësi. Sajuni dhe Shibami janë qytete të njohur për rrokaqiejt e tyre modernë.

3. Sulltanati i Omanit: shtrihet në këndin juglindor të gadishullit dhe përbëhet nga provincat e quajtura Oman dhe Dhofar. Ka një popullsi prej një milion banorësh dhe një sipërfaqe prej 90,000 miljash katrore (rreth 150,000 km²). Kryeqyteti është Muskat-i kurse qyteti më i madh është Matra.

4. Emiratet e Bashkuara Arabe: përbëhen nga emiratet: Abu Dabi, Dubai, Axhman, Sharxhah, Fuxhairah, Ras el Khaimah dhe Umm el Kuivejn. Të gjitha së bashku shtrihen në një sipërfaqe prej 32,000 miljash katrore (rreth 51,500 km ²) dhe kanë një popullsi që numëron rreth 500 mijë banorë. Kryeqyteti i Emirateve të Bashkuara është Abu Dabi, i cili është njëherit edhe qyteti më i madh dhe më i rëndësishëm në këtë shtet.

5. Shteti i Katarit: ka një sipërfaqe prej 4250 miljash katrore (6839 km²) dhe një popullsi prej 200,000 banorësh. Kryeqytet është Doha. Katari është shteti me numrin më të vogël të popullsisë në mesin e vendeve arabe.

6. Shteti i Bahrejnit: përbëhet nga 30 ishuj, me një sipërfaqe totale prej 240 miljash katrore (386.2 km²) dhe një popullsi që numëron 300,000 banorë. Kryeqyteti Manama gjendet në ishullin e Bahrejnit kurse qyteti Muharrak është qyteti i dytë përnga madhësia.

8. Shteti i Kuvajtit: shtrihet në një sipërfaqe prej 6200 miljash katrore dhe ka një popullsi prej 1,5 milion banorësh. Kryeqytet është Qyteti i Kuvajtit (Kuwait City).

Klima

Ndonse brezi i klimës tropikale e përfshin pjesën qendrore të gadishullit, Arabia nuk ka klimë tropikale. Verat janë të gjata dhe shumë të nxehta, me temperatura, që në shumë vende arrijnë deri në 55 gradë Celzius. Dimrat janë të ftohtë dhe të shkurtër. Reshjet e shiut janë të pakta, me një mesatare prej 101,6 milimetrash në vit. Sidoqoftë, krahinat jugperëndimore të gadishullit pranojnë reshje më të dendura, që arrijnë deri në 500 milimetra në vit.

Bimësia

Është kryesisht e rrallë për shkak të mungesës së reshjeve dhe për arsye të sasisë së madhe të kripës në përbërjen e dheut. Pemët e larta janë të rralla por kaçubet mund të shihen shpesh. Të gjitha bimët janë përshtatur domosdoshmërisht me kushtet e ekzistencës në shkretëtirë.

Palmet e hurmave (Phoenix dactylifera) kultivohen në zonat ku ka ujë të bollshëm. Kjo pemë është specieja më e kultivuar në të gjithë gadishullin. Frutet e kësaj peme,  hurmat, janë produkti më i rëndësishëm arab. Përveç kësaj, është i vlefshëm druri i fituar nga kjo pemë dhe disa produkte të tjera dytësore. Marena (Tamarix) dhe akacia (Acacia) mund të gjenden në shumë krahina të gadishullit. Drithërat më të rëndësishme të Arabisë janë gruri, elbi, tërshëra, misri dhe meli.

Kafeja kultivohet në Jemen dhe po në Jemen dhe në Oman, kultivohet pambuku. Mangoja është kultivuar me shumë sukses në oazat e provincës "El-Hasa" të Arabisë Saudite dhe kokosi në shtetin e Omanit. Ato që mund të konsiderohen si "pyje" të arabisë janë disa masive dëllinjash në zonat e larta të Jemenit.

Burimet natyrore

Faktori më i rëndësishëm në Arabi është pa dyshim uji. Prania ose mungesa e tij e ka formësuar në një masë të madhe historinë e kësaj toke. Banorët i tërhiqte Mekka pikërisht për shkak të burimeve të Zemzemit, të zbuluara nga Haxherja, gruaja e profetit Ibrahim dhe nëna e Ismailit. Pas bindjes se uji ishte i pranishëm në këtë zonë gjatë gjithë kohës, u ndërtua qyteti i Mekkes.

Hidrosfera e kësaj zone përbëhet nga puset, reshjet dhe ndonjëherë nga përmbytjet e papritura. Në të gjithë zonën nuk mund të gjendet as edhe një lum i vetëm përveç lumit "Haxhar" në Jemen i cili ka një gjatësi prej 60 miljash (96 km). Mirëpo edhe ky nuk është një lum i përhershëm por i tillë që mbushet vetëm kur ka reshje te mjaftueshme.

Një faktor tjetër i një rëndësie të jashtëzakonshme gjeopolitike është prania e bollshme e rezervave të naftës. Në vitin 1900 i gjithë gadishulli ishte i banuar shumë pak, i shkretë dhe shumë i varfër. Ishte njëri ndër rajonet e vetme në botë, që kishte mbetur i paprekur nga ndikimi perëndimor. Por u zbulua nafta dhe përnjëherë gjithçka ndryshoi. Arabia Saudite për herë të parë në vitin 1923 e koncesionoi një pjesë të tokës së saj dhe burimi i parë u hap në vitin 1938. Brenda disa viteve, të ardhurat vjetore nga nafta i kaluan 1 milion dollarët. Kuota prej 1 miliard dollarësh në vjet u tejkalua në vitin 1970 kurse në vitin 1980, të ardhurat prej naftës e kishin tejkaluar tashmë kufirin prej 100 miliardë dollarësh. Jeta në Arabinë Saudite dhe në mbretëritë tjera naftëprodhuese të Gjirit Persik u transformua me një shpejtësi radikale që mbase nuk është parë asnjëherë dhe askund tjetër në historinë e njerëzimit.

Pasuria e naftës e ka ndryshuar krejtësisht fytyrën e Arabisë Saudite dhe të shteteve të tjera të Gjirit. Ajo bëri të mundur që të sillej teknologjia më moderne për ta nxjerrë ujin nga thellësitë e tokës dhe për ta konvertuar ujin e detit në ujë të përshtatshëm për t`i gjelbëruar tokat e thata. Gjelbërimi i tokave të thata për t`u përdorur për bujqësi, ndikoi edhe në karakterin demografik të gadishullit. Fiset nomade gjithë më tepër po vendosen në vendbanime të caktuara ku prania e ujit është e sigurt. Përveç kësaj, teknikat më të sofistikuara po përdoren për t`i kontrolluar stuhitë e rërës dhe për ta zbutur mjedisin e pamëshirshëm shkretinor.

Kafsha më e rëndësishme në Arabi ka qenë gjithmonë deveja. Deveja arabe është me një gungë (Camelus doremedarius), për dallim nga deveja e Azisë qendrore (Camelus bactrianus) që ka mbi shpinë dy gunga. Kjo lloj deveje ka shputa të gjëra dhe të rrafshta të cilat nuk fundosen në rërë dhe si pasojë mund të udhëtojë distanca të gjata në shkretëtirë. Qumështi i devesë ishte një pjesë e rëndësishme e ushqimit të arabëve të shkretëtirës ndërsa lëkura e saj përdorej zakonisht për t`i ndërtuar çadrat e tyre. Thënë shkurt, deveja ishte një kafshë e pazëvendësueshme për mbijetesë në shkretëtirë.

Por çuditërisht, deveja pothuajse është zhdukur nga hapësirat e Arabisë Saudite dhe në shtetet e Gjirit Persik. Willim J. Polk, në librin e tij "Passing Brave" ("Të kalosh guximshëm"), të botuar në vitin 1973, nga Alfred A. Knopfi në Nju Jork, shkruan:

Pak përpara vdekjes së tij në vitin 1960, eksploruesi i madh anglez i shkretëtirave, John Philby, parashikoi se brenda tridhjetë vjetëve, Arabia nuk do të kishte më deve. Atëbotë njerëzit qeshën me këto fjalë të tija por me sa duket, parashikimi i tij kishte qenë tepër bujar. Deveja dhe nomadët, thuase janë zhdukur që tani në Arabi. Me këtë, një epokë, që filloi përpara 3000 vjetësh me zbutjen e deveve, është duke përfunduar. Deveja ka luajtur një rol madhor në zhvillimin e civilizimit.

Makinat dizel, trenat dhe avionët i kanë zëvendësuar prej kohësh devetë dhe karavanet e tyre të gjata. Sot shumica e arabëve udhëtojnë me makina ose me avionë. Devetë dhe karavanet e tyre janë fenomene të rralla në Arabinë e sotme.

2. Arabia para Islamit

Kur shkruhet historia e Islamit, është një shprehi që të fillohet me një përshkrim të shkurtër të gjendjes politike, ekonomike, sociale dhe fetare të Arabisë në vigjilje të shpalljes së Kur`anit dhe zgjedhjes së Muhammedit (paqja qoftë mbi të dhe mbi pasardhësit e tij) si i Dërguar i Zotit. Kjo është shprehia e dytë e historianëve, pas përshkrimit të kushteve gjeografike. Edhe unë do t`i mbetem besnik kësaj tradite dhe do të bëj një përshkrim të shkurtër dhe të përgjithshëm të kushteve që mbisundonin në Arabi, në fund të shekullit të gjashtë dhe në fillim të të shtatit.

Kushtet politike

Vetia më karakteristike e jetës politikë të Arabisë së asaj kohe ishte pikërisht mungesa totale e një organizimi politik të çfarëdo forme. Në përjashtim të Jemenit në jugperëndim, asnjë pjesë tjetër e gadishullit nuk kishte patur deri atëherë ndonjë qeverisje politike. Si të tillë, arabët kurrë nuk njohën ndonjë autoritet tjetër përveç atij të prijësit të fiseve të tyre. Ky autoritet i prijësve fisnorë, mbështetej kryesisht në karakterin dhe personalitetin e tyre dhe më tepër se politik, ishte një autoritet moral.

Studiuesit modernë të historisë e kanë të vështirë ta besojnë faktin se arabët jetuan për gjenerata e gjenerata pa asnjë lloj qeverisjeje dhe sundimi. Dhe ngase nuk kishte kurrfarë qeverisjeje, nuk mund të kishte as ligj dhe rend publik. Ligji i vetëm i kësaj toke ishte mungesa e ligjeve. Në rastet kur kryheshin krime, viktimat bëheshin ligji dhe i gjykonin vetë sulmuesit e tyre. Shumë shpesh, ky sistem çonte deri në akte makabre dhune.

Nëse arabët ndonjëherë dinin të përmbaheshin dhe të respektoheshin mes veti, kjo nuk ishte për shkak të ndjenjës së drejtësisë brenda tyre por më tepër, për shkak të frikës nga provokimi i armiqësisë dhe nga gjakmarrja. Gjakmarrja shkatërroi gjenerata të tëra ndër arabët. Ngase nuk kishte gjëra të tilla si policia ose gjyqësia, mbrojtja e vetme që mund ta kishte njeriu nga armiqtë, ishte pikërisht fisi i tij. Pra fisi, si i tillë, e kishte detyrim mbrojtjen e pjesëtarëve të tij edhe kur ata të bënin krime. "Shpirti fisnor" (arabisht: "asabijja") ishte më i zhvilluar se etika. Një fis që nuk arrinte t`i mbronte pjesëtarët e tij, përqeshej dhe ofendohej. Siç mund të pritet, etika nuk mund të kishte ndonjë vend në gjithë këtë fotografi.

Për shkak të mungesës së një qeverisjeje dhe për shkak të instinktit anarkist të arabëve, luftërat mes tyre nuk kishin të ndalur dhe ishin një fenomen i përhershëm në shoqërinë arabe. Shkretëtira mund të ushqente vetëm një numër të vogël njerëzish dhe ky sistem i luftërave ndërfisnore e mbante të kufizuar numrin e popullsisë.

Megjithatë, arabët nuk e shikonin kështu luftën. Për ta lufta ishte një argëtim, një sport i rrezikshëm ose një dramë fisnore, e vënë në skenë nga profesionistët, sipas traditave luftarake, me një publik, që i përkrahte luftëtarët e anës së tij. Paqja nuk ishte gjithaq tërheqëse për arabët. Lufta, në anën tjetër, përfaqësonte një ikje nga monotonia e jetës së shkretëtirës. Andaj ata ishin gjithmonë të disponuar për beteja, sepse rastet e tilla u jepnin mundësi t`i shfaqnin aftësitë e tyre të shigjetarisë, kalorësisë dhe luftës me shpatë, duke fituar kështu famën e një heroi dhe duke i sjellë lavdi fisit të cilit i takonin. Në shumë raste, arabët luftonin për hir të të luftuarit ndonse nuk kishte ndonje arsye të fortë për një gjë të tillë.

G.E. Grunebaum:

Në shekujt përpara lindjes së Islamit, fiset i shpenzonin të gjitha energjitë e tyre në luftë guerilase fisnore, ku gjithkush luftonte me gjithkë..." Islami klasik - një histori: vitet  600-1258",  botim i vitit 1970

Fiset nomade endeshin nëpër gadishull dhe i plaçkisnin karavanet dhe vendbanimet e vogla. Shumë nga vendbanimet u paguanin një haraç nomadëve që të ishin të mbrojtur nga sulmet e tyre.

Është me rëndësi të kuptohet fakti se përpara Islamit, Arabia nuk pati asnjë lloj qeverisjeje dhe kjo gjë mund të ketë patur ndikim edhe në vetë lindjen e Islamit. Mungesa totale e qeverisjes, qoftë ajo edhe në formën më themelore, ishte një fenomen i jashtëzakonshëm, të cilin e kanë komentuar edhe shumë orientalistë, ndër të cilët:

D.S. Margoliuth:

Arabia do të mbetej përgjithmonë pagane sikur të mos ishte një njeri nga Mekka i cili do t`ia jepte goditjen këtij sistemi dhe do të vepronte. Dhe ndonse shumë prej tyre ishin armiq të Muhammedit, askush nuk kishte një guxim të tillë dhe siç do të shihej më pas, nuk ekzistonte as edhe një gjyq i vetëm që do të mund ta gjykonte... "Muhammedi dhe zhvillimi i Islamit", botim i vitit 1931 

Maxime Rodinson:

Shumë njerëz ekzekutoheshin sipas ligjeve të pashkruara të shkretëtirës. Në praktikë, arabët e lirë nuk ishin të kufizuar nga asnjë lloj ligji dhe nuk kishte kurrfarë qeverisjeje që do ta përforconte këtë ligj dhe do ta mbështeste me forca të rendit publik. Mbrojtja e vetme e jetës së një njeriu ishte tradita e themeluar e gjakmarjes: "gjak për gjak e jetë për jetë". Gjakmarrja, e quajtur "tha`r" në arabisht, ishte njëra nga shtyllat e shoqërisë së beduinëve... "Muhammedi", botim i vitit 1971

Herber J. Muller:

Në Arabinë e Muhammedit nuk ekzistonte shteti. Kishte vetëm fise dhe vendbanime të shpërndara. Profeti e krijoi shtetin e tij dhe i fali një ligj të përpiluar nga Zoti.  "Vegja e historisë", botim i vitit 1958

Popullata e Arabisë së asaj kohe përbëhej nga dy grupe: populli "urban" i vendosur nëpër vendbanime të përhershme dhe nomadët, që jetonin në shkretëtirë. Hixhazi dhe Arabia jugore kishin shumë vendbanime të vogla dhe vetëm disa qytete më të mëdha. Pjesa tjetër e gadishullit kishte një popullsi nomade të përbërë nga beduinët. Ata ishin njerëz shumë të prapambetur në aspektin e civilizimit dhe politikës por edhe një burim frike për popullsinë e vendosur nëpër vendbanime. Ata mbijetonin si piratë të shkretëtirës dhe ishin të famshëm për egoizmin e tyre të pakontrolluar dhe për ndarjen anarkike fisnore.

Fiset më të rëndësishme kishin një ndikim që shtrihej në gjithë territorin ku jetonin. Në Mekke, fisi dominues ishte fisi Kurejsh, në Jethrib (sot Medine) dominonin fiset Aus dhe Kazraxh si dhe çifutët e fiseve Nadir, Kajnuka dhe Kurajza. Kurejshët e Mekkes e shihnin veten superirorë përballë beduinëve dhe në anën tjetër beduinët i përçmonin banorët e qyteteve, të cilët për ata nuk ishin tjetër veçse "një popull dyqanxhinjsh".

Të gjithë arabët ishin të mirënjohur për tipare si arroganca, krenaria, mendjemadhësia, paranoja dhe dëshira e madhe për të plaçkitur e për të dëmtuar. Pikërisht arroganca e tyre ishte përgjegjëse për faktin se ata nuk arritën të krijonin një qeverisje të tyren. Atyre u mungonte krejtësisht disciplina politike dhe deri në zhvillimin e Islamit, kurrë nuk njohën ndonjë autoritet suprem në Arabi.

Ata mund t`i bindeshin një njeriu që do t`i komandonte në betejë por bindja e tyre mund të fitohej vetëm pasi të kishin garancion se do të mernin një pjesë të mirë të plaçkës së luftës. Autoriteti i këtij personi bëhej i pavlefshëm me përfundimin e betejës.

Gjendja ekonomike

Parë nga aspekti ekonomik, çifutët ishin udhëheqësit e Arabisë. Ata ishin pronarë të tokave më pjellore të Hixhazit dhe ishin bujqit më të mirë në rajon. Ata ishin edhe tregtarët më të zotë dhe kishin krijuar një monopol mbi "industrinë" e armatimit.

Skllavëria ishte një institut ekonomik i arabëve. Robër dhe robëresha  bliheshin e shiteshin sikur të ishin kafshë dhe pikërisht kjo kategori e shoqërisë ishte më e mjeruara. Në anën tjetër, klasa më e fortë e shoqërisë ishte ajo e tregtarëve dhe e fajdexhinjve. Niveli i interesit që kërkonin ishte astronomik dhe i krijuar me qëllim që t`i bënte ata vetë më të pasur dhe huazuesit, më të varfër akoma.

Qendrat më të rëndësishme urbane ishin Mekkeja dhe Jethribi, qytete në provincën e Hixhazit. Mekkasit ishin kryesisht tregtarë dhe fajdexhinj. Karavanët e tyre udhëtonin verës për në Siri dhe dimrit për në Jemen. Ata gjithashtu bënin tregti edhe me Bahrejnin në lindje dhe me Irakun në verilindje. Tregtia e karavanëve ishte jetike për ekonominë mekkase dhe organizimi i kësaj pune kërkonte një aftësi të konsiderueshme dhe përvojë.

R.V.C. Bodley

Kthimet dhe nisjet e karavanëve ishin evenimente të rëndësishme në jetën e mekkasve. Pothuajse gjithkush kishte një investim të vetin në ata karavanë prej mijëra devesh, qindra burrash, kuajsh e gomerësh, të cilët niseshin me lëkura, rrush të thatë dhe me argjend e ktheheshin me yndyrëra , parfume dhe të tjera mallëra të prodhuara në Siri, Egjipt, Persi dhe gjetiu dhe ara e mëlmesa të sjella nga jugu. "I Dërguari", botim i vitit 1941, fq.31

Francesco Gabrieli:

Në vigjilje të Islamit, shoqëria më komplekse dhe e zhvilluar njerëzore në gadishullin arabik jetonte në qytetin e Kurejshit. Epoka e mbretërive të Petrës dhe të Palmirës në jug, kishte kaluar prej kohësh. Tashmë ardhmëria po përgatitej në Hixhaz... "Arabët-një histori e përmbledhur", botim i vitit 1963

F.A. Belyaev:

Fajdeja (arabisht: "Riba") ishte një fenomen shumë i pranishëm në Mekke, sepse ata që nuk ishin shumë të pasur dhe dëshironin të merrnin pjesë në karavanet fitimprurëse, duhej domosdo t`u drejtoheshin fajdexhinjve. Edhe përkundër përqindjes së lartë të interesit, këta njerëz shpresonin se do të mund të fitonin diçka pas kthimit të sigurt të karavanit. Tregtarët më të pasur të Mekkes ishin njëkohësisht edhe fajdexhinj.

Fajdexhinjtë zakonisht mernin një dinar për çdo dinar ose një dirhem për çdo dirhem të dhënë në huazim. Kjo do të thotë se ata kishin një përqindje interesi prej 100 përqind. Në vargun 3:130 të Kur`anit Zoti u drejtohet besimtarëve me fjalët "Mos merni fajde të dyfishuar mbi fajden!"Kjo mund të nënkuptojë se ndonjëherë kërkoheshin edhe fajde që arrinin interes prej 200 e madje 400 përqind. Nga fenomeni i fajdes nuk vuanin vetëm bashkëqytetarët mekkas të fajdexhinjve por edhe beduinët e Hixhazit, që ishin aktivë në tregtinë mekkase. Njësoj si në Athinën e lashtë, mjeti kryesor për ta shkelur lirinë njerëzore ishte paraja dhe fajdeja... "Arabët, Islami dhe Kalifati arab në mesjetë", botim i vitit 1969

Kushtet shoqërore

Arabia ishte një shoqëri e dominuar nga meshkujt. Femrat nuk kishin asnjë status përveç atij të objekteve të seksit. Numri i grave me të cilat mund të martohej një burrë nuk ishte i kufizuar. Kur një burrë vdiste, djali i tij i "trashëgonte" të gjitha gratë e tija përveç të ëmës. Një traditë tjetër makabre e arabëve ishte varrosja për së gjalli e foshnjave femra. Edhe ata që nuk kishin dëshirë ta varrosnin vajzën e tyre, duhej domosdo t`i bindeshin kësaj tradite "fisnike" dhe ishin të paaftë t`i rezistonin shtypjes së shoqërisë.

Alkooli ishte një ves i famshëm i arabëve, bashkë me të cilin vinte edhe bixhozi. Të gjithë arabët ishin alkoolistë dhe bixhozxhinj me traditë. Marrëdhëniet ndërmjet gjinive ishin krejtësisht të lira. Shumë gra e shisnin trupin e tyre për ta fituar bukën e gojës sepse nuk kishte tjetër profesion që mund të bënin. Këta femra varnin flamuj përpara shtëpive të tyre dhe njiheshin si "zonjat e flamujve" (arabisht: "dhat er rajjat").

Dijetari Sejjid Kutb nga Egjipti, në librin e tij "Gurë kilometrikë", të botuar nga Federata Ndërkombëtare Islame e Organizatave Studentore, në Salimiah të Kuvajtit, në vitin 1978 (fq. 48, 49), e përcjell nga Imam Buhariu thënien në vijim në lidhje me martesën në Arabinë paraislamike:

Shihabi tha: "Urvah ibn Zubejri më tregoi se Aisheja, gruaja e Profetit (paqja qoftë mbi të), i ka treguar se martesa në kohën e "Injorancës"(koha përpara Islamit) ishte katër llojesh:

1. Njëra ishte martesa e njerëzve si ajo që është sot, ku njeriu e kurorëzon të bijën me një njeri tjetër kurse ky i dyti i fal nuses një "pajë" (mehr) dhe martohet me të.


2. Një tjetër lloj ishte martesa në të cilën një njeri i thoshte të shoqes "Shko tek filani dhe fli me të!" Pastaj burri qëndronte larg nga e shoqja derisa të ishte i sigurt se ajo kishte mbetur shtatëzënë nga mashkulli tjetër, me të cilin kishte patur marrëdhënie. Kur të ishte e qartë se gruaja kishte mbetur shtatëzënë, burri mundej sërish të kishte marrëdhënie me të, po të donte. Gjithë kjo bëhej për të patur një fëmijë me gjak fisnik. Kjo martesë njihej si "nikah al istibda", martesa e të kërkuarit marrëdhënie (seksuale).


3. Një tjetër lloj martese ishte kur një grup prej më pak se dhjetë burrash e vizitonin të njejtën grua dhe të gjithë kishin marrëdhënie me të. Nëse mbetej shtatëzënë dhe lindte fëmjë, ajo i ftonte që të gjithë në shtëpinë e saj dhe u thoshte: "Ju e dini frytin e asaj që keni bërë. Unë kam lindur një fëmijë dhe ai është i yti, o .... " dhe pastaj e thoshte emrin e atij që donte. Me këtë, fëmija bëhej i atij burri dhe ai nuk kishte të drejtë ta refuzonte.


4. Lloji i katërt ishte kur shumë burra shkonin tek një grua e vetme dhe ajo nuk e largonte asnjërin që i vinte për marrëdhënie. Këto janë prostitutat (baghaja). Ata vendosnin flamuj në dyert e tyre për t`u njohur. Kushdo që kishte dëshirë hynte tek ato. Kur ajo lindte fëmijë, të gjithë mblidheshin në shtëpinë e saj dhe vendosnin se cilit i takonte fëmija. Ata ia jepnin fëmijën atij që mendonin se ishte babai i fëmijës dhe fëmija njihej si i tij, pa patur mundësi kundërshtimi.

Kur erdhi Muhammedi (paqja qoftë mbi të) me të vërtetën, i shkatërroi të gjitha këto lloje të martesave të Injorancës përveç asaj që e bëjnë njerëzit sot.

Gjendja e fesë në Arabinë paraislamike

Periudha e historisë arabe që daton para lindjes së Islamit njihet me emrin "Koha e Injorancës". Duke gjykuar sipas besimeve dhe praktikave të arabëve paganë, do të shihet se ky emër është më i përshtatshmi. Arabët ishin ndjekës të shumë "feve", të cilat mund të ndahen në kategoritë vijuese:

1. Idhujtarët ose politeistët
   Këtij grupi i takonin shumica e arabëve. Ata adhuronin një numër të madh idhujsh dhe secili fis e kishte idhullin ose idhujt e tij. Qaben, e cila sipas traditës ishte ndërtuar nga Profeti Ibrahim dhe i biri Ismaili për ta adhuruar Zotin e vetëm, e kishin kthyer në një panteon ku qëndronin 360 idhuj prej guri ose prej druri.


2. Ateistët
   Në këtë grup bënin pjesë materialistët, të cilët besonin se bota ishte e përjetshme.


3. "Zindik"
   Ishin ata që të ndikuar nga doktrina persiane e dualizmit të natyrës, besonin se ekzistojnë dy perëndi, që i përfaqësonin forcat e barabarta të të mirës dhe të ligës, dritës dhe errësirës. Që të dy ishin në një luftë të përjetshme kundër njëri-tjetrit.


4. Sabiinët:
   ishin adhurues të yjeve.


5. Hebrenjtë
   Kur romakët e shkatërruan Jerusalemin në vitin 70 pas Krishtit dhe i dëbuan hebrenjtë nga Palestina dhe Siria, shumë prej tyre gjetën strehë në provincën e Hixhazit në Arabi. Me ndikimin e tyre, shumë prej arabëve u konvertuan në judaizëm. Qendrat e tyre të rëndësishme ishin Jethribi, Hajberi, Fadaku dhe Umm ul Kura-ja.


6. Të krishterët
   Romakët e kishin konvertuar fisin Ghassan të Arabisë veriore në Krishterim. Disa familje të këtij fisi kishin emigruar dhe ishin vendosur në Hixhaz. Shumë të krishterë kishte edhe në Jemen, ku kjo doktrinë u soll fillimisht nga pushtuesit etiopianë. Qendra e tyre ishte qyteti i Nexhranit.


7. Monoteistët
   Në vigjilje të lindjes së Islamit, ekzistonte edhe një grup i vogël monoteistësh në Arabi. Pjesëtarët e këtij grupi nuk i adhuronin idhujt dhe e konsideronin veten ndjekës të profetit Ibrahim. Familja të cilës i takonte profeti Muhammed dhe kalifi i katërt, Aliu, bashkë me pjesën më të madhe të fisit të tyre, Hashimitëve, i takonin këtij grupi.

Arsimimi i arabëve para Islamit

Në mesin e arabëve kishte shumë pak individë që mund të shkruanin dhe të lexonin. Shumë prej tyre nuk ishin të interesuar për ta mësuar këtë art. Një pjesë e historianëve janë të mendimit se kultura e kësaj periudhe ishte e themeluar krejtësisht në përcjelljen gojore. Hebrenjtë dhe të krishterët ishin flamurtarët e shkrim-leximit në Arabi kurse arritja më e madhe intelektuale e arabëve paganë ishte poezia e tyre. Ata besonin se Zoti ua kishte dhënë aftësitë e të menduarit grekëve (shkencën dhe filozofinë), aftësinë e punëve të dorës kinezëve (me zejtarinë e tyre të përsosur) dhe arabëve, aftësinë e gjuhës (me gojëtarinë e tyre). Krenaria e tyre më e madhe, para dhe pas Islamit, ishte përherë gojëtaria (oratoria) dhe poezia. Rëndësia e poezisë në shoqërinë arabe mund të lexohet nga veprat vijuese të historianëve:

D.S. Margoliouth:

Në Arabinë nomade, poetët ishin pjesë e pajisjes ushtarake të fiseve. Ata i mbronin forcat e fisit të tyre dhe i dëmtonin fiset armike me një forcë, e cila vepronte në mënyrë misterioze dhe që përbëhej nga përpilimi i vargjeve interesante që do të tërhiqnin vëmendje dhe do të mbaheshin mend gjatë. "Muhammedi dhe rritja e Islamit", botim i vitit 1931

E.A. Belyaev:

Pjesa më e madhe e njohurive mbi gjendjen ekonomike, sociale dhe morale të Arabisë në shekullin e pestë dhe të gjashtë vjen nga poezia e lashtë dhe paraislamike e arabëve, e cila ishte e njohur për përshkrimin besnik ndaj periudhës në të cilën përpilohej dhe ndaj jetës fisnore të arabëve dhe të mjedisit ku jetonin. Andaj specialistët i pranojnë këto poezi si burimet më të rëndësishme dhe autoritative për t`i përshkruar arabët dhe traditat e tyre në këtë periudhë. "Arabët, Islami dhe Kalifati arab në mesjetë", botim i vitit 1969

Poezia arabe ishte e pasur përnga shprehja dhe rrjedhshmëria mirëpo ishte shumë sipërfaqësore dhe i mungonte thellësia e duhur në kuptim. Përmbajtja e saj mbase ishte interesante por ishte shumë stereotipike dhe e mbushur me klishé. Thuase të gjitha kryeveprat e poezisë së tyre e ndjekin të njejtën rrjedhë të ideve dhe figurave. Por sido që të jetë, ajo ishte një pasqyrë shumë besnike e jetës në Arabinë pagane. Përveç kësaj, poetët arabë në një mënyrë të pavetëdijshme e zhvilluan njërën nga artifaktet më të mëdha të njerëzimit: gjuhën arabe.

Përmbledhja me krijimet më të rëndësishme poetike të Arabisë pagane njihej si "Odet e Arta". Kjo ishte një përmbledhje prej shtatë poezish, që konsideroheshin të pakalueshme përnga rrjedhshmëria dhe fuqia gjuhësore. Këto poezi rrinin varur në Qabe si një sfidë që duhet ta arrinin poetët e rinj. Sir William Muir, në lidhje me këto poezi shkruan:

"Shtatë Poezitë e Varura" kanë mbijetuar nga një periudhë që daton para Muhammedit, si shembuj të një gojëtarie të pashoqe. Bukuria gjuhësore dhe pasuria e egër figurative pranohen nga lexuesi evropian por shumë shpesh, subjekti i poetit ishte i kufizuar dhe shumë rrallë devijon nga kallëpet e krijuara. Bukuria e të dashurës së tij, vendi i dëshiruar me gjurmët e freskëta të qëndrimit të tij në të, vetmia e një vendi të shkretuar, bujaria dhe aftësia e vetë poetit, lavdia e pakontestueshme e fisit të tij, cilësitë fisnike të devesë së tij dhe tema të tjera të ngjashme përpunoheshin me variacione të vogla, pa dallim se ç`ishte tregime që fshihej pas një poezie. Shumë prej këtyre veprave veç me tepër e shtonin ligësinë e njerëzve, vetëpëlqimin e tyre, xhelozinë, mizorinë dhe krenarinë. "Jeta e Muhammedit", botim i vitit 1877

Me zhvillimin e Islamit, vëmendja u kthye më tepër drejt prozës dhe poezia e humbi pozitën e saj si mbretëresha e arteve në Arabi.

"Vepra" më e madhe e Islamit ishte Kur`ani Fisnik, Shkrimi i shenjtë i kësaj feje, i cili ishte në formë të prozës. Muslimanët besojnë se Kur`ani u krijua në Qiej përpara se t`i shpallej Muhammedit, të Dërguarit të Zotit. Ata besojnë se intelekti njerëzor nuk mund të krijojë diçka që mund të matet me të, përnga stili dhe përmbajtja. Për pesëdhjetë brezat pararendës, ai ka qenë një model i mendimit letrar, filozofik, teologjik, ligjor, metafizik dhe mistik.

Në faqet vijuese u përpoqëm ta prezantonim një portret të përgjithshëm të gjendjes së Arabisë dhe jetës së banorëve të saj përpara Islamit. Ky "portret" është autentik dhe është marrë nga "arkivat" e vetë arabëve paraislamikë.

Duke gjykuar sipas këtij përshkrimi, mund të thuhet se para Islamit, Arabia nuk kishte një rend shoqëror dhe një rëndësi historike. Arabët jetonin me një moral të degraduar dhe të robëruar shpirtërisht. Jeta e tyre ishte e pakuptimtë, pa ndonjë arsye dhe pa qëllim. Shpirti njerëzor ishte i prangosur dhe po priste një shenjë  për të filluar një përpjekje titanike, që t`u shpëtonte zinxhirëve dhe të çlirohej.

Kjo shenjë u dha në vitin 610 nga Muhammedi, i biri i Abdullahut, në qytetin e Mekkes, kur ai e shpalli profetësinë e tij dhe e filloi historinë e lëvizjes së quajtur "Islam", e cila do ta mbështillte gjithë botën.

Për njerëzimin, ky ishte bekimi më i madh, i cili i çliroi nga robëria burrat dhe gratë, duke i mësuar t`i bindeshin Krijuesit të tyre. Muhammedi, i Dërguari i Zotit, ishte emancipuesi suprem i njerëzimit, i cili e nxorri njerëzimin nga "greminat e jetës". Gadishulli Arabik ishte një vend gjeografikisht periferik dhe politikisht një "terra incognito" (latinisht: tokë e panjohur) deri në shekullin e shtatë pas Krishtit. Pikërisht atëherë, Muhammedi e vendosi këtë vend në hartën politike të botës duke e bërë atë, teatrin e disa prej ngjarjeve më të rëndësishme të historisë.

Para Islamit, arabët kishin luajtur një rol krejtësisht margjinal në historinë e Lindjes së Mesme dhe mbase do të kishin mbetur përgjithmonë një popull barinjsh sikur Muhammedi (bekimi i Zotit qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) të mos ua jepte atë stimul, i cili i ktheu fiset e tyre nomade në një forcë që kishte qëllime. Ai krijoi një "komb" nga një masë njerëzish pa kurfarë strukture shoqërore. Ai i pajisi arabët me një dinamizëm të ri, me idealizëm dhe me një kreativitet eksploziv, me të cilin ata e ndryshuan përgjithmonë rrjedhën e historisë. Ai krijoi një gjendje të re mendore dhe psikologjike tek arabët. Veprimtaria e tij ishte një periudhë kritike e historisë ku mbaroi një epokë dhe filloi një e tjetër.

Duke folur për ndikimin e tij të madh në histori, Francesco Gabrieli, në librin e tij "Arabët- një histori e përmbledhur" (botim i vitit 1963), thotë:

...Me këtë mbaroi preludi pagan i historisë së arabëve. Nuk mund të mos e vërejë ndryshimin e fatit të këtij populli gjjithsecili që e krahason këtë periudhë pagane me atë që vijoi dhe që u solli arabëve një rol primar në historinë e botës dhe frymëzoi vepra dhe mendime të mëdha, jo vetëm tek një njeri i jashtëzakonshëm nga mesi i tyre por tek një elitë e tërë, e cila brez pas brezi i përmblodhi dhe i përhapi fjalët e tija. Ritmi i kësaj shoqërie që deri atëherë ishte e dobët dhe e shpërndarë, u kthye në një kërkim uniteti, kërkim të një qendre dhe të një qëllimi, të cilin do ta gjenin nën flamurin e besimit. As dashuria më romantike për gjërat primitive nuk na lejon të mos e shohim faktin se pa Muhammedin dhe pa Islamin, ky popull do të mbetej përgjithmonë duke u endur nëpër shkretëtirë, duke e shkatërruar njëri-tjetrin në luftëra të përgjakshme ndërfisnore dhe duke e parë Bizantin në Ktesifon dhe madje atë në Aksum, si rreze të largëta të civilizimit, i cili qëndronte shumë përtej aftësive të tyre.

3. Hashimitët para lindjes së Islamit

Në shekullin e pestë pas Krishtit, një njeri i quajtur Kusaj, lindi në fisin e Kurejshit. Ai i solli famë dhe respekt fisit të tij me urtësinë që kishte. E rindërtoi Qaben, e cila ishte në gjendje të mjerueshme dhe u urdhëroi arabëve t`i ndërtonin shtëpitë e tyre përreth saj. Ai ishte i pari që e ndërtoi "ndërtesën bashkiake" të Mekkes, një risi kjo për Arabinë. Në këtë ndërtesë, fise të ndryshme mblidheshin për të diskutuar në lidhje me problemet e tyre sociale, ekonomike, kulturore dhe politike. Kusaji formuloi ligje për furnizimin me ushqim dhe me ujë të pelegrinëve që vinin në Mekke dhe gjithashtu i bindi arabët që të paguanin një tatim për ta finansuar këtë veprimtari.

Edward Gibbon:

Kusaji, i lindur rreth vitit 400 pas Krishtit, stërgjyshi i Abdul-Muttalibit dhe rrjedhimisht brezi i pestë nga Muhammedi, fitoi një fuqi supreme në Mekke... "Rënia dhe shkatërrimi i Perandorisë Romake"

Kusaji vdiq në vitin 480 pas Krishtit dhe i biri Abdul Menafi, e zëvendësoi atë. Edhe ai u dallua për aftësitë e tija, për bujarinë dhe për gjykimin e tij të mençur. Pasardhës i tij ishte Hashimi, prej të cilit rrjedh edhe emri i këtij fisi, që në histori do të njihej si "Banu Hashim" (përkthim: "bijtë e Hashimit" ose thjesht "Hashimitët").

Hashimi ishte një njeri i veçantë. Ai e bëri Kurejshin një fis tregtar dhe më të rëndësishmin nga fiset arabe. Është pikërisht Hashimi, personi i cili i themeloi i pari dy karavanët tregtarë të Kurejshit, atë veror dhe dimëror dhe i pari që ua prezantoi arabëve gjellën e tyre të famshme, të quajtur "tharid". Po të mos ishte ky person, arabët do të mbeteshin përgjithmonë blegtorë.

Udhëheqësia e tij bujare dhe vizionare ishin vetëm dy nga cilësitë të cilat Muhammedi i trashëgoi nga stërgjyshërit e tij. Hashimi u martua me një grua nga Jethribi dhe prej saj pati një djalë, Abdul Muttalibin. Pas një kohe, Abdul Muttalibi e zëvendësoi të atin në pozitën e tij si prijës të Hashimitëve.

Edward Gibbon:

Gjyshi i Muhammedit (Abdul Muttalibi) dhe parardhësit e tij, brenda dhe jashtë Mekkes e kishin imazhin e princërve të krahinës së tyre por ata sunduan si Perikleu në Athinë ose si familja Medici në Florencë, të cilët sundonin me anë të mendimit dhe urtësisë së tyre. Ndikimi i tyre bashkohej me pasurinë që kishin.

Fisi i Kurejshit, me dhunë ose jo, e kishte fituar kujdestarinë e Qabes. Këtë pozitë e trashëgoi gjyshi i Muhammedit dhe për këtë arsye, familja e Hashimitëve ishte më e respektuara dhe më e shenjta në sytë e njerëzve. Prejardhja e Muhammedit nga Ismaili ishte një krenari për të dhe ndonse gjeneratat e para të pemës gjenealogjike ishin disi të errëta, ai prapëseprapë mund të vërtetonte një origjine fisnike të familjes së tij prej gjeneratash. Ai ishte nga fisi Kurejsh dhe nga familja e Hashimitëve, më e famshmja ndër arabët, princërit e Mekkës dhe kujdestarët trashëgimtarë të Qabes. "Rënia dhe shkatërrimi i Perandorisë Romake"

Hashimi kishte një vëlla më të vogël, që quhej Muttalib. Pas vdekjes së Hashimit, ai ishte prijës i fisit për një kohë të caktuar por pastaj me vdekjen e tij, nipi i tij dhe i biri i Hashimit, Abdul Muttalibi e trashëgoi si prijësi i ri. Bashkë me këtë, ai i pati trashëguar edhe cilësitë fisnike të cilat i kishin sjellë lavdi babait dhe gjyshit të tij.

Siç u përmend edhe më sipër, qyteti i Mekkes, si e gjithë Arabia, ishte pa ndonjë formë qeverisjeje dhe pa sundues. Prapëseprapë ajo dominohej nga fisi i Kurejshit. Kurejshët përbeshin nga dymbëdhjetë familje dhe Hashimitët ishin njëra prej këtyre familjeve. Si një reagim kundër imoralitetit që e kishte kapluar shoqërinë, familja e Hashimitëve, gjysëm shekulli përpara lindjes së Muhammedit, bëri disa përpjekje për ta ndaluar këtë degradim moral të arabëve dhe për ta përmirësuar gjendjen e tyre sociale, ekonomike dhe intelektuale. Me këtë qëllim ata e themeluan atë që do të quhej "Lidhja e të virtytshmive". Qëllimet kryesore të kësaj lidhjeje ishin pengimi i luftërave ndërfisnore dhe mbrojtja e personave të dobët dhe të pastrehë nga armiqtë e tyre.

Hashimitët ishin gjithashtu të interesuar në përparimin ekonomik të arabëve dhe për këtë qëllim ata u bënë nismëtarë të tregtisë me vendet fqinje, duke dërguar verës karavane për në Siri dhe dimrit për në Jemen. Këto karavane niseshin nga Mekkeja me hurma, shala dhe yzengji për kuaj e për deve, batanije nga leshi dhe nga qimet e devesë, parfume, erëza, mëlmesa, temjan, lëkurë devesh dhe kuaj të racës. Në kthim ata sillnin copa për veshmbathje, vaj ulliri, armatime, kafe, fruta dhe drithëra. Njësoj si "Lidhja e të virtytshmive" edhe karavanet tregtare ishin dhurata të pakontestueshme të Hashimitëve për arabët. Por dhurata më e madhe që ata do t`u bënin jo vetëm arabëve por gjithë botës, do të ishte fëmija i quajtur Muhammed, djali i Abdullahut, të birit të Abdul Muttalibit dhe Emines, bijës së Vahabit. Ai do të ishte njeriu më i dobishëm jo vetëm për arabët por për të gjithë njerëzimin. Njëra ndër ngjarjet që ndodhën gjatë periudhës së Abdul Muttalibit si kujdestar i Qabes, ishte pushtimi i Mekkes nga një ushtri abisiniane, e udhëhequr nga gjenerali i krishter, Abraha. Përpjekja për ta pushtuar Mekken dështoi, siç përcillet edhe në vargjet e Kur`anit:

...dhe Ai dërgoi kundër tyre zogj fluturues, q`i goditën me gurë e me baltë të thatë. Pastaj i bëri si një gjeth i brejtur... Fil (Elefanti) 105:3-5

Për arsyen se pushtuesit kishin marrë me vete edhe elefantë, viti i kësaj ngjarjeje u mbajt mend si "Viti i Elefantit". Viti i elefantit është viti 570 i erës sonë, që është pikërisht viti në të cilin lindi Muhammedi, profeti i ardhshëm i Islamit. Ushtria sulmuese u tërhoq nga Mekkeja dhe nenet e marrëveshjes dypalëshe u vendosën në negociatat, të cilat i udhëhoqi Abdul Muttalibi.

Sir John Glubb

Në vitin 570, Abraha, governatori i krishter, abisin i Jemenit, marshoi drejt Mekkes. Fisi Kurejsh ishte tepër i dobët dhe pa vetëbesimin e nevojshëm për t`u përballur me ushtrinë abisiniane. Abdul Muttalibi, si prijës i grupit, doli për të bërë negociata me Abraha-n. "Pushtimet e mëdha arabe", botim i i vitit 1963

Njëri nga kushërinjtë e largët të Hashimit ishte Abdu`sh Shemsi. Njëfarë Umejje, i cili pretendonte se ishte djali i këtij të fundit, ushqente në vete një xhelozi ndaj origjinës dhe prestigjit të Abdul Muttalibit. Njëherë madje, ai u përpoq për t`ia marrë këtë pozitë nga duart dhe dështoi. Ky dështim i mbeti përgjithmonë në zemër. Ai vazhdoi të ushqente një urrejtje ndaj Abdul Muttalibit dhe fëmijëve të tij dhe të njejtën ua përcolli djemve të vet dhe nipërve të cilët u bënë të njohur në histori si "Beni Umejje" ("bijtë e Umejjes" ose siç njihen më mirë "Umajjadët").

Por në urrejtjen e Umajjadëve kishte diçka më tepër se xhelozi fisnore ndaj Hashimitëve. Të dyja këto familje ishin antagoniste të njëra-tjetrës përnga karakteri, sjellja, pamja dhe mënyra se si e kuptonin jetën. Kjo do të shihej nga ngjarjet që do të vijonin, ku Umajjadët do të ishin flamurtarët e armiqësisë ndaj Islamit.

Hashimitët, në anën tjetër, ishin destinuar për të qenë kështjella dhe mburoja e Islamit. Ishte vetë Zoti që i zgjodhi për këtë detyrë të lavdishme. Sociologu dhe historiani i famshëm musliman, Ibn Khaldun-i, në pjesën "Mukaddime" (Hyrje), të veprës së tij, shkruan se të gjithë profetët e famshëm e kanë gëzuar përkrahjen e një grupi të fuqishëm. Përkrahja e tyre, sipas tij, është e nevojshme sepse i shërben profetit si një mburojë kundër armiqve të tij dhe i jep atij një siguri, pa të cilën nuk mund ta përmbushë misionin e tij hyjnor.

Në rastin e profetit Muhammed, ishte pikërisht familja e Hashimitëve ajo që e përfaqësonte "grupin e fuqishëm", që do ta mbronte nga urrejtja dhe mizoria e Umajjadëve dhe që do t`i mundësonte vazhdimin e misionit të tij hyjnor. Abdul Muttalibi kishte dhjetë djem. Katër prej tyre u bënë të famshëm në histori:

1. Abdullahu, babai i Muhammedit


2. Ebu Talibi, babai i Aliut


3. Hamza, heroi-martir i betejës së Uhudit


4. Abbasi, pasardhësit e të cilit e themeluan dinastinë abbasite

Abdullahu dhe Ebu Talibi ishin nga e njejta nënë kurse djemtë e tjerë të tij lindën nga gra të tjera.

 4. Lindja e Muhammedit dhe vitet e hershme të jetës së tij

Abdullahu ishte djali më i dashur i Abdul Muttalibit. Kur i mbushi të shtatëmbëdhjetat, u martua me Aminen, një grua fisnike nga Jethribi, qyteti në veri të Mekkes. Megjithatë, atij nuk i ishte shkruar të jetonte gjatë dhe vdiq vetëm shtatë muaj pas martesës së tij. Muhammedi, i Dërguari i Zotit, ishte një fëmijë i lindur pas vdekjes së të atit. Shejh Muhammed el Khidhri Buck, profesor i historisë islame në universitetin egjiptian në Kairo, thotë: Ai (Muhammedi) u lind në shtëpinë e xhaxhait të tij, Ebu Talibit, në "distriktin" e Hashimitëve në Mekke, në ditën e dymbëdhjetë të muajit "Rabbi el-Evvel"(muaji i tretë) të "vitit të elefantit", një datë e cila sipas llogaritjeve është 8 Qershori i vitit 570 pas Krishtit. Mamia e tij ishte nëna e Abdurrahman ibn Auf-it. Nëna e tij, Amineja, i dërgoi sihariqe Abdul Muttalibit, i cili erdhi menjëherë, e morri në krahë foshnjen dhe e quajti Muhammed.

Pjesa e Muhammedit në trashëgiminë e të atit ishte një robëreshë, Umm Ajman-i, pesë deve dhe dhjetë dele. Ky është një vërtetim se profetët mund të trashëgonin pasuri dhe nëse mund të trashëgonin atëherë do të thoshte se edhe mund t`u linin fëmijëve të tyre trashëgim. Të qenit profet nuk e pengon njeriun nga të trashëguarit e pasurisë së tij dhe nuk i pengon fëmijët e tij të trashëgojnë nga ai. Kjo çështje mund të duket pa ndonjë lidhje me këtë temë, mirëpo nuk është e tillë. Muhammedi, profeti i Islamit, (paqja qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij), ia kishte falur të bijës, Fatimesë, tokat e Fedekut. Por kur vdiq profeti, Ebu Bekri (kalifi i parë) dhe Umari (kalifi i dytë dhe këshilltari i të parit) e konfiskuan këtë pronë me pretendimin se profetët nuk u lënë trashëgimi fëmijëve të tyre dhe se gjithçka që ata lënë pas, i takon shoqërisë islame dhe jo pasardhësve. Ky ishte një dënim i çuditshëm që duhej ta paguante djali ose vajza e një profeti. Secili njeri tjetër në shoqërinë islame kishte të drejtë të trashëgonte pasuri nga i ati përveç të bijës të të Dërguarit të Zotit, Muhammedit.

Ekzistonte një traditë në mesin e arabëve, sipas të cilës ata i dërgonin fëmijët e tyre në shkretëtirë për t`i kaluar vitet e hershme të fëmijërisë në një klimë që ishte më e shëndetshme se ajo e Mekkes. Falë kësaj, fëmijët bëheshin më të shëndetshëm dhe e thithnin ajrin e pastër të shkretëtirës, i cili ishte më i shëndetshëm se klima aspak e këndshme e qytetit.

Një tjetër arsye e dërgimit të fëmijëve në shkretëtirë ishte fakti se arabët ishin mjeshtër të gojëtarisë dhe puristë të skajshëm kur bëhej fjalë për gjuhën. Ata e adhuronin gjuhën arabe, fjalët e saj, me nuancat e ndryshme kuptimore dhe krenoheshin mjaft me gojëtarinë e tyre. Madje shumë shpesh, klasat aristokrate të Mekkes e mbështesnin autoritetin e tyre pikërisht në fuqinë retorike. Mekkeja ishte vendtakimi i karavanëve dhe si e tillë, arabishtja e saj nuk kishte arritur ta ruajë pastërtinë e duhur. Aristokratët arabë nuk dëshironin që fëmijët e tyre ta flisnin atë gjuhë "të rrugës" dhe për këtë i dërgonin në shkretëtirë, për ta mësuar gjuhën e pastër të shkretëtirës. Për këtë arsye, fëmijët e tyre largoheshin nga Mekkeja në vitet e hershme të fëmijërisë dhe me këtë mbroheshin nga ndikimet kulturore të këtij fenomeni.

Amineja ia dha Halimes djalin e saj, Muhammedin. Halimeja i takonte fisit Esad, që jetonte në lindje të Mekkes. Muhammedi i kaloi katër vitet e para të jetës së tij në shkretëtirë, nën kujdesin e Halimes. Sipas historisë, ajo e ktheu atë në Mekke, në vitin e pestë të jetës së tij.

Muhammedi ishte vetëm gjashtë vjeç kur i vdiq e ëma, Amineja. Atëherë ai mbeti nën përkujdesjen e gjyshit të tij, Abdul Muttalibit. Por vetëm pas dy vjetësh, edhe ky i fundit vdiq.

Pak përpara vdekjes së tij, Abdul Muttalibi i thirri të gjithë djemtë dhe u tha se do t`u linte dy amanete: njeri ishte prijësia e Hashimitëve dhe i dyti ishte Muhammedi, djali i Abdullahut, nipi i tyre jetim, që asokohe i kishte mbushur tetë vjet. Pastaj i pyeti se cili prej tyre do të donte ta trashëgonte autoritetin e tij dhe të kujdesej njëkohësisht edhe për fëmijën, i cili i kishte humbur të dy prindërit. Pjesa më e madhe e djemve të tij kishin shumë dëshirë t`ia zinin vendin si prijës i fisit por asnjëri nuk dëshironte ta merte përsipër përkujdesjen e Muhammedit.

Kur Abdul Muttalibi i vëzhgonte një nga një dhe mendonte për të ardhmen e fëmijës, një heshtje vrasëse ra mbi të gjithë. Por nuk zgjati shumë. Ebu Talibi, njëri nga djemtë e tij, bëri një hap para dhe tha se ai kishte dëshirë ta merte jetimin e të vëllait, Abdullahut dhe se nuk dëshironte ta trashëgonte pasurinë dhe autoritetin e Abdul Muttalibit.

Deklarata e Ebu Talibit e zgjodhi problemin e Muhammedit. Abdul Muttalibi, jo vetëm që e bëri atë kujdestar të Muhammedit por edhe prijës të familjes së Hashimitëve.

Në shtratin e vdekjes, Abdul Muttalibi, shpalli se djali i tij, Ebu Talibi, do të ishte kujdestar i Muhammedit dhe prijësi i ri i Hashimitëve. Pastaj u urdhëroi të tjerëve që ta pranonin Ebu Talibin si prijës, gjë që e bënë të gjithë pa kundërshtim.

Histori e vërtetoi saktësinë e vendimit të Abdul Muttalibit. Djali dhe trashëgimtari i tij, Ebu Talibi, i plotësoi në mënyrën më të denjë të dyja detyrat.

Sir John Glubb

Në vitin 578, Abdul Muttalibi vdiq. Përpara vdekjes së tij, ai ia la Ebu Talibit përgjegjësin e përkujdesjes për Muhammedin. Abdullahu, babai i Muhammedit, ishte vëllai i Ebu Talibit nga e njejta nënë. Siç dihet, djemtë e tjerë të Abdul Muttalibit ishin nga gratë e tjera të tij. "Jeta dhe koha e Muhammedit", botim i vitit 1970

Ebu Talibi dhe e shoqja ishin krenarë dhe të lumtur që Muhammedi erdhi në familjen e tyre. Ata nuk e pranuan Muhammedin vetëm në shtëpinë e tyre por edhe në zemra dhe e deshën më tepër se fëmijët e tyre.

Ebu Talibi ishte një njeri me dinjitet dhe autoritet të lartë. Gjatë periudhës në të cilën ishte prijës i Hashimitëve, ai i mbajti titujt "Zotëriu i Kurejshëve" dhe "Prijësi i luginës". Njësoj si pjesëtarët e tjerë të fisit të tij edhe ai merej me tregti. Karavanet e tij udhëtonin drejt Sirisë dhe Jemenit.

Çdo vit, karavanet e Ebu Talibit largoheshin nga Mekkeja për në drejtime të ndryshme. Ndonjëherë edhe ai vetë nisej bashkë me ta, për ta mbikqyrur shitjen dhe çmimet e mallërave në tregjet e huaja. Përcillet se Muhammedi e shoqëroi xhaxhain e tij në njërin nga këto udhëtime, kur ishte vetëm dymbëdhjetë vjeç.

Që në moshë të re, Muhammedi krijoi emër si një njeri i drejtë dhe me gjykim të shëndoshë. Ngase në atë kohë nuk ekzistonin bankat ku mund të depozitoje gjëra me vlerë, Muhammedi u bë "banka" e mekkasve. Atij ia sillnin paratë, xhevahirët dhe sendet e tjera me vlerë dhe ai u kthente kurdo që të dëshironin t`i mernin. Ata e quanin "Emin" (i besueshmi) dhe "Sadik" (i sinqerti).

 Sir William Muir

I pajisur me një mendje të fortë dhe me një shije të rafinuar, i mbyllur në vete dhe meditativ, ai (Muhammedi) e jetoi pjesën më të madhe të jetës së tij brenda vetes dhe në përsiatjet e zemrës së tij gjeti zëvendësim për orët e tëra që burrat e tjerë i kalonin në argëtime dhe ahengje. Karakteri i drejtë dhe sjellja fisnike e këtij të riu, i fituan lëvdatat e bashkëqytetarëve të tij, të cilët e quanin "El-Emin" (i besueshmi). I respektuar dhe i nderuar, Muhammedi jetoi një jetë të qetë dhe të tërhequr në familjen e Ebu Talibit. "Jeta e Muhammedit", botim i vitit 1877, fq. 20

Kur Muhammedi ishte njëzet vjeç, u bë një betejë mes fisit Kurejsh dhe fisit Havazin. Ndonse Muhammedi ishte i pranishëm, ai nuk mori pjesë në luftime. Nuk e vrau dhe as e plagosi dikë, duke e treguar që në atë kohë, urrejtjen që kishte ndaj gjakderdhjes. Thuhet se në këtë betejë, ai i mblidhje nga toka shigjetat e armiqve dhe u jepte xhaxhallarëve të tij për të qëlluar.

Pas disa vitesh, Muhammedi u bë pjesë e "Lidhjes së të virtytshmive". Siç përmendëm edhe më sipër, kjo lidhje ishte betuar që t`i mbronte të dobëtit, t`i kundërshtonte tiranët dhe mizorët dhe t`i sillte fund diskriminimit në të gjitha format e tij.

Vlen të përmendet se ishte pikërisht familja e Hashimitëve (të cilës i takonte Muhammedi) ajo e cili e themeloi këtë lidhje. Ishte vallë kjo vetëm një rastësi? Nuk ka mundësi të gjendet përgjigja e kësaj pyetjeje. Por ishin pikërisht Hashimitët ata që i shpallën luftë pabarazisë dhe padrejtësisë. Ata e bënë të qartë se nuk do t`i toleronin krimet e të fuqishmit kundër të dobëtit dhe se nuk do të lejonin që të varfërit e Mekkes të shfrytëzoheshin nga pasanikët e Kurejshit. Vetëm pas disa viteve, Muhammedi do të bëhej nismëtari i një programi të ri shoqëror, elementi ekonomik i të cilit do të kishte për qëllim pikërisht shkatërrimin e këtij shfrytëzimi të padrejtë. Ai do t`ia merte Kurejshit privilegjet dhe "të drejtën" e tyre për t`i shfrytëzuar varfanjakët dhe të dobëtit.

Montgomery Watt

"Lidhja e të virtytshmive" duket se ka patur një ndikim të rëndësishëm në jetën e Mekkes dhe se ka qenë e drejtuar pikërisht kundër personave dhe politikave, me të cilat Muhammedi do të përballej në të ardhmen. Në veçanti, fisi i tij i Hashimitëve, kishte një rol qendror në këtë lidhje. "Muhammedi, Profet dhe burrë shteti" botim i vitit 1961

5. Martesa e Muhammedit me Hatixhen

Hatixheja, e bija e Khuvejlidit, ishte banore e Mekkes dhe i takonte fisit Kurejsh. Ajo respektohej nga mekkasit për karakterin e saj shembullor dhe për aftësinë organizative. Njësoj siç njihej Muhammedi me titujt "i besueshmi" dhe "i sinqerti" edhe Hatixheja u bë e njohur si "Tahira" (e pastra). Ndër arabët ajo njihej si "princesha e tregtarëve". Kurdo që karavanët largoheshin nga Mekkeja ose ktheheshin në Mekke, devetë e saja ishin përherë më të ngarkuara se devetë e të gjithë mekkasve bashkë.

Kur Muhammedi ishte 25 vjeç, kujdestari dhe xhaxhai i tij, Ebu Talibi, i sugjeroi Hatixhes që ta punësonte Muhammedin si udhëheqës të njërit nga karavanët e saj, i cili ishte gati për t`u nisur drejt Sirisë. Edhe Hatixheja ishte në kërkim të një personi të tillë dhe u pajtua menjëherë që Muhammedit t`i jepej kjo detyrë. Muhammedi e mori përgjegjësinë dhe karavani u nis për në Siri. Shërbetori i saj, Mejsereja, i bëri shoqëri Muhammedit dhe shërbeu si ndihmësi i tij.

Kjo ekspeditë për në Siri solli shumë fitime për Hatixhen dhe ajo u ndikua aq shumë nga aftësitë e Muhammedit sa e vendosi atë në krye të të gjitha tregtive të saja. Ky rast u bë edhe prelud i martesës së tyre.

Edward Gibbon

Në vendlindje dhe jashtë, në luftë e në paqe, Ebu Talibi ishte xhaxhai më i respektuar i Muhammedit dhe udhëzuesi dhe mbrojtësi i tij në rini. Me njëzet e pesë vjet, Muhammedi u punësua pranë Hatixhes, një vejushë e pasur dhe fisnike, e cila së shpejti, e shpërbleu besnikërinë e tij duke ia falur dorën për martesë. Marrëveshja e martesës, në stilin e thjeshtë të antikititetit, flet për dashurinë e dyanshme të Muhammedit dhe Hatixhes, e përshkruan Muhammedin si më të mirin e fisit Kurejsh dhe parashikon një pajë prej dymbëdhjetë florinjsh dhe dymbëdhjetë devesh, të cilat i siguroi Ebu Talibi. "Rënia dhe shkatërrimi i Perandorisë Romake"

Ebu Talibi e mbajti fjalimin e rastit gjatë martesës së Muhammedit dhe Hatixhes dhe fjalimi i tij nuk lë dyshim për faktin se ai ishte monoteist. Ai e filloi fjalimin në stilin "musliman", duke e lëvduar Zotin për mëshirën e Tij dhe për dhuratat e Tija të pafundme dhe e përfundoi duke u lutur që t`i mëshironte dhe t`i bekonte të posamartuarit.

Martesa e Muhammedit me Hatixhen ishte një martesë e suksesshme, e bekuar me lumturi për të dyja palët. Hatixheja ia dedikoi jetën Islamit. Ajo e harxhoi gjithë pasurinë e saj për ta forcuar Islamin dhe për t`i shërbyer mirëqenies së muslimanëve.

Hatixheja e kishte po atë aftësi sakrifikimi si Muhammedi dhe kishte shumë dëshirë ta shihte triumfin e Islamit mbi paganizmin. Kësaj dëshire të flaktë ajo ia shtoi edhe përkushtimin dhe fuqinë. Ajo e çliroi Muhammedin nga barra e të fituarit për ta ushqyer familjen dhe i mundësoi atij t`ia kushtonte gjithë kohën të menduarit dhe thurrjes së planeve për punën e madhe që e priste. Ky është kontributi më i madh që ia bëri të shoqit. Ajo ishte përkrahja kryesore e Muhammedit në ato vite përgatitjeje për profetësinë.

Martesa e Muhammedit dhe e Hatixhes u bekua edhe me lindjen e vajzës së tyre, Fatimesë, të njohur si "Zehra (ajo që shkëlqen). Ndonse dhuratat e Zotit për ta ishin të shumta, asgjë nuk ishte më e çmueshme se Fatimeja. Ajo ishte "drita e syve" të të atit, që në të ardhmen do të quhej "zonja e parajsës". I ati dhe e ëma i falën dashuri prindërore dhe ajo solli në folenë e tyre shpresë, lumturi dhe bekime të Zotit.

6. Lindja e Ali ibn Ebu Talibit

Aliu u lind në ditën e trembëdhjetë të muajit Rexheb, në vitin e tridhjetë pas vitit të Elefantit, që përkon me vitin 600 të erës sonë. Kushëriri i tij, Muhammedi, i kishte mbushur të tridhjetat tashmë. Prindërit e Aliut ishin Ebu Talibi, djali i Abdul Muttalibit dhe Fatimeja, e bija e Esadit, që të dy nga Hashimitët.

Aliu lindi brenda Qabes në Mekke. Mesudiu, historiani i madh dhe "Herodoti" i arabëve, në faqen 76 të vëllimit të dytë të librit të tij, "Muruxh`udh-Dheheb" ("Lëndina e artë") shkruan se njëra nga cilësitë unike të Aliut ishte fakti se kishte lindur brenda Shtëpisë së Zotit. Edhe disa dijetarë të tjerë e kanë konfirmuar lindjen e tij në Qabe:

1. Muhammed ibn Talha el-Shafii në veprën "Matalib`us- saul", fq.11


2. Hakimi në vepërn "El Mustadrak", vëll.3, fq.483


3. El Umariu në veprën "Sherh ainia", fq.15


4. Halabiu në veprën "Sira", vëll.1, fq.156


5. Sibt ibn el Xhauziu në veprën "Tadhkera Khavasil Ummah", fq.7


6. Ibn Sabbagh Melekiu në veprën "Fusul`ul-muhimme", fq.14


7. Muhammed ibn Jusuf Shafiu në "Kifajet al-Talib", fq.261


8. Shablanxhiu në veprën "Nurul Absar", fq.76


9. Ibn Zehraja në veprën "Ghijatu`l-Ikhtisar", fq.97


10. Edviu në "Nafhatul Kudsia", fq.41

 Nga historianët modernë, Abbas Mahmud el-Akkad nga Egjipti, në veprën e tij "El-Ekberrijet el-Imam Ali" (Kairo, 1970), shkruan se Ali ibn Ebu Talibi lindi brenda Qabes. Një historian tjetër bashkëkohor, Mahmud Said Tantaviu, nga Këshilli Suprem i Çështjeve Islame të Republikës Arabe të Egjiptit, në faqen 186 të librit të tij "Min Fada-il el-Ashrat el-Mubashirin bil Xhenne", të botuar në vitin 1976, nga Matab el-Ahram et-Tixharijja, në Kairo, shkruan:

"Zoti e mëshiroftë Ali ibn Ebu Talibin. Ai lindi brenda Qabes. Ai ishte dëshmitar i rritjes së Islamit, dëshmitar i përpjekjeve të Muhammedit dhe i Shpalljes. Ai menjëherë e pranoi Islamin ndonse ishte fëmijë dhe gjatë gjithë jetës luftoi që fjala e Zotit të sundonte mbi dhé..."

Një poet arab i shkroi vargjet e mëposhtme në lidhje me lindjen e Aliut:

Ai është njeriu për të cilin Shtëpia e Zotit u bë shtëpi lindjeje.
Dhe ai është që i hodhi idhujt prej kësaj shtëpie...

 Aliu është personi i parë dhe i fundit, i lindur në Qabe.

Tek arabët ekzistonte tradita që fëmija i sapolindur të vendosej tek këmbët e idhullit ose idhujve të fisit, duke ia dedikuar kështu fëmijën perëndisë pagane. Të gjithë fëmijët arabë i ishin "dedikuar" një perëndie pagane përveç Ali ibn Ebu Talibit. Kur fëmijët e tjerë arabë lindën, ndonjë politeist erdhi dhe i morri në krahë. Kurse kur lindi Aliu, ishte Muhammedi, i Dërguari i Zotit i cili erdhi deri në Qabe, e morri në krahë dhe ia dedikoi këtë foshnje Zotit të vetëm. Profeti i ardhshëm mbase e dinte se foshnja që mbante në krahë, do të ishte një ditë makthi i të gjithë politeistëve dhe i idhujve të tyre. Kur Aliu u rrit, ai me shpatën e tij e dëboi idhujtarinë nga Arabia.

Lindja në Qabe është vetëm një nga bekimet që Zoti ia fali Aliut. Një cilësi tjetër e tij është fakti se ai kurrë nuk i adhuroi idhujt paganë të arabëve. Kjo përsëri e bën atë unik sepse të gjithë arabët kishin adhuruar ndonjë idhull pagan përpara se të konvertoheshin në Islam. Për këtë arsye Aliu shpesh cilësohet si "ai, të cilit Zoti ia ndriçoi fytyrën." Fytyra e tij ishte pa dyshim e nderuar sepse ishte e vetmja fytyrë që nuk ishte përkulur përpara një idhulli të rremë.

Aliu ishte fëmija më i ri në familje. Nga tre vëllezërit e tij, Talibi dhe Akili ishin shumë vite më të vjetër se ai kurse Xhaferi, dhjetë vjet më i madh.

Lindja e Aliut e mbushi me lumturi zemrën e të Dërguarit. Ky fëmijë kishte një vend të veçantë për të. Në fund të fundit, Muhammedi kishte shumë kushërinj të tjerë, madje vetë Aliu kishte edhe tre vëllezër por Muhammedit nuk i interesonte asnjëri prej tyre. Aliu dhe vetëm Aliu e gëzonte interesimin dhe dashurinë e tij.

Kur Aliu ishte pesë vjeç, Muhammedi e adoptoi atë dhe që nga ai çast ata nuk u ndanë më nga njëri-tjetri.

Sipas një rrëfimi, asokohe kishte një thatësirë në rrethinat e Mekkes dhe Ebu Talibi, i cili kalonte ca vështirësi ekonomike, po përpiqej me vështirësi ta ushqente familjen. Muhammedi ndjeu se duhej t`ia lehtësonte barrën xhaxhait të tij dhe prandaj e adoptoi Aliun.

Është e vërtetë se Profeti e adoptoi Aliun, por arsyeja nuk është ajo që u tha më sipër. Në rradhë të parë, Ebu Talibi nuk ishte një njeri aq i varfër sa të mos mund ta ushqente një fëmijë pesëvjeçar. Ai ishte një person me autoritetit dhe pasuri, karavanët e të cilit udhëtonin nga Hixhazi drejt Sirisë dhe Jemenit. Kur të mendohet më thellë, ushqimi i një djali pesëvjeçar vështirë se do të bënte dallim për një njeri, i cili i ushqente edhe të huajt kur ishin të urritur.

Muhammedi dhe Hatixheja e adoptuan Aliun pas vdekjes së djalit të tyre. Me këtë, Aliu e mbushi një zbrazëtirë, që ishte krijuar në jetën e tyre. Por Muhammedi, Profeti i ardhshëm i Zotit, kishte edhe një arsye për ta adoptuar Aliun. Ai e zgjodhi atë për ta rritur dhe për ta edukuar ashtu si duhej, që të ishte i gatshëm për përgjegjësinë e madhe, që do të duhej ta bartte mbi supe në të ardhmen. Dr. Taha Husseini nga Egjipti, thotë se i Dërguari i Zotit u bë udhërrëfyesi i Aliut, edukuesi dhe mësuesi i tij, cilësi që askush tjetër nuk e ndan me të.

Në lidhje me Islamin thuhet shpesh se është e vetmja nga fetë botërore, e cila u rrit në dëshmi të plotë të historisë dhe pikërisht për këtë arsye, nuk ka asnjë pjesë të historisë së saj, që është e errët dhe e panjohur.

Bernard Lewis:

Në një ese në lidhje me Muhammedin dhe origjinën e Islamit, Ernest Renan-i thotë se, për dallim prej feve të tjera që e kishin misterioze zanafillën, Islami lindi në dëshmi të plotë të historisë. "Rrënjet e tija janë në sipërfaqe dhe jeta e themeluesit të tij është po aq e njohur për ne, siç janë edhe jetët e Reformatorëve të shekullit të gjashtëmbëdhjetë.." "Arabët në histori" botim i vitit 1960

G.E. Von Grunebaum

Islami përfaqëson një rast të rrallë të zhvillimit të një feje botërore në dëshmi të plotë të historisë... "Islami", botimi i vitit 1960

Në po të njejtën mënyrë, mund të thuhet se nga të gjithë shokët dhe ndjekësit e Muhammedit, Aliu është i vetmi që u rrit në dëshmi të historisë. Nuk ka asnjë pjesë të jetës së tij, që është e fshehur nga drita e historisë, qoftë kjo koha kur ishte foshnje, fëmijë, riosh, i rritur ose një burrë i moshuar. Në anën tjetër, ndjekësit e tjerë të hershëm të Muhammedit, dolën në skenën e historisë vetëm pas konvertimit të tyre në Islam dhe për jetën e tyre para Islamit dihen shumë pak gjëra ose asgjë fare. Aliu ishte i destinuar për të qenë dora e djathtë e Islamit dhe mburoja e Muhammedit. Fati i tij ishte i lidhur ngushtë me fatin e Islamit dhe me jetën e profetit të kësaj feje. Ai ishte i pranishëm në çdo ngjarje në historinë e kësaj lëvizjeje të re dhe gjithmonë luajti një rol qendror. Ishte ky një rol, që nuk mund ta kishte luajtur askush tjetër përveç atij. Ai ishte imazhi i Muhammedit. Libri i Zotit, në vargun 61 të kapitullit të tretë, e quajti atë "shpirti" ose alter ego-ja (latinisht: "uni i dytë") e Muhammedit, me çfarë e shënoi emrin e tij të lavdishëm në horizontet e historisë.

Në vitet që do të vinin, kombinimi kreativ i Muhammedit dhe Aliut, i mjeshtërit dhe nxënësit të tij, do ta zbrisnin "Mbretërinë e Qiejve" në hartën e tokës.

7. Në vigjilje të shpalljes së profetësisë

Ndonse Arabia ishte foleja e pabarazive dhe kështjella e idhujtarisë, vetë Muhammedi asnjëherë nuk u njollos nga këto të liga dhe mëkate dhe asnjëherë nuk adhuroi ndonjë idhull. Edhe përpara se ta shpallte hapur se ishte dërguar për ta themeluar "Mbretërinë e Qiejve" në tokë, karakteri dhe sjellja e tij ishin gjithmonë një pasqyrim i Kur`anit të lavdishëm. As kritikuesit e tij më të zellshëm nuk kanë mundur të gjejnë ndonjë papërshtatshmëri mes sjelljes së tij dhe Kur`anit, qoftë kjo para ose pas shpalljes së profetësisë. Pas shpalljes si i Dërguar i Zotit, ai i ndaloi traditat dhe praktikat pagane por nuk ka asnjë dëshmi që të tregojë se përpara kësaj ndalese, ai i kishte ndjekur këto tradita dhe se kishte bërë diçka në kundërshtim me Kur`anin.

Fitohet përshtypja se Kur`ani, Libri i Zotit, ishte i mbjellur në zemrën e Muhammedit që nga fillimi dhe mund të shihet se ai e "ligjëronte" Islamin edhe përpara Shpalljes, ndonse jo me fjalë por me vepra. Veprat e tija ishin po aq të rrjedhshme sa edhe gojëtaria e tij dhe i shpallnin hapur botës se çfarë njeriu ishte Muhammedi. Në fund të fundit, ishin vetë paganët që atë e quanin "i besueshmi" dhe "i sinqerti" ndonse po këta njerëz, vite më vonë do ta persekutonin në mënyrë të pamëshirshme, do ta dëbonin dhe do të caktonin një çmim për kokën e tij. Ndonse ishin një popull i pakujdesshëm dhe i pamoralshëm, arabët e çmonin sinqeritetin, qoftë kjo edhe tek armiku. Por prapëseprapë, respekti që kishin për Muhammedin nuk i pengoi që të përpiqeshin për ta shkatërruar, në çastin që ai e kritikoi hapur idhujtarinë e tyre dhe politeizmin. Ata u bënë të etur për gjakun e tij që në çastin që i ftoi drejt Islami dhe asnjëherë nuk u përpoqën ta kujtonin besueshmërinë e tij të mëhershme.

Mekkasit e respektonin jo vetëm sinqeritetin e Muhammedit por edhe aftësinë e tij për të gjykuar. Njëherë, Kurejshi po e rindërtonte Qaben dhe tek njëri nga muret duhej të vendosej "Guri i Zi". Dikush duhet ta sillte Gurin e Zi, ta ngrinte nga toka dhe ta vendoste në vendin e tij në mur. Por kush do ta bënte këtë?

Secili fis e kërkonte për vete këtë nder dhe nuk ishte i gatshëm t`ia linte askujt tjetër. Ky mospajtim solli ca diskutime të zjarrta, ku të gjithë bëheshin gati për të vendosur me shpatë se kujt do t`i takonte kjo vepër e lavdishme.

Atë çast, një plak i ndërpreu dhe u sugjeroi që në vend të luftës kundër njëri-tjetrit, prijësit e fiseve të prisnin deri në mëngjesin e ardhshëm dhe të vepronin sipas gjykimit të njeriut të parë që do të kalonte të nesërmen që andej. Ishte një ide e mençur dhe të gjithë e pranuan. Mëngjesin e ardhshëm, kur porta e Qabes u hap, e panë Muhammedin tek hynte brenda. Të gjithë ishin të lumtur që ishte ai dhe u pajtuan që t`ia linin atij vendimin dhe të gjithë ta pranonin atë që ai do t`ua thoshte.

Muhammedi kërkoi që të sillnin një pëlhurë dhe ta shtronin në tokë. Pastaj e morri Gurin e Zi, e vendosi mbi të dhe i kërkoi prijësit të secilit fis ta kapte një pjesë të pëlhurës. Kështu ata e mbajtën së bashku Gurin e Zi deri në Qabe dhe më në fund vetë Muhammedi e mori gurin dhe e vendosi në vend.

Ky vendim i Muhammedi i la të gjithë të kënaqur. Me urtësinë e tij ai parandaloi një gjakderdhje të panevojshme. Kjo ngjarje flet se në raste të vështira, arabët e kërkonin mendimin e tij.

8. Lindja e Islamit dhe shpallja e profetësisë nga ana e Muhammedit

Kur Muhammedi ishte 40 vjeç, ai nëpërmjet ëngjëllit Xhibril (Xhebrail ose Gabriel) u urdhërua nga Zoti që t`ua shpallte Njëshmërinë e Tij politeistëve dhe të gjithë botës dhe t`i sillte sihariqe paqeje një njerëzimi të shkatërruar. Pas këtij urdhri, Muhammedi e nisi lëvizjen e tij të quajtur "Islam", e cila do ta ndryshonte përgjithmonë historinë e njerëzimit.

Para se të vinte kjo thirrje e Zotit, Muhammedi kishte krijuar një shprehi të të kaluarit një pjesë të gjatë të kohës së tij me përsiatje dhe meditim. Për të qenë larg nga pengesat e jashtme, ai shpesh shkonte në një shpellë malore të quajtur Hira, rreth 5 km larg Mekkes dhe i kalonte atje ditët e gjata të verës. Ishte pikërisht në shpellën Hira kur një ditë iu shfaq ëngjëlli Xhibril dhe ia solli lajmin se Zoti e kishte zgjedhur atë për të qenë i Dërguari i Tij i fundit për botën dhe për ta nxjerrë njerëzimin nga mëkatet dhe gabimet drej dritës së Udhëzimit, të Vërtetës dhe Diturisë. Xhibrili pastaj i urdhëroi Muhammedit t`i "lexonte" (ose recitonte) vargjet në vijim:

Lexo me emrin e Zotit tënd që krijoi! Q`e krijoi njeriun nga një gjak i mpiksur...Lexo, se Zoti yt është më bujari. Ai ia mësoi njeriut pendën (lapsin). Ia mësoi atë që s`e dinte...  

Këto janë pesë vargjet e para të shpalljes, që iu zbritën Muhammedit në natën që njihet si "Nata e Fuqisë" (Lejletu`l-kadr) ose "Nata e bekuar" në muajin e Ramazanit (muaji i nëntë i kalendarit islamik), në vitin 40 pas vitit të Elefantit. Këto janë pesë vargjet e para të kapitullit 96 të Kur`anit Fisnik. Emri i kapitullit është "Ikra" (Lexo!) ose "Alak" (Gjaku i mpiksur).

Sipas traditës, "nata e fuqisë" ose "nata e bekuar" është në dhjetë ditët e fundit të muajit të Ramazanit, me mundësinë më të madhe që të jetë në datat 21, 23, 25 dhe 27 të atij muaji.

Në lidhje me përshkrimin e pranimit të shpalljes së parë nga Muhammedi, sunnitët dhe shiitët kanë këndvështrime të kundërta. Sipas traditës sunnite, shfaqja e Xhibrilit e befasoi Muhammedin dhe kur ky i urdhëroi të lexonte, Muhammedi tha: "Unë s`di të lexoj..". Kjo u përsërit tri herë  me rradhë dhe secilën herë që Muhammedi i thoshte ëngjëllit se nuk dinte të lexonte, ai ia shtrëngoi gjoksin. Më në fund, Muhammedi arriti t`i përsëriste pesë vargjet, ëngjëlli e la të lirë dhe u zhduk.

Kur Xhibrili u largua, Muhammedi, i cili tashmë ishte "emëruar" i Dërguar i Zotit, zbriti nga shpella e Hira-s dhe u kthye në shtëpi në një gjendje të tmerruar. Ai po dridhej i tëri dhe sapo hyri në shtëpi, i kërkoi të shoqes Hatixhes, ta mbulonte me një batanije. Kur i kishte kaluar pak shqetësimi, ai i rrëfeu të shoqes për këtë takim të çuditshëm me Xhibrilin në shpellën Hira.

Rrëfimi tradicional sunnit i ngjarjes, jepet në një artikull të Dr.Shejh Ahmed Zeki Hammadit, të titulluar "Kini shpresë!", në revistën mujore "Horizonte islame" të Shoqërisë Islame të Amerikës Veriore, në Plainfield, Indiana. Ky shkrim i botuar në vitin 1987, thotë:

"Në periudhat e hershme të shpalljes, Profeti (pqmt) kishte frikë se vizionet që i përjetonte mund të ishin një magji e bërë ndaj tij, e cila ia rrezikonte mendjen, ia prishte qetësinë dhe e shqetësonte shpirtërisht. Ai kishte frikë se ndonj xhinn mund ta kishte prekur. Këtë ia shprehu Hatixhes. Frika e tij shkoi deri aty (dhe mos u habitni me pjesën vijuese që është një hadith i marrë nga Sahihu i Buhariut!!!) sa mendonte se do të ishte më mirë t`ia merte jetën vetes sesa të ishte viktimë e magjisë së zezë...

Por sipas burimeve shiite, Muhammedi, jo vetëm që nuk ishte i habitur dhe i trembur nga pamja e Xhibrilit, por e priti atë sikur të ishte duke pritur prej kohësh. Xhibrili ia solli Muhammedit lajmin se Zoti e kishte zgjedhur për të qenë Profeti i tij i fundit për njerëzimin dhe e uroi për këtë nder, që ishte nderi më i madh që mund t`i bëhej një të vdekshmi.

Muhammedi nuk dyshoi aspak në pranimin e profetësisë dhe as që i erdhi vështirë t`i përsëriste vargjet e para të Shpalljes. Ai i lexoi ose i përsëriti ato pa ndonjë mundim dhe në mënyrë krejt spontane. Në të vërtetë, Xhibrili nuk ishte një i huaj për të njësoj siç nuk ishte i huaj edhe fakti se arsyeja e ekzistencës së tij ishte përmbushja e misionët që Zoti ia kishte ngarkuar mbi supe. Ai ishte i vetëdijshëm për qëllimin e tij edhe para shfaqjes së Xhibrilit. Ky i fundit vetëm sa ia dha sinjalin se duhej të fillonte.

Shiitët gjithashtu besojë se Xhibrili nuk kishte nevojë fare t`ia shtrëngonte gjoksin Muhammedit, që ky i fundit të mund të lexonte. Kjo do të ishte një mënyrë krejtësisht e çuditshme dhe e pakuptimtë. Ata gjithashtu besojnë se Muhammedi as edhe në çastet më të vështira të jetës së tij, nuk mendoi të bënte vetëvrasje dhe as që e pati ndjesinë se ishte i prekur nga magjia ose nga e liga.

Muhammedi u ndje i shqetësuar për shkak të vështirësisë së punës që e priste. Ai e kishte të qartë se në këtë rrugë, do t`i duhej të përballej me kundërshtimet masive dhe kokëforta të paganëve të të gjithë botës. Shqetësimi i tij ishte i dukshëm dhe ai u largua nga shpella i zhytur në mendime. Pastaj ai i kërkoi Hatixhes ta mbulonte me një batanije dhe filloi t`ia rrëfente ngjarjet në shpellën Hira.

Kur Hatixheja e dëgjoi këtë rrëfim, e qetësoi me fjalët: "O biri i xhaxhait tim! Ji i lumtur! Zoti të ka zgjedhur ty si të Dërguarin e Tij. Ti je gjithmonë i sjellshëm me fqinjët, i dobishëm për të afërmit, bujar me jetimët, me vejushat dhe me të varfërit dhe miqësor me të huajt. Zoti nuk ka për të të lënë në baltë..."

Muhammedi, i cili ishte i shqetësuar nga përgjegjësia e madhe, të cilën Zoti ia kishte ngarkuar mbi supe, u qetësua me fjalët e të shoqes. Ajo e qetësoi atë dhe e bindi se me ndihmën e Zotit, ai do t`i përmbushte këto përgjegjësi dhe do t`i tejkalonte vështirësitë.

Pas një kohe të shkurtër, Xhibrili iu shfaq përsëri në shpellën Hira dhe ia shpalli vargjet në vijim:

O i mbështjellur! Ngrihu dhe paralajmëro! Dhe madhëroje Zotin tënd! Mudathir (I mbështjelluri) 74: 1-3

Urdhëri hyjnor për "t`u ngritur dhe paralajmëruar" ishte shenjë për Muhammedin (i cili atë çast ishte i mbështjellë me një batanije) se duhej të fillonte me punën e tij. Xhibrili ia tregoi atij detyrat e tija, ndër të cilat më e rëndësishmja ishte shkatërrimi i idhujve dhe ngritja e flamurit të "Njëshmërisë" (Teuhid) së Krijuesit, në të gjithë botën. Ai duhej ta ftonte njerëzimin drejt fesë së vërtetë, Islamit, që nuk ishte tjetër veçse dorëzimi në duart e Zotit dhe të dëshmuarit se Muhammedi është i Dërguari i Tij.

Atë mbrëmje, Muhammedi u kthye në shtëpi, i vendosur dhe i vetëdijshëm për detyrën që kishte dhe për faktin se duhej të fillonte me përhapjen e Islamit nga shtëpia e tij. Muhammedi i rrëfeu Hatixhes për shfaqjen e dytë të Xhibrilit dhe për detyrimin që ai ia kishte përcjellur në lidhje me ftuarjen e njerëzve në Islam. Për Hatixhen, jeta e deriatëhershme e të shoqit dhe morali i tij i pastër ishin një shenjë e pakundërshtueshme e faktit se ai ishte një i dërguar hyjnor. Andaj ajo pa mëdyshje e pranoi Islamin. Në të vërtetë, mes saj dhe Islamit ekzistonte një "afinitet ideologjik" që më herët. Andaj, kur Muhammedi ia përshkroi Islamin, ajo e "njohu" menjëherë dhe e pranoi pa asnjë mëdyshje. Ajo besonte se Krijuesi ishte Një dhe se Muhammedi ishte i Dërguari i tij, andaj tha:

"Dëshmoj se s`ka zot tjetër veç Zotit (Allahut) dhe dëshmoj se Muhammedi është rob i Zotit dhe i Dërguari i Tij"

Me këtë, Muhammedi e kishte fituar tashmë ndjekësen e tij të parë, Hatixhen. Ajo ishte e para që e dëshmoi Njëshmërinë e Krijuesit dhe e para që e dëshmoi profetësinë e Muhammedit. Ajo ishte e para muslimane.

Muhammedi ia "prezantoi" Islamin, Hatixhes. Ai ia shpjegoi kuptimin e Islamit dhe e udhëzoi drejt kësaj rruge. Nderi i të qenit personi i parë në botë që e dëshmoi Njëshmërinë e Zotit dhe profetësinë e Muhammedit, i takon përjetësisht Hatixhes.

F.E. Peters

Ajo (Hatixheja) ishte personi i parë, që e pranoi vërtetësinë e shpalljes së Muhammedit dhe e para nga besimtarët pas vetë Profetit. Ajo e përkrahu Muhammedin gjatë viteve të para, të vështira të ligjërimeve të tija publike dhe gjatë njëzet e pesë vjetëve të martesës së tyre, ai nuk morri grua tjetër. Marrëdhënia e tyre, sipas çdo logjike standarde, ishte një lidhje dashurie po aq sa ishte një bashkëjetesë mes dy partnerësh... "Commonwealth-i i Allahut", botuar në Nju Jork

Siç u shpreh edhe më sipër, në këtë kohë Ali ibn Ebu Talibi jetonte me "prindërit" e tij të dytë, Muhammedin dhe Hatixhen. Dy djemtë e tyrë, Kasimi dhe Abdullahu kishin vdekur që në fëmijëri. Pas vdekjes së tyre ata e adoptuan Aliun, i cili pesë vjeç kur iu bashkangjit familjes dhe i kishte mbushur tashmë të dhjetat kur Muhammedit i erdhi shpallja. Muhammedi dhe Hatixheja e rritën dhe e edukuan atë. Në vitet që do të vijonin, do të shihej se Aliu ishte një "produkt" i mrekullueshëm i kujdesit dhe edukatës, që ia dhanë Muhammedi dhe Hatixheja.

Sir William Muir

Fill pas rindërtimit të Qabes, Muhammedi u ngushëllua për humbjen e të birit Kasimit, duke e adoptuar Aliun, djalin e mikut dhe mbrojtësit të tij Ebu Talibit. Aliu, i cili asokohe nuk ishte më shumë se pesë ose gjashtë vjeç, mbeti përgjithmonë me Muhammedin dhe mes tyre ekzistoi përherë një dashuri si mes prindit dhe fëmijës... "Jeta e Muhammedit" botuar në Londër, 1877

Ngase Aliu ishte pjesëtar i familjes së Profetit, në mënyrë të pashmangshme ishte i pari nga meshkujt, që do ta pranonte mesazhin e Islamit. Ai dëshmoi se Zoti është Një dhe se Muhammedi është i Dërguari i Tij dhe me plot dëshirë qëndronte prapa Muhammedit gjatë adhurimit të Zotit. Që atëherë, Muhammedi nuk u pa në lutje përveç me Aliun pranë tij. Ky djalosh do t`i mbante mend edhe vargjet e Kur`anit si dhe rrethanat në të cilat ata do të shpalleshin. Andaj mund të thuhet se ai u rrit bashkë me Kur`anin. Në të vërtetë, Aliu dhe Kur`ani u "rritën" së bashku si "binjakë" në shtëpinë e Muhammed Mustafa-së ("Mustafa" - i zgjedhuri) dhe Hatixhe`tul Kubra-së ("e madhja Hatixhe").

Profeti i Zotit, e gjeti muslimanen e parë në personin e Hatixhe dhe muslimanin e parë në atë Ali ibn Ebu Talibit.

Muhammed ibn Is`hak

Aliu ishte mashkulli i parë që i besoi të Dërguarit të Zotit, që fali namaz me të dhe që i besoi mesazhit hyjnor, kur ishte akoma një djalë dhjetëvjeçar. Zoti e zgjodhi atë që të rritej nën kujdesin e Profetit edhe përpara se të lindte Islami. "Jeta e të Dërguarit të Zotit"

Muhammed Husejn Hajkal

Aliu ishte asokohe i riu i parë që hyri në Islam. Ai u ndoq nga Zejd ibn Harithe-ja, shërbetori i Muhammedit. Për një kohë, Islami mbeti i kufizuar brenda katër mureve të shtëpisë së tij. Përveç vetë Muhammedit, të konvertuar në fenë e re ishin edhe e shoqja, kushëriri i tij dhe shërbetori i tij...  "Jeta e Muhammedit", botuar në Kairo, 1935

Marmaduke Pickthall

E para nga ndjekësit e Muhammedit ishte e shoqja, Hatixheja. I dyti ishte kyshëriri i tij i parë, Aliu, të cilin e kishtë birësuar dhe i treti, shërbetori i tij, Zejdi, një skllav i liruar.. "Fjala hyrëse e përkthimit të Kur`anit", botuar në Lahore, Pakistan, 1975

Siç mund të shihet më sipër, "dëshmitari" i tretë i Islamit ishte Zejd ibn Harithe, ish-skllavi i Muhammedit dhe asokohe pjesëtar i familjes së tij.

Tor Andre

Zejdi ishte ndër të parët që e pranuan Islamin. Më saktë, ai ishte i treti pas Hatixhes dhe Aliut. "Muhammedi, njeriu dhe besimi i tij", botuar në vitin 1960

Ali ibn Ebu Talibi ishte mashkulli i parë që e pranoi Islamin dhe ky është një fakt i padiskutueshëm. Allame Muhammed Ikballi, poeti filozof i Indo-Pakistanit, e quan atë jo vetëm "muslimani i parë", por edhe "më i miri i muslimanëve".

Ibn Is`hak

Jahja ibn Eshath ibn Kindiu përcjell nga i ati dhe ai nga gjyshi i tij, Afifi, i cili thotë: "Abbas ibn Abdul Muttalibi ishte një miku im, i cili shkonte shpesh në Jemen për të blerë erëza, që i shiste pastaj. Kur isha me të në Mina, erdhi një njeri, i cili morri abdest, u ngrit dhe u fal. Pastaj erdhi një grua e cila e bëri të njejtën. Më në fund erdhi edhe një djalosh, që i afroheshte burrërisë, u pastrua dhe filloi të falej pranë të parit. Kur e pyete Abbasin se ç`ishte ajo që po shihja, ai tha se ishte nipi i tij Muhammedi, djali i Abdullahut, i cili thoshte se është i Dërguari i Zotit, tjetri ishtë Ali ibn Ebu Talibi, djali vëllait të tij të madh dhe e treta ishte gruaja e Muhammedit, Hatixheja, e bija e Khuvejlidit, e cila e ndiqte në këtë fe të tijën. Pasi u bë musliman dhe besimi zuri vend në zemrën e tij, Afifi tha: "Ah sikur të bëhesha i katërti!" (Jeta e të Dërguarit të Zotit)

I katërti që e pranoi Islamin ishte Ebu Bekri, një tregtar mekkas. Në fillim, Muhammedi e shpallte fshehurazi Islamin nga frika e armiqësisë së idhujtarëve. Ai i ftonte vetëm ata njerëz të cilët i njihte personalisht. Thuhet se me përpjekjet e Ebu Bekrit, muslimanit të katërt, edhe disa mekkas të tjerë u bënë muslimanë. Ndër ta ishte Osman bin Affani, kalif i ardhshëm i muslimanëve, Talha ibn Ubejdullah, Zubejr ibn Avvami, Abdurrahman bin Auf-i, Sad bin Ebu Vakkasi dhe Ubejdullah ibn Xherrahu. Për një kohë të gjatë, muslimanët ishin të paktë në numër dhe nuk guxonin t`i bënin hapur adhurimet e tyre. Njëri ndër konvertitët e parë në Islam ishte Arkam ibn Ebi el Arkam, një burrë nga fisi Makhzum. Ai ishte i pasur dhe jetonte në një shtëpi të madhe në luginën Safa, në të cilën muslimanët mblidheshin për të bërë adhurim. Kështu kaluan tre vjet. Pastaj në vitin e katërt Muhammedit iu urdhërua ta ftonte fisin e tij në Islam.

Dhe paralajmëroji të afërmit e tu! Shuara (Poetët) 24:214

Të afërmit e Muhammedit ishin fisi i Hashimitëve dhe në veçanti pasardhësit e Abdul Muttalibit. Ai i urdhëroi i Aliut që t`i ftonte të gjithë burrat e rëndësishëm të fisit për një darkë. Ishin dyzet burra.

Kur të gjithë ishin mbledhur në një sallon të shtëpisë së Ebu Talibit dhe kishin mbaruar së ngrëni, Muhammedi u ngrit dhe filloi të flasë. Njëri nga të ftuarit ishte Ebu Lehebi, xhaxha i Profetit. Ai i kishte dëgjuar fjalët që qarkullonin për aktivitetet e fshehta të nipit të tij në Mekke dhe me shumë gjasa e dinte arsyen e ftesës së Muhammedit. Profeti sapo kishte nisur të fliste kur ai u ngrit, ia ndërpreu fjalën dhe filloi të fliste vetë, duke thënë:

Vëllezër dhe kushërinj! Mos e dëgjoni këtë tradhtar dhe mos u largoni nga feja e të parëve tuaj nëse u fton në një fe të re. Nëse e pranoni ftesën e tij, mos harroni se do ta merni përballë mllefin e të gjithë arabëve kundër vetes. Ne nuk kemi fuqi t`i luftoni të gjithë sepse në fund të fundit jemi të paktë në numër. Andaj është më e mira për ju që të jeni të vendosur në fenë tuaj tradicionale...

Me fjalët e tija, Ebu Lehebi ia doli mbanë të krijonte konfuzion dhe çregullim në mesin e njerëzve dhe pas pak të gjithë u ngritën në këmbë dhe u krijua një tollovi. Filluan të largoheshin njëri pas tjetrit dhe shumë shpejt, salloni u zbraz i tëri.

Përpjekja e parë e Muhammedit për ta konvertuar fisin e tij kishte dështuar. Por pa e humbur kurajon nga ky dështim fillestar, ai i urdhëroi Aliut t`i ftonte edhe njëherë të njejtët mysafirë. Pas disa ditësh, miqtë erdhën prapë dhe pasi e kishin ngrënë darkën e tyre, Muhammed u ngrit dhe foli:

I falënderohem Zotit për mëshirën e Tij. E lëvdoj Zotin dhe i kërkoi udhëzim. E besoj Atë dhe tek Ai mbështetem. Dëshmoj se nuk ka tjetër zot veç Zotit. Ai nuk ka të barabartë dhe unë jam i Dërguari i Tij. Zoti më ka urdhëruar t`ju ftoj në fenë e Tij duke më thënë: "Dhe paralajmëroji të afërmit e tu!". Andaj po ju paralajmëroj dhe ju ftoj që të dëshmoni se nuk ka zot tjetër veç Zotit dhe se unë jam i Dërguari i Tij. O bijtë e Abdul Muttalibit, askush nuk u ka ardhur më parë me diçka më të mirë se kjo që ju kam sjellur unë. Duke e pranuar atë, ju do ta siguroni mirëqenien tuaj në këtë botë dhe në tjetrën. Kush nga ju do më përkrahë në këtë detyrë të madhe? Kush do ta ndajë me mua barrën e kësaj pune? Kush do t`i përgjigjet thirrjes sime? Kush do të jetë përfaqësuesi, mëkëmbësi dhe ndihmësi im?

Në sallon ishin dyzet burra. Muhammedi heshti një grimë për të lejuar që fjalët e tija të depërtonin në mendjen e tyre por asnjëri nuk u përgjigj. Më në fund, kur heshtja po bëhej gjithë më e padurueshme dhe shtypëse, Aliu i ri u ngrit dhe tha se ai do ta përkrahte të Dërguarin e Zotit, do ta ndante barrën e tij dhe do të bëhej përfaqësues, mëkëmbës dhe ndihmës i tij në këtë rrugë. Muhammedi i bëri shenjë që të ulej dhe i tha: Prit! Mbase ndonjë më i vjetër se ti do t`i përgjigjet thirrjes sime...

Pastaj e përsëriti edhe njëherë ftesën e njejtë por askush nuk i ktheu përgjigje dhe përballë vetes gjeti vetëm një heshtje mbytëse. Edhe kësaj rradhe, Aliu u përgjigj por i Dërguari i kërkoi të kishte durim, me shpresën se ndonjë më i vjetër do të përgjigjej. I pyeti edhe njëherë tjetër dhe përsëri ndodhi e njejta gjë. Asnjëri nga të ftuarit nuk shfaqi interes për këtë ftesë të tijën. Më në fund, e pa vetëm figurën e Aliut që u ngrit në këmbë në mesin e tyre dhe ia ofroi shërbimin e tij.

Kësaj rradhe Muhammedi e pranoi fjalën e Aliut. E mori pranë vetes, e përqafoi dhe duke u drejtuar nga të tjerët, tha: "Ky është ndihmësi (veziri), pasardhësi dhe mëkëmbësi im. Dëgjojeni atë dhe bindjuni!"

Edward Gibbon

Tre vjet kaluan qetësisht me konvertimin e katërmbëdhjetë personave, që ishin frytet e para të misionit të tij. Por në vitin e katërt të profetësisë, me qëllim të të ftuarit të fisit të tij në Islam, Muhammedi organizoi një darkë për dyzet miq nga fisi i Hashimitëve. "Miq dhe të afërm", ia nisi fjalës Muhammedi, "Po ua ofroj dhuratën më të çmueshme, atë që mund t`ua ofroj vetëm unë: thesaret e kësaj botë dhe të asaj që vjen. Zoti më ka urdhëruar që t`u ftoj ta adhuroni Atë. Cili prej juve do ta ndajë me mua këtë barrë? Cili nga ju do të bëhet shoqëruesi dhe ndihmësi im?"

Nuk erdhi ndonjë përgjigje derisa heshtja e habisë dhe e dyshimit u thye nga guximi i Aliut, një i ri katërmbëdhjetë vjeçar. "O Profet!", ia nisi ai. "Unë jam ai që kërkon. Kujtdo që të ngrihet kundër teje, do t`ia copëtoj dhëmbët, do t`ia verboj sytë, do t`ia thyej këmbët dhe do t`ia pres belin. O Profet, unë do të jem ndihmësi yt kundër tyre.."

Muhammedi e pranoi fjalën e tij dhe Ebu Talibi, u këshillua që ta nderonte dinjitetin e të birit. "Rënia dhe shkatërrimi i Perandorisë Romake"

Washington Irving

"O bij të Abdul Muttalibit", thirri Muhammedi me entuziazëm. "Në mesin e njerëzve, vetëm juve u zgjodhi Zoti për dhuratën më të çmueshme. Në emër të Tij, unë po ua ofroj bekimet e kësaj bote dhe të botës tjetër. Kush nga ju do ta ndajë me mua barrën e kësaj pune? Kush do të jetë vëllai, mëkëmbësi dhe ndihmësi im?" Të gjithë heshtën, disa të habitur dhe disa duke qeshur me tallje dhe mosbesim. Më në fund, Aliu, me një entuziazëm rinor ia ofroi shërbimin e tij, duke thënë në mënyrë modeste se ishte i ri dhe i dobët. Muhammedi e përqafoi të riun, e shtrëngoi fort në gjoks dhe tha: "Ky është vëllai, ndihmësi dhe mëkëmbësi im. Dëgjojeni fjalën e tij dhe bindjuni!"  "Jeta e Muhammedit"

Sir Richard Burton

Pas shumë meditimesh, pas zemërimit ndaj fanatizmit absurd të hebrenjve, ndaj bestytnive të të krishterëve arabë dhe sirianë dhe ndaj idhujtarisë së poshtër të bashkëqytetarëve të tij, entuaziast siç ishte (dhe cili shpirt i madh nuk ka qenë entuziast?), Muhammedi vendosi ta ndryshonte këtë abuzim ku shpallja urrehej dhe ishte viktimë e paragjykimeve. Ai u prezantua si një njeri i frymëzuar (nga Zoti) përpara një grupi burrash nga fisi i tij. Ky hap ishte një dështim përveç faktit se i përfitoi një ndjekës që vlente më shumë se njëmijë shpata: Aliun, të birin e Ebu Talibit. "Hebrenjtë, romët dhe Islami", botuar në San Francisko, 1898

Aliu ia ofroi Muhammedit shërbimin e tij dhe i Dërguari i Zotit e pranoi këtë. Për pleqtë e fisit, vepra e Aliut mund të dukej si një vepër e pamenduar e bërë vetëm sa për të rënë në sy, por ai shumë shpejt dëshmoi se ishte i aftë të bëntë më shumë gjëra se ç`mund vetëm të ëndërronin të tjerët. I Dërguari jo vetëm që e pranoi këtë shërbim të Aliut me shumë gëzim por edhe shpalli se që nga ajo ditë, Aliu ishte mëkëmbësi i tij.

Kjo thënie e Muhammedit ishte e drejtpërdrejtë dhe shumë e qartë. Është krejt e pakuptimtë që të thuhet, siç pretendojnë disa, se kjo "mëkëmbësi" e Aliut ishte e kufizuar vetëm në fisin e Hashimitëve. Muhammedi nuk bëri një kufizim të tillë. Aliu ishte mëkëmbësi i tij për të gjithë muslimanët dhe në çdo kohë.

Darka në të cilën i Dërguari i Zotit e shpalli Aliun pasardhës të tij, është e famshme në histori si "Darka e të afërmve (dhu`l-ashira)". Ky emërtim rrjedh nga vetë Kur`ani fisnik (kapitulli 26, vargu 214). Është e çuditshme se Sir William Muir e ka quajtur një trillim këtë ngjarje historike. Por ç`është e pavërtetë ose aq e pamundur në këtë ngjarje? A ka diçka më të logjikshme për të Dërguarin e Zotit se fillimi i shpalljes së Islamit përpara familjes dhe fisit të tij, veçanërisht pas një urdhri kaq të prerë nga Zoti?

"Darka e të afërmve", në të cilën Muhammedi, i Dërguari i Zotit, e emëroi Ali ibn Ebu Talibin si pasardhësin e tij, është një ndodhi historike, vërtetësia e të cilës është konfirmuar, në mes tjerash, nga historianët e mëposhtëm arabë:

1. Tabariu, në veprën "Historia e profetëve dhe mbretërve" (e njohur shkurt si "Historia e Tabariut), vëll.2, fq.217


2. Ibn Athiri në "Historinë" e tij, vëll. 2, fq. 22


3. Ebu`l-Fida në veprën "Historia e shkurtër e njerëzimit" (e njohur si "Historia e Ebu`l-Fida-së) vëll.1, fq.116

Sir William Muir

Kushëriri i tij, Aliu, asokohe trembëdhjetë ose katërmbëdhjetë vjeç, i shfaqte tashmë shenjat e urtisë, e cila do ta dallonte në jetën e tij në vazhdim. Ndonse kishte një guxim të fortë, atij i mungonte energjia pozitive që do ta kishte bërë atë një përhapës efektiv të Islamit. Ai u rrit nga një fëmijë nën kujdesin e  Muhammedit dhe lidhjet e tija të hershme e forcuan vendosmërinë e tij në të ardhmen... "Jeta e Muhammedit", Londër, 1877

Nuk mund të pajtohemi me Sir William Muir-in në lidhje me faktin se Aliut "i mungonte energjia pozitive që do ta kishte bërë atë një përhapës efektiv të Islamit". Në të gjithë krizat e Islamit, pikërisht ai u zgjodh për t`i kryer detyrat më të rrezikshme, të cilat i kreu në mënyrë të përsosur.

Edhe si misionar, Aliu ishte i pashoq. Nuk kishte ndër ndjekësit e Profetit ndonjë që ishte më efektiv se ai në përhapjen e Islamit. Ai ua shpalli publikisht paganëve mekkas, 40 vargjet e para të kapitullit të nëntë të Kur`anit, si misionar i Islamit dhe si përfaqësues i të Dërguarit të Zotit. Ishte pikërisht Aliu, ai që i konvertoi në Islam të gjithë fiset e Jemenit. Muhammedi e kishte rritur Aliun si të ishte djali i tij dhe sikur atij t`i mungonte diçka, me siguri Muhammedi do ta dinte. Por ai e shpalli Aliun ndihmës (vezir), pasardhës dhe mëkëmbës të tij, ndonse askush në atë kohë nuk mund ta parashikonte të ardhmen e Islamit. Kjo flet qartë për besimin e palëkundur që Profeti i Islamit e kishte tek ky djalosh katërmbëdhjetë vjeçar. Aliu është simbol i shpresës dhe i aspiratave të Islamit. Në revolucionin e madh, që Muhammedi e shpalli në "darkën e të afërmve", ai e mobilizoi dinamizmin, idealizmin dhe entuziazmin e rinisë, të cilat u mishëruan tek Aliu.

Dy gjëra ndodhën në këtë darkë. Gjëja e parë ishte se Profeti e shpalli Islamin hapur dhe Islami pushoi së qeni një "lëvizje e nëntokës" dhe doli në sipërfaqe. Në darkën me të afërmit e tij, Muhammedi e kaloi pikën pas të cilës nuk kishte më kthim. Kishte ardhur koha që ai ta shpallte mesazhin e Islamit përtej fisit të tij, së pari Kurejshit të Mekkes, pastaj arabëve dhe më në fund, gjithë njerëzimit. Gjëja e dytë ishte fakti se ai e "gjeti" një Ali, i cili ishte mishërimi i guximit, devotshmërisë dhe vendosmërisë, i vlefshëm "sa njëmijë shpata".

Thuhet se disa ditë pas darkës së dytë për të afërmit, Muhammedi u ngjit në kodrën Safa, afër Qabes dhe thirri: "O bijtë e Fehrit, o bijtë e Loit, o bijtë e Adit dhe i gjithë Kurejshi! Ejanë këtej e më dëgjoni. Kam diçka shumë të rëndësishme për t`ju thënë."

Shumë nga ata që e dëgjuan, erdhën. Pastaj ai vazhdoi: "Do më besonit vallë, sikur t`ju thoja se një ushtri rri fshehur pas kësaj kodre dhe po bëhet gati t`ju sulmojë posa t`ju gjejë të papërgatitur?" Të gjithë thanë se do t`i besonin sepse nuk e kishin parë asnjëherë të gënjente. "Në është ashtu..", vazhdoi Muhammedi, "..atëherë më dëgjoni me kujdes! Zoti i Qiejve dhe i tokës më ka urdhëruar që t`ju paralajmëroj për kohërat e liga që do të vijnë. Por në bëhi të kujdesshëm, do të shpëtoni nga dënimi i përjetshëm.." Kur arriti këtu, Ebu Lehebi, i cili gjendej mes dëgjuesve, ia preu përsëri fjalën dhe tha: "Të marrtë mortja! A për këtë na e more kohën? S`duam të të dëgjojmë. Mos na thirr edhe njëherë!"

Që nga ajo kohë, Ebu Lehebi vazhdimisht u përpoq ta pengonte Profetin kudo që të shkonte ai. Po të lexonte pjesë nga Kur`ani ose të thoshte diçka, ai menjëherë ia ndërpriste fjalën ose ironizonte me të. Këtë urrejtje ndaj Islamit, ai e ndante me të shoqen, Umm Xhemil. Që të dy u mallkuan nga Zoti në Kur`an (shih kapitullin e 111-të të Kur`anit).

9. Muslimanët e hershëm dhe përndjekja e tyre

Ndonse Ebu Lehebi shumë shpesh i shpërndante njerëzit që mblidheshin për ta dëgjuar të Dërguarin, në Mekke ishte përhapur fjala në lidhje me të dhe shumë njerëz po flisnin për Islamin. Më të mençurit në mesin e tyre pyesnin: "Ç`është kjo fe drejt të cilës po na fton Muhammedi?" Kjo fliste për kuriozitetin e tyre në lidhje me Islamin dhe bëri që disa prej tyre të përpiqeshin për të kuptuar më shumë. Në ditët në vijim, Muhammedi bëri përpjekje të shumta për t`u folur në publik mekkasve. Por Ebu Lehebi dhe bashkëpunëtori i tij, Ebu Xhehli, bënë ç`mos për ta penguar nga një gjë e tillë, ndonse nuk arritën ta thenin vendosmërinë e Muhammedit.

Muhammedi e kuptoi se puna e tij nuk do të ishte e lehtë. E dinte se do të përballej me shumë pengesa dhe se do ta kishte përballë kundërshtimin e ashpër të idhujtarëve. Por ai u mbështet tek Zoti për t`i tejkaluar të gjitha këto.

Ajo që u kishte sjellur arabëve ishte një mësim i çuditshëm dhe i pashoq. Askush prej tyre nuk kishte dëgjuar më parë diçka të tillë. Ai u thoshte arabëve që të mos i adhuronin ata idhuj të pajetë, të cilët vetë i krijonin prej guri ose prej druri dhe të cilët nuk kishin kurrfarë fuqie për t`u dhënë diçka ose për t`u marrë. Ai u tha se duhet ta adhuronin Allahun, Zotin e vetëm të universit. Gjithashtu u tha se në sytë e Krijuesit të tyre, të gjithë ata ishin të barabartë dhe se po të bëheshin muslimanë, do të ishin vëllezër të njëri-tjetrit.

Ai dëshironte ta riorganizojë shoqërinë arabe. Doktrina e re, të cilën e solli me këtë qëllim, në vend të gjakut, e bënte besimin shtyllë të shoqërisë. Por arabët ishin të rritur në "kanunet" e traditave pagane dhe besonin fort në strukturën fisnore të shoqërisë. Për ta "gjaku" ishte themeli i organizimit shoqëror. Andaj në këndvështrimin e tyre, nëse besimi e shtypte gjakun në këtë sistem të ri, kjo do të sillte shkatërrimin e gjithë strukturës shoqërore arabe.

Përveç kësaj, Muhammedi i ftoi të pasurit ta ndanin pasurinë e tyre me të varfërit dhe me nevojtarët. Të varfërve, sipas tij, u takonte një pjesë nga prona e pasanikëve. Ky lloj dhënieje, do të krijonte një baraspeshë të pasurisë në shoqëri.

Shumë nga arabët e pasur ishin fajdexhinj, ose thënë më saktë: "përbindësha të fajdes". Ata ishin pasuruar duke u huazuar para të varfërve me nivele shumë të larta interesi. Të varfërit asnjëherë nuk arrinin t`i paguanin borxhet e tyre dhe prandaj bëheshin shërbetorë ekonomikë të të pasurve. Për arabët e pasur, ndarja e pasurisë pikërisht me këta njerëz, të cilët deri tani i kishin shfrytëzuar, ishte krejt e papranueshme. Duke u kërkuar që ta ndanin pasurinë e tyre me të varfërit, Muhammedi i kishte prekur në sedër.

Të gjitha këto ide ishin të huaja për arabët. Në të vërtetë, ato ishin revolucionare. Por duke përhapur ide të tilla revolucionare, Muhammedi e provokonte rendin e vjetër shoqëror. Ndër më të ashprit në reagimin kundër tij ishin fisi i Umajjadëve, nga Kurejshi. Pjesëtarët e këtij fisi ishin flamurtarët e fajdexhinjve dhe "kapitalistëve" të Mekkes dhe njëherërit edhe "priftërinjtë" e panteonit pagan. Tek Muhammedi dhe tek mesazhi i Islamit, ata shihnin një kërcënim për rendin e tyre social, të themeluar në forcë dhe privilegje. Andaj atyre u vinte mirë ta vazhdonin këtë status quo. Në vitet në vijim, ata do të ishin  kryesuesit e një lufte të vendosur kundër Islamit dhe njëherit edhe armiqtë më kokëfortë të kësaj feje.

Por në mesin e Kurejshit kishte edhe të tillë që i pëlqyen këto ide të reja, të sjellura nga Muhammedi, të përmbledhura nën emrin Islam. Shumë prej tyre nuk i rezistuan dot bukurisë së këtyre ideve dhe i pranuan ato.

Ndër muslimanët e hershëm ishin Jasiri, e shoqja Sumejje dhe i biri Ammari. Ata ishin familja e parë, gjithë anëtarët e të cilës e kishin pranuar Islamin duke e përbërë familjen e parë muslimane.

Islami ishte në veçanti tërheqës për klasat e shtypura të Mekkes. Kur pjesëtarët e kësaj klase shoqërore bëheshin muslimanë, e shihnin se në jetën e tyre pagane kishin qenë të nënçmuar dhe të shkelur nga aristokracia mekkase. Por Islami u falte atyre vetëbesim dhe u mundësonte të gjenin një krenari të re brenda vetes. Pjesa më e madhe e muslimanëve të parë ishin "të varfër dhe të dobët". Por kishte edhe disa pasanikë në mesin e tyre, ndër të cilët bien në sy Hudhajfa bin Utba dhe Akram ibn Ebi`l-Arkami. Po këtij grupi i takojnë edhe ata të cilët Ebu Bekri i solli drejt Islamit: Osmani, Talha-ja, Zubejri, Abdurrahman ibn Aufi, Sa`ad ibn Ebi Vakkasi dhe Ebu Ubejde ibn Xherrahu. Të gjithë ishin pjesëtarë të fiseve të ndryshme të Kurejshit.

Në fillim, me sa duket, paganët aristokratë të Mekkes e shihnin më shumë me tallje përpjekjen e Islamit për t`u njohur publikisht, sesa me urrejtje. Por me rritjen e kësaj lëvizjeje të re ata ndjenë se idetë e Muhammedit ishin vërtetë "të rrezikshme" dhe se nuk kishte asgjë për të qeshur. Ata insistonin se stërgjyshërit e tyre i kishin adhuruar idhujt për shekuj me rradhë dhe me këtë e argumentonin faktin se idhujtaria ishte një gjë e drejtë. Andaj nuk mund t`i lejonin Muhammedit që t`ua prishte këtë besim.

Por ç`ishte më e keqja, Muhammedi nuk ndalej vetëm me të kritikuarit e idhujtarisë. Akoma më të rrezikshme dhe të frikshme për Umajjadët, ishin idetë e tija për drejtësi ekonomike dhe shoqërore, gjë që i kërcënonte me shkatërrim kështjellat e privilegjeve të tyre dhe të hierarkisë së krijuar në rendin shoqëror të të kaluarës. Ata ia bënë të qartë se nuk do t`i dorëzonin privilegjet e tyre dhe se do t`i mbronin me çdo kusht.

Megjithatë, ideja e cila ishte më e padurueshme për aristokracinë e "vetëshpallur" të Kurejshit ishte koncepti i Muhammedit se pjesëtarët e klasave të shkelura të shoqërisë, shumë prej tyre skllevër ose ish-skllevër, tani të kthyer në muslimanë, ishin të barabartë me ta. Të barabartë me Kurejshët e lavdishëm dhe të fuqishëm! Thelbi i jetës së tyre ishte krenaria dhe arroganca kurse barazia me skllevërit ose ish-skllevërit e tyre, ishte për ta e pamendueshme. Ata ishin të obsesionuar me mitin e "superioritetit" të tyre kundrejt të tjerëve.

Duke e përhapur doktrinën "heterodokse" të barazisë së skllavit me të zotin, të të pasurit me të varfërin e të arabit me jo-arabin, duke i mohuar pretendimet për superioritet vetëm për hir të prejardhjes dhe duke thënë se në sytë e Zotit, statusi i një besimtari ishte shumë më i lartë se ai i të gjithë jobesimtarëve të botës, Muhammedi kishte kryer një "krim kundër popullit" për Kurejshin. Kurejshët adhuronin shumë idhuj dhe njëri prej tyre ishte edhe raca e tyre.

Përkundër kësaj, Islami krejtësisht e zhvlerëson krenarinë racore. Sipas Kur`anit Fisnik, të gjithë njerëzit janë pasardhës të Ademit, i cili nuk ishte tjetër veçse një grusht pluhur. Iblisi (djalli, satana) u bë i mallkuari i Zotit pikërisht për arsyen se mendonte se prejardhja e tij "e lartë" ishte superiore ndaj prejardhjes së "ulët" të njeriut. "Njeriu", tha ai, "u krijua nga dheu por unë, u krijova nga zjarri.." Kjo ndjenjë superioriteti, duke u mbështetur vetëm në prejardhjen e gjakut të tyre, është kritikuar ashpër nga Islami. Kjo fe e ka zhvleftësuar krejtësisht rëndësinë e racës, kombësisë, ngjyrës dhe privilegjeve dhe ua ka ndaluar muslimanëve t`i ndajnë njerëzit sipas gjakut ose sipas përkatësisë së tyre gjeografike.

Sipas Kur`anit, njeriu më i vlefshëm është muttakiu, gjegjësisht ai i cili e do Zotin dhe i bindet përherë. Në Islam, dëshmia e vetme e karakterit të një njeriu është dashuria e tij ndaj Krijuesit. Të gjitha përcaktimet tjera të jetës individuale të njeriut janë të pakuptimta.

Por siç u tha edhe më sipër, Kurejshi, mbase nga paaftësia e tyre intelektuale, nuk ishte i gatshëm të pranonte ide të tilla. Për ta, këto ide ishin të barabarta me blasfeminë dhe ishin krejtësisht të papranueshme. Dhe kur e kuptuan këtë, ata vendosën se jo vetëm që duhej ta kundërshtonin Muhammedin, Profetin e Islamit, por edhe ta shkatërronin këtë "herezi" të quajtur Islam, përpara se të lëshonte rrënjë e të forcohej. Ata udhëhiqeshin nga krenaria e tyre dhe nga dëshira e tyre për t`i dhënë një goditje të tillë Muhammedit dhe Islamit.

Me këtë vendim, fisi i Kurejshit i shpalli luftë Muhammedit, për t`i mbrojtur idhujt e tyre si dhe sistemin e tyre shoqëror dhe ekonomik. Mekkeja ishte në gjendje lufte...

Kurejshët e filluan kampanjën e tyre kundër Islamit duke i dhunuar dhe duke i përndjekur muslimanët. Në fillim këto sulme ishin kryesisht tallje në publik dhe ofendime. Por me kalimin e kohës, idhujtarët filluan që këtë dhunë ta përcillnin nga fjalët në veprat e tyre. Nga frika e hakmarrjes së fisit të tij, ata nuk e dhunuan fizikisht Muhammedin, por nuk hezituan t`i sulmonin muslimanët e klasave të ulta. Për një kohë të gjatë, ishin pikërisht këta muslimanë të varfër që e vuajtën përndjekjen dhe dhunën e  Kurejshit.

Ibn Is`hak

Pastaj Kurejshi i provokonte njerëzit kundër ndjekësve të të Dërguarit. Secili fis i përndiqte njerëzit e tij që ishin bërë muslimanë, duke i rrahur për t`i kthyer nga feja e tyre. Zoti e mbrojti të Dërguarin nëpërmjet xhaxhait të tij (Ebu Talibit), i cili sapo i pa këto veprime të Kurejshit, i mblodhi të gjithë Hashimitët dhe bijtë e Abdul Muttalibit, dhe u kërkoi ta mbronin Muhammedin. Të gjithë u pajtuan përveç Ebu Lehebit. "Jeta e të dërguarit të Zotit"

Disa nga viktimat e përndjekjes

Bilalli, ishte skllavi etiopian i Umejje bin Khalafit. Umejje dhe idhujtarët e tjerë e torturuan atë nën diellin e nxehtë të Mekkes me metoda që shkonin përtej kufijve të durimit njerëzor. Por Bilalli ishte i mbrojtur nga fuqia e tij e brendshme, të cilën s`e humbi kurrë. Dashuria për Zotin dhe për të Dërguarin e Tij i mundësuan t`i duronte këto dhimbje. Ebu Bekri e bleu atë nga i zoti dhe ia fali lirinë. Kur i Dërguari emigroi për në Medine, e shpalli Bilallin muezzin (thirrës të ezanit) të parë të Islamit. Zëri i tij i fortë dhe i bukur jehoi nëpër Medine me thirrjen "Allah-u-Ekber" (Zoti është më i madhi). Në vitet në vijim, kur çlirimi i gjithë Gadishullit Arabik përfundoi, i Dërguari i Zotit e shpalli Bilallin, përgjegjës të arkës shtetërore.

Khabab ibn el-Arati ishte një i ri njëzet vjeçar, i cili e pranoi Islamin. Ai ishte robi i fisit Zuhra. Kurejshët e torturuan atë me ditë të tëra. Ai u shpërngul drejt Medines bashkë me Profetin.

Suhaib ibn Sinani ishte zënë rob nga grekët dhe ishte shitur. Kur u bë musliman, pjesëtarët e Kurejshit e rrahën ashpër por nuk ia lëkundën dot besimin.

Ebu Fukaiha ishte skllavi i Safvan bin Umejjes. Ai e pranoi Islamin bashkë me Bilallin dhe njësoj si ai, u tërhoq zvarrë nëpër rërën e shkretëtirës me këmbët e lidhura pas një kafshe. Edhe atë e bleu Ebu Bekri dhe ia fali lirinë. Ebu Fukaiha u shpërngul drejt Medines bashkë me Profetin por vdiq para betejës së Bedrit.

Lubina ishte një robëreshë e Mumil bin Habibit. Emin Davidari, në veprën e tij "Imazhe nga jeta e Profetit" (botuar në Kairo, 1968), thotë se Umar ibn Khattabi, që më vonë do të bëhej Kalifi i dytë i muslimanëve, e torturoi atë dhe kurdoherë që kësaj torture i jepte një pushim, thoshte: "Nuk ndalova ngase më dhimbsesh por ngase u lodha të të rrahuri..." Pas një pushimi të shkurtër, ai vazhdonte me rrahjen. Ebu Bekri e bleu edhe atë dhe ia fali lirinë.

Zunajra ishte një robëreshë tjetër muslimane. Kur e shpalli besimin e saj, Umar ibn Khattabi dhe Ebu Xhehli, e rrahën atë me rradhë derisa u verbua. Autori Emin Davidar, thotë se asaj iu kthye shikimi vite më pas. Këtë shërim ata ua mveshën "magjive" të Muhammedit. Edhe Zunajran e bleu Ebu Bekri dhe ia fali lirinë.

Përveç këtyre, kishte edhe të tjerë muslimanë, të cilët ndonse nuk ishin skllevër, ishin shumë të varfër e të dobët. Edhe ky grup pësoi nga torturat e mekkasve. Ndër ta është Ammar bin Jasiri dhe prindërit e tij. Ky i fundit u dallua në mesin e ndjekësve të Profetit për diturinë e tij dhe ishte njëri ndër hafidhët (njerëz që i dinë përmendësh Kur`anin) e parë të Islamit. Pas shpalljes së një vargu, ai e dëgjonte nga i Dërguari dhe e regjistronte në kujtesën e tij.

Përcillet se kur u shpall kapitulli "Rahman" (kapitulli i 55-të), i Dërguari i pyeti ndjekësit e tij se cili prej tyre do të shkonte në Qabe për t`ua recituar publikisht idhujtarëve. Abdullah ibn Mesudi u paraqit si vullnetar, shkoi në Qabe dhe e lexoi me zë kapitullin e ri të shpallur. Pas vetë të Dërguarit, Abdullah ibn Mesudi ishte njeriu i parë, i cili e lexoi me zë Kur`anin në Qabe, para një publiku që e urrente Islamin dhe që bëri ç`mos që ta ndalonte e ta heshtte.

Ibn Is`hak

Jahja bin Urvan bin Zubejri më përcolli nga gjyshërit e tij se pas të Dërguarit të Zotit, njeriu i parë që e lexoi me zë Kur`anin brenda Qabes ishte Abdullah ibn Mesudi... "Jeta e të dërgurit të Zotit"

Një pjesëtar tjetër i këtij grupi të muslimanëve të varfër ishte Ebu Dher Giffariu. Ai i takonte fisit Giffar, i cili jetonte nga plaçkitjet. Nga disa udhëtarë, kuptoi se një profet i ri ishte shfaqur në Mekke, i cili i ftonte njerëzit të largoheshin nga idhujtaria, ta adhuronin një Zot të vetëm, të mos gënjenin dhe të mos i varrosnin të gjalla vajzat e tyre. Atij i pëlqyen këto ide dhe udhëtoi drejt Mekkes për të parë në ishin të vërteta fjalët që thuheshin për të.

Në Mekke ishte i huaj. Kishte dëgjuar se Muhammedi kishte krijuar shumë armiq duke e sulmuar idhujtarinë arabe dhe për këtë arsye kishte frikë t`i pyeste njerëzit në lidhje me të. Kështu e kaloi gjithë ditën duke ndenjur nën hijen e Qabes dhe duke i vështruar kalimtarët. Në mbrëmjen e kësaj dite, Aliu kaloi aty pranë dhe e vërejti se Ebu Dheri ishte i huaj. E ftoi për darkë dhe Ebu Dheri e pranoi ftesën e tij, duke i zbuluar njëkohësisht se përse kishte ardhur. Aliu, i gëzuar nga fjalët e të huajit, e çoi atë në prani të të Dërguarit, prejt të cilit Ebu Dherri e mësoi Islamin. Për të, si Islami ashtu edhe i Dërguari ishin shumë tërheqës. Kjo bukuri e Islamit e magjepsi dhe ai e pranoi fenë e rë. Gjëja e parë që bëri Ebu Dherri ishte mohimi publik i idhujtarisë.  Ai shkoi në Qabe dhe thirri:

"S`ka Zot tjetër veç Zotit dhe Muhammedi është i Dërguari i Tij.."

Dhe siç mund të pritej, idhujtarët e sulmuan dhe filluan ta rrihnin. Ai i shpëtoi këtij sulmi falë ndërhyrjes së Abbas-it, xhaxhait të Profetit. Ai u tha mekkasve se Ebu Dherri i takonte fisit Giffar, nëpër territorin e të cilit kalonin karavanët e tyre drejt veriut. Po t`i bënin diçka këtij njeriu, fisi i tij do ta ndërpriste rrugën për në Siri.

Ebu Dherr Gifariu ishte njëri nga njerëzit më të pazakontë në historinë e Islamit. Ai ishte një njeri sypatrembur dhe shumë i sinqertë e i drejtpërdrejtë në fjalët e tija. Për të, Muhammedi thoshte: "Qielli s`ka mbuluar një njeri më të sinqertë se Ebu Dherri."

Frika nga dhuna e Kurejshit nuk i ktheu këto shpirtra të shenjtë dhe heroikë nga pranimi i tyre i Islamit dhe la gjurmë të thella në historinë e kësaj feje.

Ndër muslimanët e hershëm ishte edhe Masab ibn Umari, një kushëri i babait të Muhammedit. Shumë vite më vonë, në Besëlidhjen e parë të Akabas, banorët e Jethribit do t`i kërkonin Profetit që t`u dërgonte një mësues të Kur`anit dhe pikërisht ai do të ishte zgjedhja e Muhammedit. Kjo gjë e bëri atë "zyrtarin" e parë të Islamit. Ai ishte poashtu edhe flamurtari i ushtrisë muslimane në betejën e Uhudit, në të cilën ra dëshmor.

Nëse ndonjë pjesëtar i një familjeje mekkase e pranonte Islamin, ai përjashtohej përjetësisht nga familja e tij, pa shpresën se mund të kthehej një ditë. Për këtë arsye, shumë mekkas e shihnin Islamin si një "forcë ndarëse", e cila i shkatërronte familjet e tyre dhe shumë nga ata vendosën se duhet ta parandalonin përhapjen e këtij fenomeni. Por ata nuk gjetën ndonjë mënyrë efektive për ta ndalur Islamin, përveç përdorimit të dhunës. Ata e shihnin se sikur të mos vepronin sa më shpejt dhe me vendosmëri, nuk ishte aq e largët dita kur çdo shtëpi e Mekkes do të kthehej në fushëbetejë të pjesëtarëve të saj që e ndiqnin fenë e vjetër dhe atyre që e kishin pranuar Islamin.

Kishte edhe të tillë në mesin e mekkasve, që mendonin se Muhammedi i bënte gjithë këto gjëra vetëm nga ambicja e tij për pushtet. Të gjithë u mblodhën dhe kërkuan një zgjidhje, që do t`i sillte një fund të shpejtë këtij problemi. Pas një diskutimi të gjatë, vendosën që Utba, njëri nga prijësit e Kurejshit, të takohej me Muhamemdin dhe të përpiqej ta bindte për t`u tërhequr nga rruga e tij. Utba ishte i njohur për aftësinë e tij për t`i bindur njerëzit.

Ai e thirri të Dërguarin dhe i tha: "O Muhammed! Mos e mbill farën e urrejtjes dhe ndarjes mes arabëve. Pusho së mallkuari perënditë dhe perëndeshat, të cilat stërgjyshërit tanë i kanë adhuruar për shekuj dhe që ne i adhurojmë sot. Në është pushteti qëllimi yt, ne jemi gati të të pranojmë ty si sovran të Mekkes. Në do pasuri, mjafton të na thuash dhe ne do t`ta falim atë që të kërkosh. Dhe në do  grua nga ndonjë familje fisnike, vetëm thuaja emrin dhe ne menjëherë do t`të martojmë me të."

Muhammedi i dëgjoi të gjitha fjalët e Utbes por në vend që të shfaqte interesim për gjërat që i ofroi ky i fundit, vetëm ia lexoi me zë kapitullin "Sexhde" (kapitull 32-të i Kur`anit), që ishte shpallja më e re hyjnore. Kur mbaroi me leximin, Utba u kthye tek Kurejshi dhe u tha se duhej ta linin të qetë Muhammedin dhe të mos e ngacmonin më tej. Ai gjithashtu u tha se sikur Muhammedi të dështonte në misionin e tij, Kurejshi nuk do të humbte gjë por sikur t`ia dilte mbanë, ata do të kishin hise në fuqinë dhe në lavdinë e tij.

Por Kurejshi nuk i pranoi këshillat e Utbes për të qenë të përmbajtur ndaj Muhammedit dhe ndjekësve të tij. Ata vazhduan me përndjekjen e muslimanëve si më parë dhe gjithë kohës u përpoqën për të gjetur një metodë më të mirë për ta ndaluar hovin e Islamit sepse dhuna që ushtronin nuk jepte fryte.

Muhammedi ishte i mbrojtur nga xhaxhai i tij Ebu Talibi dhe për sa kohë që të ishte gjallë ky i fundit, paganët nuk do të guxonin ta preknin. Disa prej tyre menduan se mund ta bindnin Ebu Talibin që ta tërhiqte mbrojtjen e tij nga Muhammedi, në emër të solidaritetit fisnor. Në fund të fundit, solidariteti i fisit ishte një gjë tepër e rëndësishme, që as Ebu Talibi nuk mund të mos e mendonte edhe përkundër dashurisë së madhe që ushqente për të nipin.

Kurejshi dërgoi tek Ebu Talibi një grup të përbërë nga figurat kryesore të fisit. Këta i kërkuan Ebu Talibit që në emër të solidaritetit fisnor të Kurejshit, ta tërhiqte mbrojtjen e tij nga Muhammedi, i cili po e shkatërronte atë.

Por Ebu Talibit as që i kalonte nëpër mendje që ta linte Muhammedin të pambrojtur. Ai vetëm sa i kënaqi të dërgurit e Kurejshit me fjalë të bukura dhe me lëvdata, për t`i kthyer më në fund duarbosh.

Edhe këta të fundit e kishin të qartë se kjo përpjekje ishte një dështim i rradhës për ta por nuk u dorëzuan dhe bënë një tjetër përpjekje për ta prishur marrëdhënien mes Ebu Talibit dhe Muhammedit. Një delegacioni ri u dërgua tek Ebu Talibi bashkë me një të ri të pashëm, të quajtur Ammara ibn Velid, të cilin ia ofruan Ebu Talibit të bëhej djali i tij në shkëmbim të Muhammedit.

Ebu Talibi duhet të ketë qeshur me këtë "tregti" të Kurejshit. A mund vallë të besonin se ai do t`ua jepte djalin e tij që ta vrasin dhe në vend të tij, ta merrte njërin nga bijtë e tyre? Ideja ishte qesharake por Ebu Talibit, me delikatesën e tij, i ktheu përsëri me duar të zbrazura.

Me këtë, dështoi edhe përpjekja e dytë e Kurejshit për ta bërë Ebu Talibin ta dorëzonte Muhammedin. Kur u zgjuan nga ndikimi i kësaj përpjekjeje të fundit, e kishin kuptuar tashmë se përpjekjet paqësore për ta zgjidhur problemin ishin të pamundura. Andaj vendosën të mernin masa më drastike.

Të mllefosur sa më s`ka, prijësit e Kurejshit morën një qëndrim më të ashpër dhe i dërguan Ebu Talibit një delegacion të tretë. Kërkesa e tyre ishte dorëzimi i Muhammedit. Prijësit i thanë Ebu Talibit se kishte dy zgjedhje: ose do t`ua dorëzonte Muhammedin ose do t`i shijonte pasojat e një refuzimi të tillë.

Ebu Talibi ishte një njeri fytyrëqeshur dhe i hareshëm por kjo ditë ishte një ditë e errët për të. E dinte se Kurejshi e kishte shumë seriozisht kësaj rradhe. Andaj e thirri Muhammedin dhe i rrëfeu për ultimatumin e Kurejshit dhe shtoi: "O shpirti i xhaxhait! Mos më ngarko me një barrë që është përtej fuqisë sime!" Muhammedi ia ktheu: "Xhaxha, dije se sikur Kurejshi të ma falte diellin në dorën e djathtë dhe hënën në të majtën, nuk do pushoj së shpalluri Njëshmërinë e Zotit. Në këtë rrugë, o do t`ia dal mbanë dhe Islami do ngadhnjejë o do të vdes duke u përpjekur."

Qëllimi i Ebu Talibit nuk ishte ta pengonte Muhammedin nga shpallja e Islamit por ta shihte vendosmërinë e tij. Përgjigja e hapur dhe e vendosur e Muhammedit e la të kënaqur dhe i tha: "Shko biri im dhe bëj ç`të duash! Askush s`ka për të të prekur.."

Sir William Muir

...por mendimi se mbrojtësi i tij mund ta linte në baltë, e pushtoi Muhammedin, ai filloi të qante dhe u ngrit për të dalë. Atëherë Ebu Talibi i thirri: "O djali i tim vëllai! Kthehu prapë!" Muhammedi erdhi prapë pranë tij dhe Ebu Talibi i tha: "Shko në paqe, nipi im, dhe thuaje fjalën që do. Për Zotin, asnjëherë s`kam për të lënë vetëm."  "Jeta e Muhammedit", 1877

Muhammed Husejn Hajkal

Ebu Talibi tha: "Shko nipi im dhe thuaje atë që do. Për Zotin s`kam për të të dorëzuar kurrë në duart e armiqve të tu..."

Ebu Talibi ua shpalli vendimin e tij Hashimitëve dhe bijve të Muttalibit dhe u foli me lëvdata për pozitën e lartë të Muhammedit. Ai u kërkoi të gjithëve që ta mbronin Muhammedin nga Kurejshi. Të gjithë u betuan se do ta mbronin përveç Ebu Lehebit, i cili e shpalli hapur armiqësinë e tij dhe faktin se do t`i bashkangjitej palës tjetër.

Kurejshi i persekutoi ndjekësit e Muhammedit në të gjitha mënyrat e mundshme. Muhammedi u shpëtoi këtyre dhunimeve vetëm falë mbrojtjes së Ebu Talibit, fisit të Hashimitëve dhe bijve të Muttalibit. "Jeta e Muhammedit"

Të zhgënjyer dhe të dëshpëruar nga manovrat e Ebu Talibit, durimi i idhujtarëve mekkas po harxhohej. Pas dështimit të përpjekjes së tyre të tretë , ata e shfaqën me plotë forcë zemërimin e tyre dhe filluan t`i sulmonin muslimanët e pambrojtur. Qëllimi i tyre ishte shkatërrimi i kësaj feje të re nëpërmjet dhunës dhe frikës.

Viktimat e para të mizorisë pagane ishin ata muslimanë që nuk ishin pjesëtarë të ndonjë fisi mekkas. Jasiri, e shoqja Sumejje dhe djali i tyre Ammari, ishin të tillë. Në Mekke ata ishin "të huaj", të cilët nuk e gëzonin mbrojtjen e asnjë fisi. Që të tre u torturuan nga Ebu Xhehli dhe grupi i tij. Sumejje-ja vdiq derisa e torturonin dhe me këtë e fitoi titullin e dëshmores së parë të Islamit. Pak kohë pas saj, edhe i shoqi u torturua deri në vdekje dhe u bë dëshmori i dytë i kësaj feje.

Kurejshi tashmë i kishte njollosur duart me gjakun e të pafajshmive. Në listën e dëshmorëve të Islamit, Sumejje dhe i shoqi Jasiri, janë ndër më të lartit. Ata u vranë pa ndonjë arsye tjetër përveç devotshmërisë së tyre ndaj Zotit dhe dashurisë që ushqenin për Profetin Muhammed. Ata muslimanë që më vonë do të vriteshin në betejat e Bedrit dhe të Uhudit, kishin pas vetes një ushtri që mund t`i mbronte dhe t`i përkrahte. Por Jasiri dhe gruaja e tij nuk kishin askë, nuk ishin të armatosur dhe ishin pa dyshim, martirët më të pambrojtur të Islamit. Duke i sakrifikuar jetët e tyre, ata e theksuan vërtetësinë e Islamit dhe i dhanë forcë kësaj lëvizjeje. Ata e bënë sakrificën dhe martirizimin një pjesë integrale të doktrinës islame.

Bilalli, Khabab ibn Arati, Suhaib Rumiu dhe të tjerë muslimanë të pambrojtur u shtruan mbi rërën e nxehtë dhe u rrahën me kamxhikë. Atyre nuk u jepej as bukë as ujë, duke shpresuar se etja dhe uria do t`i detyronin ta mohonin Islamin dhe të distancoheshin nga Muhammedi.

Kur pjesëtarët e Kurejshit e gjenin të vetmuar Muhammedin, e sulmonin edhe atë. Por nuk e vrisnin dot sepse një akt i tillë do t`i fuste në gjak me Hashimitët dhe do të ishte fillimi i një lufte civile.

Një ditë, Muhammedi shkoi në Qabe për ta lexuar Kur`anin. Teksa lexonte, përnjëherë e rrethuan idhujtarët dhe filluan ta rrihnin. Mbase do ta dëmtonin shumë më tepër sikur të mos arrinte Harith ibn Ebi Hala, nipi dhe djali i adoptuar i Hatixhes, e cili po kalonte andej dhe ndërhyri për ta mbrojtur të Dërguarin nga dhuna e politeistëve.

Harithi i dëboi idhujtarët me grushta e me shqelma. Me shumë gjasa, edhe ai mbante me vete një shpatë, si të gjithë arabët. Por nuk e nxorri shpatën e tij nga këllëfi për të mos derdhur gjak në Qabe. Por gjatë konfliktit me idhujtarët, njëri prej tyre e nxorri një thikë të vogël dhe e plagosi në disa vende. Harithi ra përtokë, i mbuluar nga gjaku i tij dhe vdiq nga plagët që morri në gjoks, në shpatulla dhe në tëmtha. Ai ishte muslimani i parë që u vra në rrethinat e Qabes.

Ai ishte një djalë shtatëmbëdhjetë vjeçar i cili jetën e vet e bëri mburrojë për të Dërguarin e Zotit. Ai ishte viktima më e re e dhunës, gjithmonë në rritje, të idhujtarëve. Me vdekjen e tij, ai u bë dëshmori i tretë i Islamit. Vdekja e tij në një moshë aq të re, e zymtoi jashtë mase Profetin.

Historianët arabë janë disi të heshtur në lidhje me këtë temë por shumë konflikte të përgjakshme duhet të kenë ndodhur mes muslimanëve dhe idhujtarëve përpara se Profeti të shpërngulej për në Medine. Ebu Talibi e mbrojti Muhammedin derisa ishte gjallë. Pas vdekjes së tij, këtë detyrë e morri përsipër i biri, Aliu.

Aliu ishte akoma një adoleshent kur u bë truproja e Muhammedit. Pas vrasjes së Harith ibn Ebi Hala-së në Qabe, Aliu e shoqëroi mësuesin e tij kurdoherë që ai dilte në rrugë dhe përherë qëndroi mes tij dhe armiqve. Nëse ndonjë njeri i dhunshëm i afrohej në mënyrë të dyshimtë Muhammedit, Aliu reagonte menjëherë dhe e largonte prej tij.

D.S.Margoliouth

Personat, konvertimi i të cilëve në Islam ishte më i mirëpritur ishin burrat me trup të fuqishëm, sepse shumë shpesh duhet të kenë ngjarë konflikte fizike në Mekke përpara Shpërnguljes. Përndryshe, do të ishte krejtësisht e pashpjegueshme se si muslimanët arritën të nxirrnin nga rradhët e tyre luftëtarë aq të aftë, menjëherë pas shpërnguljes në Medine. Luftëtarët e aftë duhet të kishin ushtruar diku dhe historia nuk flet për asnjë konflikt të jashtëm të mekkasve në këtë periudhë. "Muhammedi dhe rritja e Islamit", Londër, 1931

Mekkeja vërtet nuk kishte luftëra të jashtme në kohën para shpërnguljes së Profetit në Medine, por beteja dhe konflikte të vogla ngjanin brenda qytetit. Pikërisht në këto "fushëbeteja", luani i ri, Aliu, i zhvilloi aftësitë e tija luftarake. Këto "beteja" në Mekke ishin nga një provë për  rolin që do ta luante pas disa vitesh në Medine, gjatë konflikteve të armatosura të Islamit me idhujtarinë. Ishte poashtu në këto ditë para shpërnguljes, që Aliu u bë "vija e parë e frontit" në mbrojtjen e Islamit. Në të vërtetë, ai do të ishte në të njejtën kohë edhe vija e dytë edhe vija e fundit e kësaj mbrojtjeje. Ai është i vetmi që mbeti i palëkundur në këtë detyrë deri në fund të jetës së tij.

Kurejshi i dhunonte muslimanët e pambrojtur në Mekke, me shpresën se ata do ta mohonin Islamin dhe do të tërhiqeshin nga rruga e tyre por dështuan. Asnjëri nga këta "varfanjakë të dobët" nuk e la Islamin dhe nuk u dorëzua. Rrethanat ekstreme mund ta thyejnë edhe vendosmërin e njerëzve më të fuqishëm por muslimanët nuk u thyen edhe në kohët kur rrethanat i kishin arritur kufijtë më të largët. Ishte pikërisht Islami që i mbante të bashkuar. Për këta muslimanë të "varfër e të dobët", Islami kishte një efekt "dehës". Ai u kishte dhënë jetë, i kishte falur kuptim jetesës së tyre, u kishte dhënë një qëllim drejt të cilit hapëronin dhe u kishte hapur horizonte të reja. Andaj ata nuk i lakmoheshin sigurisë, rehatisë dhe lukseve të jetës. Madje disa prej tyre, si Sumejje-ja dhe i shoqi, nuk i lakmoheshin as jetës. Ata vdiqën por nuk bënë kompromis me të pavërtetën.

Zoti qoftë i kënaqur me këto shpirtra fisnikë dhe i bekoftë ata! Siç do të kuptonte më vonë edhe Kurejshi, besimi dhe vendosmëria e tyre ishte po aq i pathyeshme sa ç`ishte edhe ai i mësuesit dhe udhëheqësit të tyre, Muhammedit, të Dërguarit të Zotit. Ata ishin diamantë që Muhammedi i gjeti në gurët e botës. Ata ishin të paktë në numër por të paçmueshëm në vlerën e tyre.

10. Dy shpërnguljet e muslimanëve për në Abisini (vitet 615-616)

Muhammedi (paqja qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) nuk i mbronte dot ndjekësit e tij, ndonse i ndante me ta dhimbjet dhe vuajtjet e tyre, që i përjetonin vetëm ngase thonin se "Zoti është Një". Kur dukej se dhuna e idhujtarëve ndaj muslimanëve nuk do të pushonte së shpejti, ai u tha ndjekësve të tij të largoheshin nga Mekkeja dhe të strehoheshin në Abisini (Etiopia e sotme), një shtet i cili sundohej nga një mbret i krishter, i njohur për drejtësinë dhe përshpirtshmërinë e tij. Pas këtij urdhri, një grup muslimanësh, i përbërë nga njëmbëdhjetë burra dhe katër gra, u nisën nga Mekkeja për në Abisini. Në grup binin në sy Osman bin Affani, kalifi i ardhshëm i muslimanëve, e shoqja Rukajja dhe Zubejr bin Avvami, një kushëri i Profetit. Muhammedi e emëroi Osman bin Mazunin, si udhëheqës të grupit.

Ibn Is`hak

Ndonse ai vetë ishte nën mbrojtjen e xhaxhait të tij, kur i Dërguari i pa vuajtjet e ndjekësve të tij dhe faktin se nuk i mbronte dot, u tha: "Po të shkoni në Abisini do të ishte më mirë për ju sepse mbreti i atjeshëm nuk lejon padrejtësi. Ajo është një tokë miqësore për ju, derisa Zoti t`ju shpëtojë nga këto vuajtje." Pas kësaj, ndjekësit e tij shkuan në Abisini, duke e patur frikë idhujtarinë dhe duke u strehuar tek Zoti me fenë e tyre. Ky ishte hixhreti i parë në Islam.. "Jeta e të Dërguarit të Zotit" 

Emigrimi i parë ishte në vitin e pestë të Shpalljes, që përkon me vitin 616 të erës sonë. Mbreti i Abisinisë i priti mirë refugjatët muslimanë të Mekkes në mbretërinë e tij. Ai u dha strehim dhe ata jetuan të qetë, të sigurt dhe të lirë për të bërë adhurim. Pas afro një viti, muslimanët në Abisini dëgjuan thashetheme se Kurejshi e kishte pranuar Islamin. Po të ishte e vërtetë, atëherë do të thoshte se nuk kishte arsye që të vazhdonin jetën në ekzil. Malli për vendin e tyre i kishte kapluar tashmë dhe ata u nisën drejt Mekkes. Por kur arritën atje, kuptuan se  Kurejshi, jo vetëm që s`e kishte pranuar Islamin, por ishte bërë akoma më i ashpër në përndjekjen e muslimanëve. Andaj ata u larguan edhe njëherë nga Mekka bashkë me disa emigrantë të tjerë që u bashkangjitën. Kësaj rradhe ishin 83 burra dhe 18 gra. Si udhëheqës të grupit, Profeti e zgjodhi kushëririn e tij, Xhafer ibn Ebu Talibin, vëllain e madh të Aliut.

Emigrimi i dytë i muslimanëve drejt Abisinisë ishte në vitin e gjashtë të Shpalljes, që përkon me vitin 616 të erës sonë.

Kjo shpërngulje e dytë për në Abisini dhe pranimi i tyre miqësor në këtë mbretëri, e alarmoi Kurejshin. Ata kishin frikë se muslimanët mund të rriteshin në fuqi duke krijuar aleatë të rinj dhe një ditë të ktheheshin në Mekke dhe t`i sfidonin ata. Për ta parandaluar këtë rrezik potencial, ata vendosën të dërgonin një delegacion për në oborrin e mbretit abisinian për t`i kërkuar që t`i ekstradonte muslimanët.

Refugjatët muslimanë, që kishin shpresuar se do të liheshin të qetë, u befasuan me ardhjen në kryeqytetin abisinian, të një të delegacioni nga Mekkeja, të udhëhequr nga një person i quajtur Amr bin As. Ai kishte sjellë dhurata të shumta për mbretin dhe për këshilltarët e tij.

Kur i pranoi të dërguarit e Kurejshit, ata i thanë mbretit se muslimanët në Abisini nuk ishin refugjatë por njerëz që iknin nga drejtësia dhe ligji dhe me këtë pretekst, kërkoi që të ekstradoheshin drejt Mekkes. Megjithatë, mbreti kërkoi ta dëgjonte edhe palën tjetër përpara se të sillte një vendim dhe për këtë e thirri Xhafer ibn Ebu Talibin në pallatin e tij, që t`i përfaqësonte muslimanët.

Xhaferi bëri një mbrojtje të shkëlqyer. Ajo që jepet në vijim, është një përmbledhje e shkurtër e fjalimit të tij në pallatin mbretëror të Abisinisë, si pëgjigje e pyetjeve të mbretit:

"O mbret! Ne ishim njerëz injorantë dhe jetonim si kafshët e egra. Të fuqishmit nga mesi ynë jetonin duke i shkelur të dobëtit. Nuk ndiqnim kurrfarë ligji dhe nuk njihnin kurrfarë autoriteti përveç atij të forcës. I adhuronim idhujt e bërë nga guri dhe druri dhe nuk dinim asgjë për dinjitetin njerëzor. Por pastaj, Zoti, na dërgoi si mëshirë një të Dërguar të tij, i cili ishte njëri nga ne. Ai ishte i njohur për sinqeritetin dhe për moralin e pastër. Karakteri i tij ishte shembullor dhe vinte nga një gjak fisnik. Ai na ftoi drejt adhurimit të një Zoti dhe na ndaloi t`i  adhuronim idhujt. Na këshilloi që ta themi të vërtetën e t`i mbrojmë të dobëtit, të varfërit, vejushat dhe jetimët. Ai na urdhëroi t`i nderonim gratë dhe të mos bënim shpifje. Ne iu bindëm dhe i ndoqëm mësimet e tija. Shumica e njerëzve në tokën tonë janë akoma idhujtarë dhe janë të zemëruar me ne ngase e ndjekim këtë fe të re që quhet Islam. Ata filluan të na përndjekin dhe ishte pikërisht dëshira për t`i shpëtuar kësaj përndjekjeje, që na solli në mbretërinë tuaj."

Kur Xhaferi e mbaroi fjalimin e tij, mbreti i kërkoi të lexonte me zë disa vargje që iu shpallën Profetit të muslimanëve. Si përgjigje, Xhaferi i recitoi disa vargje nga kapitulli "Merjem" (Maria), i 19-të me rradhë në Kur`an. Pasi i dëgjoi këto vargje, mbreti tha se burimi i tyre ishte i njejtë me atë të Ungjijve. Pastaj ai shpalli se i besonte fjalët e tija dhe si për ironi të Amr bin Asit, shtoi se muslimanët ishin të lirë të jetonin në mbretërinë e tij për sa kohë që kishin dëshirë.

Por Amr bin Asi kishte një strategji tjetër kundër fjalëve të Xhaferit, tek e cila kishte shumë besim. Ditën tjetër erdhi në oborrin mbretëror dhe i tha mbretit që ta tërhiqte mbrojtjen e tij nga muslimanët me pretekstin se ata e mohonin natyrën hyjnore të Krishtit dhe thonin se ai ishte një njeri si të tjerët. Kur u pyet në lidhje me këtë, Xhaferi u përgjigj: "Besimi ynë për Jezusin është ajo që na ka mësuar Zoti dhe i Dërguari i tij. Ai është një rob i Zotit, një Profet i Tij, një Shpirt nga Ai dhe Urdhri i Tij i drejtuar Marisë, virgjëreshës së pastër.."

Mbreti ia ktheu: "Jezusi është pikërisht i tillë siç e përshkrove ti dhe asgjë më tepër.." Pastaj duke u folur muslimanëve, tha: "Shkoni në shtëpitë tuaja dhe jetoni të qetë. Kurrë nuk kam për t`ju dorëzuar në duart e armiqve tuaj." Ai refuzoi t`i ekstradonte muslimanët, ia ktheu dhuratat Amr bin Asit dhe i lejoi të largohej.

Washington Irving

Në mesin e refugjatëve për në Abisini, ishte Xhaferi, djali i Ebu Talibit dhe vëllai i Aliut dmth. kushëriri i Muhammedit. Ai ishte një njeri me gojëtari të fortë dhe me një pamje të hijshme. Qëndroi përpara mbretit të Abisinisë dhe ia shpjegoi doktrinat e Islamit ashtu si u kishte hije. Mbretit, i cili ishte një i krishter nestorian, iu dukën aq të afërta këto doktrina me ato të besimit të tij dhe aq të kundërta me idhujtarinë e Kurejshit, sa jo vetëm që nuk i dëboi, por i morri akoma më shumë nën mbrojtjen e tij dhe duke ia kthyer dhuratat Amr bin Asit, i kërkoi të largohej nga pallati. "Jeta e Muhammedit"

Muslimanët qëndruan në Abisini për vite me rradhë dhe jetuan të qetë. Pas trembëdhjetë vjetësh, në vitin e shtatë pas Hixhrit (628 e.s), u kthyen, por tashmë jo në Mekke por në Medine. Arritja e tyre përkon me pushtimin e kështjellës së Hajberit nga muslimanët.

Xhafer ibn Ebu Talibi ishte prijësi i atyre që kishin emigruar drejt Abisinisë në vitet 615 dhe 616. Ai është i vetmi nga Hashimitët që u largua nga Mekkeja. Të gjithë të tjerët nga kjo familje mbetën në Mekke.

Montgomery Watt

Përveç dy përjashtimeve, të gjithë muslimanët e hershëm që mbetën në Mekke (dhe nuk emigruan drejt Abisinisë) u takonin pesë fiseve, në krye të të cilëve ishin Hashimitët. Ky grup ishte një formë e ringjallur e "Lidhjes së të Virtytshmive". Për këtë arsye, ishte zemra e opozitës kundër tregtarëve të mëdhenj, me praktikat e tyre monopoliste. "Muhammedi, Profet dhe burrë shteti", 1961

11. Hamza e pranon Islamin (viti 615)

I Dërguari i Zotit, Muhammedi, ndonse i sigurt nën mbrojtjen e xhaxhait të tij Ebu Talibit, nuk ishte i mbrojtur nga ofendimet dhe talljet e idhujtarëve. Kurdo që të gjenin një mundësi për ta ngacmuar, ata e përdornin deri në fund. Në një rast, Ebu Xhehli e gjeti vetëm dhe e ofendoi me fjalë të ndyra. Po këtë mbrëmje, Hamza ibn Abdul Muttalibi u kthye nga gjuetia dhe robëresha e tij i tregoi për ofendimet e Ebu Xhehlit ndaj Muhammedit dhe për durimin e këtij të fundit, të cilin e kishte dëshmuar me sytë e saj.

Hamza ishte luftëtar, gjuetar dhe ishte pak i interesuar për çështjet e përditshme të qytetit. Por sjellja e Ebu Xhehlit ndaj nipit të tij e zemëroi aq shumë, sa e morri harkun e tij dhe shkoi në mbledhjen e Kurejshit ku Ebu Xhehli ua rrëfente ndodhitë e ditës, miqve të tij. Hamza e goditi me harkun e tij në kokë, ia gjakosi ballin dhe tha: "Edhe unë u bëra musliman."

Kjo ishte një sfidë për Ebu Xhehlin, i cili kuptoi se heshtja ishte më e mirë se trimëria dhe për këtë arsye nuk iu përgjigji Hamzës, duke i ndaluar edhe miqtë e tij.

Betty Kelen

Xhaxhai i Muhammedit, Hamza ishte një njeri i fuqishëm dhe më i spikaturi nga Kurejshi për luftë dhe për sporte. Kohën e kalonte kryesisht në gjueti në kodrinat rreth Mekkes. Një ditë, kur u kthye nga gjuetia me harkun që i varej në krah, robëresha e tij i tha se Ebu Xhehli e kishte ofenduar nipin e tij.

Durimi i Hamzës kishte arritur në pikën e fundit. Atij i pëlqente Muhammedi, ndonse shpesh nuk e kuptonte. Me të shpejtë shkoi në Qabe, ku e pa Ebu Xhehlin duke ndenjur mes shokësh. E ngriti harkun e tij të rëndë dhe i dha një të goditur në kokë. "Do ta ofendosh prapë sikur unë t`i bashkangjitem fesë së tij?", i bërtiti, duke i shfaqur muskujt e tij të fuqishëm përpara hundëve të Kurejshit.

Hamza u bë musliman dhe kjo i dha fuqi fesë. Pas kësaj, disa prej Kurejshit ishin më të kujdesshëm kur e quanin Muhammedin poet... "Muhammedi, i Dërguari i Zotit", 1975

Hamza u bë një musliman i devotshëm dhe një luftëtar i Islamit. Ai ishte shok lufte i nipit tjetër të tij, Aliut dhe ishin pikërisht këta të dy, që i vranë shumicën nga prijësit e Kurejshit në betejën e Bedrit, e cila do të bëhej pas disa vitesh.

Në betejën e Uhudit, Hamza e vrau në dyluftim, flamurtarin e dytë të paganëve dhe pasi ata sulmuan, ai u fut në mesin e tyre duke i shkatërruar. Derisa ishte duke i shpërndarë rradhët e tyre, u godit me shtizë nga Vahshiu, një skllav abisinian. Vahshiu ishte sjellë në fushëbetejë nga Hindi, gruaja e Ebu Sufjanit dhe nëna e Muavijes, vetëm për këtë qëllim. Hamza ra në tokë dhe vdiq në vend.

Pas disfatës së muslimanëve, Hindi dhe disa të tjerë nga Mekka, i copëtuan trupat e muslimanëve. Ajo e preu barkun e Hamzës, ia nxorri mëlçinë dhe e hëngri. Gjithashtu ia preu edhe hundën, veshët, duart e këmbët dhe të gjitha i vari në një "qafore" me të cilën hyri në Mekke si me një trofe të luftës.

Muhammedi u pikëllua jashtë mase për vdekjen dhe për masakrimin e trupit të një besniku të tillë të Islamit siç ishte Hamza. Atij ia fali titujt "Luan i Zotit" dhe "Prijës i Dëshmorëve".

Hamza e pranoi Islamin në vitin e pestë pas Shpalljes.

12. Konvertimi i Umarit në Islam (viti 616)

Ndodhia më e rëndësishme e vitit të gjashtë pas Shpalljes ishte kalimi i Umar  ibn Khattabit, kalifit të ardhshëm, në Islam. Deri atëherë, ai kishte qenë njëri nga armiqtë më të ashpër të Islamit dhe të Muhammedit dhe një persekutues i madh i muslimanëve. Historiani modern egjiptian, Emin Davidari, thotë se urrejtja e Umarit ndaj Islamit dhe armiqësia e tij me Muhammedin, mund të krahasohej vetëm me urrejtjen dhe armiqësinë e xhaxhait të tij, Ebu Xhehlit.

Thuhet se një ditë, në zemërim e sipër, Umari vendosi ta vrasë Muhammedin dhe me këtë ta shuajë zjarrin e Islamit përgjithmonë. Me këtë qëllim ai doli nga shtëpia e tij. Siç u tregua edhe më sipër, në këtë kohë, muslimanët mblidheshin në shtëpinë e Arkam ibn Ebi Erkamit, për t`i bërë adhurimet e tyre. Sapo kishin filluar të mblidheshin kur njëri prej tyre e pa Umarin që po afrohej drejt shtëpisë me shpatën e tij në dorë. Në gjendje paniku, i lajmëroi të tjerët por Hamza, i cili gjendej në mesin e tyre, i siguroi se sikur të vinte me qëllim të mirë, atëherë nuk do të kishte probleme dhe sikur të vinte për të keq, atëherë vetë ai do të përballej me të dhe me shpatën e tij do ta dëbonte. Ndodhi ajo që nuk pritej dhe Umari e pranoi Islamin.

Rrëfimi thotë se Umari shkonte drejt shtëpisë së Arkamit me qëllim që ta vriste Muhammedin kur një kalimtar i rastit e ndaloi dhe i tregoi se motra e tij dhe dhëndri ishin bërë muslimanë. Ai i tha se do të ishte më mirë sikur të vinte rregull në shtëpinë e tij më parë dhe pastaj të ndërmerte vepra të tilla të mëdha si vrasja e Muhammedit.

Muhammed Husejn Hajkal

Umari u nis për në shtëpinë e Arkamit me qëllim që ta vriste Muhammedin, ta shpëtonte Kurejshin nga kjo barrë, t`ia rikthente unitetin e mëparshëm dhe të siguronte respekt për perënditë të cilat Muhammedi i kishte ofenduar. Rrugës për në Mekke ai e takoi Nuajm ibn Abdullahun. Pasi kuptoi se për ku ishte nisur Umari, Nuajmi i tha: "Për Zotin, e ke gënjyer veten o Umar. A mendon se bijtë e Abdul Menafit do t`të lënë gjallë sikur t`ua vrasësh të birin, Muhammedin? Përse nuk kthehesh më mirë në shtëpinë tënde dhe të vësh rend në të më parë?" "Jeta e Muhammedit"

Umari u zemërua jashtë mase me të dëgjuar se e motra dhe dhëndri ishin bërë muslimanë. Menjëherë ndërroi rrugë dhe u nis për në shtëpinë e të motrës për të kuptuar si qëndronte puna. Pyetjeve të tija, e motra i përgjigjej turbullt dhe pa i thënë ndonjë gjë të qartë.

Ibn Is`hak

Umari erdhi deri në derën e shtëpisë të të motrës, derisa Khabbabi ia mësonte asaj kapitullin "Ta Ha" dhe kapitullin "..dhe kur dielli ta humbë shkëlqimin.." (kapitulli Takvir). Atë që muslimanët e lexonin, ishte "mbeturinë" për idhujtarët. Kur Umari hyri brenda, e motra e kuptoi qëllimin e tij dhe i fshehu fletët prej të cilave lexonin. Khabbabi u largua me të shpejtë nga shtëpia. Umari e pyeti për atë që kishte dëgjuar dhe ajo i tha se kishte qenë vetëm një bisedë mes tyre... "Jeta e të Dërguarit të Zotit"

Umari u zemërua edhe më me këtë gënjeshtër të të motrës dhe e goditi në fytyrë. Nga goditja, asaj filloi t`i rridhte gjak nga goja, gjë që e bëri Umarin të ndalojë. Për një çast u duk sikur zbutej dhe ia kërkoi asaj fletët që t`i lexonte. Ajo e ndjeu këtë ndryshim tek ai por i tha: "Ti je një idhujtar i pistë dhe nuk mund të të lejoj ta prekësh Fjalën e Zotit."

Umari shkoi menjëherë, u pastrua, u kthye prapë dhe i lexoi vargjet e Kur`anit. Pastaj shkoi në shtëpinë e Arkamit, ku e pranoi Islamin.

Sir William Muir thotë se konvertimi i Umarit ndodhi rreth vitit të gjashtë të misionit të Profetit. Ai shton:

Konvertimi i Umarit ndodhi në muajin Dhul Hixhxhe, muaji i fundit i vitit. Në atë kohë, besimtarët ishin 40 burra dhe 10 gra. Sipas disa shënimeve të tjera, ishin 45 burra dhe 11 gra. "Jeta e Muhammedit", botim i vitit 1877, fq.95

Umari ishte 35 vjeç kur u bë musliman.

Muhammed Husejn Hajkal

Asokohe, Umar ibn Khattabi ishte një njeri i pjekur, tridhjetë e pesë vjeç. "Jeta e Muhammedit"

Shumë muslimanë pretendojnë se me konvertimin e Umarit, Islami fitoi fuqi të reja dhe se muslimanët shpëtuan nga dhuna e paganëve. Sipas tyre, që nga ajo kohë muslimanët mund të dilnin nga vendet ku fshiheshin dhe të faleshin hapur në rrethinat e Qabes. Disa madje thonë se ishte vetë Umari që i nxorri ata nga vendstrehimi i tyre dhe se pas kësaj, ata nuk patën frikë nga Ebu Xhehli.

Muhammed Husejn Hajkal:

Muslimanët që u kthyen nga Abisinia e bënë këtë për dy arsye. E para, Umar ibn Khattabi ishte konvertuar në Islam pas largimit të tyre. Me të, ai solli në kampin musliman, po atë vendosmëri dhe fuqi, me të cilën më parë kishte luftuar kundër muslimanëve. Ai kurrë nuk e fshehu konvertimin e tij dhe nuk u shmangej idhujtarëve. Përkundrazi, ai e shpalli hapur konvertimin e tij dhe e sfidoi Kurejshin. Ai nuk ishte përkrahës i fshehjes së muslimanëve dhe i lëvizjes së tyre të fshehtë nga njëra anë e Mekkes në tjetrën si dhe nga organizimi i fshehtë i ceremonive të adhurimit, larg nga sulmet e Kurejshit. Umari filloi të luftonte me Kurejshin që në çastin që iu bashkangjit Islamit, duke shkuar në Qabe për të bërë adhurim, në shoqëri të ndonjërit prej muslimanëve që i bashkangjitej. "Jeta e Muhammedit"

Por këto pretendime interesante nuk janë të përkrahura me dëshmi. Dhe nëse do t`i shihnim dëshmitë, do të shfaqej një imazh krejtësisht i kundërt.

Disa pretendime janë akoma më ekstravagante. Për shembull, historiani egjiptian, Emin Davidar, në librin e tij "Imazhe nga jeta e të Dërguarit të Zotit", shkruan se konvertimi i Umarit ishte një goditje vdekjeprurëse për Kurejshin.

Ajo që në të vërtetë u shfaq me konvertimin e Umarit, ishte një valë e re dhe e paparë dhune që u drejtohej muslimanëve. Përpara konvertimit të tij, ishin të rrezikuar vetëm ata muslimanë që ishin të pambrojtur por pas konvertimit të Umarit, asnjëri nga muslimanët dhe madje as vetë i Dërguari, nuk ishin të mbrojtur nga sulmet e idhujtarëve.

Muhammed Husejn Hajkal

Derisa ishin në ekzil në Abisini, ata dëgjuan se pas konvertimit të Umarit, Kurejshi kishte pushuar së përndjekuri Muhammedin dhe ndjekësit e tij. Sipas një rrëfimi, vetëm disa prej tyre u kthyen në Mekke kurse sipas një tjetri, që të gjithë. Kur arritën atje, panë që Kurejshi vazhdonte me persekutimin e muslimanëve edhe më ashpër se më parë. Pa mundur ta duronin këtë persekutim, një pjesë e tyre u kthye në Abisini kurse një pjesë hyri në Mekke gjatë mbrëmjes dhe u fsheh. "Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935

Por kjo nuk ishte e gjitha. Pas kësaj kohe, Muhammedi, i Dërguari i Zotit, nuk do të mund as të jetonte në Mekke. Pak me tepër se një javë kishte kaluar nga konvertimi i Umarit, kur Muhammedi dhe e gjithë familja dhe fisi i tij, u detyruan të largoheshin nga Mekkeja. Andaj, është e papërshtatshme me faktet, teoria se me konvertimin e Umarit, muslimanët u rehatuan dhe se nuk kishin nevojë më të fshiheshin nga idhujtarët.

S. Margoliouth

...nuk kemi asnjë shënim në lidhje me ndonjë rast kur Umari ka shfaqur trimëri, ndonse janë të shumta rastet e ashpërsisë dhe urisë së tij për gjak. Në betejën e Hunejnit, ai iku dhe në një rast tjetër, iu fal jeta nga një armik zemërmirë. "Muhammedi dhe rritja e Islamit", 1931

Profesor Margoliouth flet për një rast kur një armik bujar ia fali jetën Umarit. Me shumë gjasa bëhet fjalë për betejën e Hendekut gjatë rrethimit të Medines. Në atë betejë, Ali ibn Ebu Talibi e pati vrarë në dyluftim gjeneralin mekkas Amr ibn Abd Vudd, me çka edhe shokët e këtij të fundit nisën të largoheshin e të iknin përtej hendekut. Kur po tërhiqeshin, Umari u përpoq ta përzinte nga pas njërin prej tyre. Ky kalorës që ishte duke u tërhequr, kishte dëgjuar se Aliu asnjëherë nuk i sulmonte ata që tërhiqeshin nga pas dhe e kuptoi se nuk ishte Aliu që e ndiqte. Kur e ktheu kokën dhe e vërejti Umarin që vinte drejt tij, befas e ktheu kalin dhe Umari ndaloi i ngrirë në vend. Kalorësi që e njihte Umarin, i tha: "Sikur të mos i kisha premtuar sime më se nuk do të vrisja kurrë një nga Kurejshi, tani do ishe i vdekur. Ji falenderues asaj dhe mos harro se ta fala jetën."

Duhet theksuar se Hamza e pati pranuar Islamin një vit para Umarit dhe e kishte shpalluar konvertimin e tij duke e goditur me harkun e tij Ebu Xhehlin, dajën e Umarit. Askush nuk pret nga Umari që ta ndjekë shembullin e Hamzës dhe ta godasë dajën e vet, por nuk ekziston ndonjë shënim i historisë që flet se Umari e ka goditur ndonjë idhujtar për shkak të ofendimit që ky i fundit i ka bërë të Dërguarit të Zotit. Për më tepër, kur Hamza e pranoi Islamin dhe ia gjakosi hundët Ebu Xhehlit, vetë Umari ishte akoma një idhujtar. Ishte detyra e tij, që në emër të "solidaritetit fisnor", ta sfidonte Hamzën dhe ta mbronte nderin e vëllait të nënës së tij. Në fund të fundit, sipas shumë pretendimeve, ai ishte më i guximshmi, më i frikshmi dhe më kokëforti nga njerëzit e Mekkes. Po të ishte i tillë, kush tjetër në mos Umari, duhej ta sfidonte Hamzën? Por një sfidë e tillë nuk erdhi kurrë...

13. Bojkoti ekonomik dhe shoqëror kundër Hashimitëve (vitet 616-619)

Vitët të gjashtë të Shpalljes po i afrohej fundi. Paganët kishin shpenzuar tashmë tre vjet në betejën e tyre kundër Islamit. Ata kishin shfaqur një armiqësi dhe dhunë të pashoqe ndaj tyre por kishin arritur shumë pak rezultate. I kishin përdorur të gjitha armët kundër muslimanëve, duke nisur nga përpjekja për t`i korruptuar deri tek përpjekja për t`i bindur, nga talljet dhe ofendimet deri të kërcënimet dhe përdorimi i dhunës, por të gjitha pa ndonjë rezultat konkret. Fuqia e besimit të muslimanëve i kishte lënë të dëshpëruar.

Dështimet e tyre të vazhdueshme i detyruan që ta rivlerësonin situatën e Muhammedit dhe të Islamit dhe disa prej tyre u përpoqën ta shihnin problemin nga një këndvështrim i ri. Gjatë kërkimit të tyre për një zgjidhje, ata dalngadalë e kuptuan se armiku i tyre i vërtetë nuk ishte grupi i muslimanëve të pambrojtur dhe të varfër në Mekke. E kuptuan se armiku i vërtetë i politeistëve dhe idhujtarëve të Mekkes ishte Ebu Talibi. Në fund të fundit, ishte pikërisht ai që e mbronte me ngulm dhe me kujdes Muhammedin dhe Islamin. Vetë muslimanët, në anën tjetër, nuk kishin fuqi të mjaftueshme për ta mbrojtur Muhammedin, për të mos përmendur se ata vetë ishin në gjendje të mjerueshme dhe në nevojë mbrojtjeje.

Suksesi i tyre në identifikimin e armikut të vërtetë pati ndikim tek prijësit e Kurejshit dhe u ndihmoi atyre të hartonin një strategji të re në luftën kundër Islamit.

Abd-al-Rahman Azzam

Më në fund, oligarkia mekkase vendosi dëshpërimthi të merte masa kundër Ebu Talibit. Sipas tyre, ai ishte mbrojtësi i vërtetë i blasfemisë, ndonse akoma përkrahës i sistemit mekkas dhe i pakonvertuar në fenë e Muhammedit. Ata vendosën që t`i dërgonin një ultimatum..."Mesazhi i përjetshëm i Muhammedit", Londër, 1964

Në të kaluarën, Kurejshi kishte bërë përpjekje për ta izoluar Muhammedin nga fisi i tij dhe shpresonte se do të mund ta bindte ose ta trembte Ebu Talibin që ta tërhiqte nga i nipi dhe nga Islamit mbrojtjen e fisit. Po t`ia dilnin mbanë ta izolonin Muhammedin nga mbrojtja e fisit të tij, ata ishin të bindur se do të mund ta zgjidhnin këtë problem kaq kompleks duke e eliminuar Muhammedin.

Por Ebu Talibi nuk i lejoi Kurejshit që ta izolonte atë. Jo vetëm që ai vetë qëndroi në mbrojtje të nipit të tij, por e aktivizoi gjithë fisin e Hashimitëve pas vetes. Hashimitët ishin të bashkuar në mbrojtjen e Muhammedit dhe përballë këtij uniteti, Kurejshi ishte i pafuqishëm për të bërë diçka.

Pas shumë diskutimesh, prijësit e Kurejshit arritën në përfundimin se pathyeshmëria e Hashimitëve kërkonte masa më drastike dhe vendosën të mos e izolonin vetëm Muhammedin por gjithë fisin e tij të Hashimitëve.

Ishte e pashmangshme se çdo përpjekje për t`i izoluar Hashimitët do të çonte në polarizim të grupeve brenda Mekkes. Të gjithë në Mekke do të duhet të deklaroheshin "pro" ose "kundër" Hashimitëve. Por shumë shpejtë u pa qartë, se në këtë konfrontim, Hashimitët do të mbeteshin vetëm përballë gjithë arabëve.

Muhammed Husejn Hajkal

Është gati e pamundur të paramendohen përmasat e përpjekjeve të Kurejshit për ta luftuar Muhammedin dhe vendosmëria e tyre e palëkundur për vite me rradhë. Ata e kërcënuan Muhammedin bashkë me familjen e tij dhe u tallën me të dhe me porosinë që kishte sjellur duke i ofenduar edhe ndjekësit e tij. Ata i aktivizuan të gjithë poetët e tyre që ta kritikonin me fjalët e tyre më të mprehta dhe t`ia drejtonin Muhammedit shprehjet më të pamëshirshme. Ata e sulmuan atë dhe ndjekësit e tij. U përpoqën ta blenin me para, me pozita e me fuqi, gjëra që as njerëzit më të fuqishëm nuk u rezistojnë dot. Kurejshi jo vetëm që i dëboi ndjekësit e Muhammedit nga shtëpitë e tyre por ua pengoi edhe tregtinë, me qëllim që t`i varfëronte edhe më. Ata e kërcënuan Muhammedin dhe ndjekësit e tij se do të përballeshin me një luftë të përgjakshme. Si një përpjekje të fundit, ata nisën një bojkot që kishte për qëllim t`i bënte të vdisnin nga uria... "Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935

Disa ditë para fillimit të vitit të shtatë të Shpalljes, prijës të fiseve të ndryshme të Kurejshit organizuan një mbledhje solemne në "ndërtesën bashkiake" të Mekkes dhe me koncenzus, e nënshkruan një dokument sipas të cilit Hashimitët do të përballeshin me një bojkot shoqëror dhe ekonomik, përderisa nuk e dorëzonin Muhammedin. Ata u betuan se nuk do të blenin asgjë prej tyre dhe se asgjë nuk do t`u shisnin. Gjithashtu u ndaluan edhe martesat me pjesëtarët e Hashimitëve.

Pastaj këtë dokument ua dërguan edhe fiseve të tjera për t`u kërkuar përkrahje. Kur të gjithë fiset e nënshkruan, ky dokument u var në mënyrë solemne në murin e Qabes dhe ishte një provokim i qartë.

Ebu Talibi e shihte qartë se një stuhi po drejtohej nga Hashimitët. Atmosfera në Mekke ishte bërë aq e tendosur sa Hashimitët ndjeheshin të rrezikuar. Ebu Talibi e shihte se nuk ishte një ide e mençur që të mbeteshin në qytet, ku armiku çdo çast mund t`ua vinte zjarrin shtëpive të tyre. Andaj, për hir të sigurisë së fisit të tij, ai vendosi që të largoheshin nga Mekkeja dhe të strehoheshin në një kanjon në rrethinat e Mekkes, e cila më vonë do të njihej si "Sh`ib Ebu Talib" (Lugina e Ebu Talibit). Ky vend u ofronte një mbrojtje natyrore dhe ishte më i sigurt sesa shtëpitë e tyre në qytet, të cilat nuk ishin të mbrojtura nga sulmet. Në ditën e parë të vitit të shtatë pas Shpalljes, bijtë e Hashimit (Benu Hashim) dhe bijtë e Muttalibit (Benu el Muttalib) u larguan nga Mekkeja dhe u strehuan në luginën, ku do të jetonin nën rrethim. Do të ishte ky, një rrethim i gjatë...

Muhammed Husejn Hajkal

Marrëveshja të cilin fiset e Kurejshit e kishin bërë për ta bojkotuar Muhammedin dhe për t`i bllokuar muslimanët, vazhdoi të ishte e vlefshme për tre vjet me rradhë... "Jeta e Muhammedit", Kairo, 1935

Marmaduke Pickthall

Për tre vjet, Profeti u ngujua bashkë me fisin e tij në njërën nga luginat në rrethinat e Mekkes. "Hyrja e Përkthimit të Kur`anit të Shenjtë", 1975

Tregimi i ngujimit të Hashimitëve është një kapitull i lavdishëm në epin e Islamit dhe është përcjellur nga secili historian, që ka shkruar mbi këtë temë. Ndër ta:

William Muir

Kurejshi krijoi një lidhje kundër Hashimitëve, sipas të cilës askush nuk do martohej me gratë e tyre, nuk do t`u jepte gra për martesë, nuk do t`u shiste ndonjë gjë dhe as që do të blinte prej tyre. Të gjitha lidhjet me ta do të ndërpriteshin.

Kjo ndalesë u shkrua me kujdes dhe u vulos me tri vula. Kur të gjithë u pajtuan me të, dokumenti u var në Qabe dhe me këtë iu dha edhe bekimi fetar.

Hashimitët, të paaftë ta kundërshtonin këtë qëndrim të ashpër publik kundër tyre dhe mbase duke e parë qartë se ky bojkot ishte vetëm prelud i një lufte të hapur ose i sulmeve tinzare natën, u tërhoqën në një pjesë të zbrazur të qytetit të njohur si "Sheb Ebu Talib". Ishte një luginë e formuar nga grykat e ngushta të maleve, atje ku shkëmbinjtë e Ebu Kubejsit, ngriheshin në periferinë lindore të Mekkes. Në luginë hyhej nëpërmjet një grykë të ngushtë, nëpër të cilën vështirë kalonte një deve. Në të gjitha anët e tjera, ishte e mbrojtur nga qyteti me shkëmbinj dhe me ndërtesa.

Në natën e parë të muajit të parë të vitit të shtatë të profetësisë së Muhammedit, Hashimitët, duke përfshirë edhe Profetin me familjen e tij, u tërhoqën në "distriktin" e Ebu Talibit. Bashkë me ta shkuan edhe pasardhësit e Muttalibit, vëllai i Hashimit. Ndalesa kundër tyre ushtrohej në mënyrën më të rreptë. Shumë shpejt, Hashimitët u gjendën të ndarë nga drithërat e tyre dhe nga nevojat e tjera themelore. Rezervat e tyre, në harxhim e sipër, të cilat furnizoheshin rrallëherë me tregti të fshehura, iu afruan fundit. Mekkasit e dëgjonin vajin e foshnjave të uritura brenda luginës. Kishte të tillë nga të afërmit e tyre, që edhe përkundër ndalesave të Kurejshit, u sillnin ushqime fshehurazi. Hakimi, nipi i Huvejlidit, i çonte shpesh furnizime hallës së tij, Hatixhes, ndonse kjo përpjekje ishte një rrezik i madh për të. "Jeta e Muhammedit", Londër, 1877

Në fillim të ngujimit, Aliu ishte 16 vjeç dhe u vu në krye të përpjekjeve për të gjetur ushqim për njerëzit. Ai e bëri këtë detyrë duke e rrezikuar shumë herë jetën e tij dhe duke sjellur ujë dhe drithëra, kurdo që arrinte t`i gjente. Për një shtambë ujë, i duhej të paguante një flori dhe ndihej fatlum sikur të mund të gjente kaq. Megjithatë, përpjekjet e tija sillnin vetëm një çlirim të përkohshëm tek njerëzit e luginës.

Vetë Ebu Talibi nuk flinte mbrëmjeve. Për të, siguria e të nipit ishte më e rëndësishme se gjithçka tjetër. Kur Muhammedin e zinte gjumi, Ebu Talibi e zgjonte dhe e çonte në shtratin e njërit prej djemve të tij dhe i urdhëronte të birit që të flinte në shtratin e Muhammedit. Pak më vonë, e zgjonte sërish dhe e shtrinte në shtratin e njërit prej djemve të tjerë të tij.

Kështu e kalonte gjithë natën duke ia ndëruar vendin Muhammedit nga një shtrat në tjetrin. Ai i njihte armiqtë e tij. Ata ishin kokëfortë, të pabesë, të ligë dhe hakmarrës. Për këtë arsye, ai nuk i nënvlerësonte. Nëse ndonjëri prej tyre do të hynte fshehurazi në luginë për ta vrarë Muhammedin, do ta vriste njërin nga djemtë e Ebu Talibit. Ebu Talibi dhe e shoqja ishin gjithmonë të gatshëm t`i sakrifikonin bijtë e tyre për Muhammedin.

Kishte raste kur Aliu, edhe përkundër përpjekjeve të tija, nuk gjente dot ushqim dhe fëmijët mbeteshin të uritur. Por uria ishte tashmë gjendja normale e tyre. Kur kishte ujë, nënat zienen gjethe në të dhe ua jepnin fëmijëve të tyre për t`i qetësuar. Vajit të fëmijëve të uritur që dëgjohej edhe jashtë luginës, Ebu Xhehli dhe Umajjadët i përgjigjeshin me të qeshura. Ata kënaqeshin me "triumfin" e tyre, me të cilin i bënin të qanin për bukë e për ujë, fëmijët e Hashimitëve.

Në këto tre vjet, gjëja më e çmueshme për fiset e ngujuara ishte uji. Uji ishte eliksiri i jetës dhe të dy fiset (Benu Hashim dhe Benu Muttalib) e mernin atë falë Hatixhes. Ajo nga pasuria e saj i jepte Aliut florinj për të blerë ujë. Kujdesi i saj për njerëzit e tjerë manifestohej në shumë mënyra. Ajo i lutej Zotit për t`i mëshiruar të ngujuarit. Lutja ishte strategjia e saj kundër problemeve. Një strategji e thjeshtë, e cila solli rezultate.

Ndonjëherë, miqtë e mbetur të Hashimitëve në Mekke u përpoqën për të "kontrabanduar" ushqim brenda luginës por paganët i kapën dhe e konfiskuan ushqimin.

Njëri nga miqtë e Hashimitëve në Mekke ishte Hisham ibn Amr el-Amiriu. Ai u sillte ushqim dhe ujë, aq herë sa mundej. Koha që kishte zgjedhur për t`ua dorëzuar ushqimin ishte disa orë para agimit. Por pas një kohe Kurejshi e kapi dhe e kërcënoi me vdekje sikur të vazhdonte t`u sillte ndihmë Hashimitëve.

Një tjetër mik i fshehur i Hashimitëve ishte Hakim ibn Hizami, nipi i Hatixhes. Ai bashkë me skllavin e tij i çonin ushqime dhe ujë Hatixhes, e cila ua shpërndante fëmijëve këto gjëra. Ebu`l Buhtariu ishte një mik i Hakimit. Edhe ai shumë shpesh u sillte ushqime Hashimitëve. Një natë teksa po çonin një deve të ngarkuar drejt luginës, u gjendën ballë për ballë me Ebu Xhehlin. Ai u tha se do t`ua konfiskonte mallërat dhe devenë. Në fillim, Ebu`l Buhtariu u përpoq ta bindte me fjalë por Ebu Xhehli nuk dëgjonte. Ai e bllokoi hyrjen për në luginë dhe nuk u lejoi të kalonin. Ebu`l Buhtariu u përpoq të kalonte dhe mes tyre filloi një zënkë e dhunshme. Konflikte të tilla nuk ishin të rralla në rrethinat e luginës por disa miq të përzemërt të Hashimitëve, nuk u demoralizuan dhe vazhduan të bënin gjithçka për t`i ndihmuar.

Hisham bin Amr el-Amiriu, Hakim bin Hizami dhe Ebu`l Buhtariu nuk ishin muslimanë por ata nuk i shihnin dot fëmijët dhe robërit e Hashimitëve tek vdisnin nga uria. Andaj këta burra e rrezikuan jetën e tyre për të sjellë ushqim dhe ujë në Luginën e Ebu Talibit. Ata nuk kërkuan asnjë shpërblim për këtë vepër të tyre dhe e gjitha që donin ishte siguria e fiseve të ngujuara.

Këtu duhet theksuar se urrejtja dhe mllefi i familjes Umajjade të Kurejshit nuk ishte dhe aq kundër muslimanëve, sa ishte kundër Hashimitëve. Qëllimi i tyre përfundimtar ishte shkatërrimi i Islamit. Por nuk mund ta shkatërronin Islamin pa e vrarë Muhammedin. Ata bënë shumë përpjekje për ta vrarë por dështuan sepse ai ishte gjithmonë i paarritshëm për ta. Ai ishte i sigurt në "kështjellën" që Ebu Talibi dhe Hashimitët e kishin ndërtuar rreth tij. Umajjadët me shumë të drejtë i shënjestruan Hashimitët si arsyeja kryesore e dështimeve të tyre në luftën kundër Islamit. Ata kurrë nuk i falën Hashimitët për pengesat që u nxirnin në përpjekjet e tyre kundër Muhammedit.

Në ndërkohë, kishte shumë muslimanë që nuk i takonin fisit të Hashimitëve dhe që të gjithë qëndruan në Mekke gjatë këtij ngujimi. Ata nuk shkuan në Luginën e Ebu Talibit bashkë me Hashimitët. Thuhet se disa prej tyre ishin të pasur, të fuqishëm dhe me ndikim dhe ndonse të gjithë pretendonin se e donin Profetin e tyre, asnjëri nuk shkoi ta shihte ose ta ndihmonte gjatë këtyre tre vjetëve. Ata e gëzonin rehatinë dhe sigurinë e shtëpive të tyre për tre vjet me rradhë, në një kohë kur Profeti Muhammed, jetonte në tehun e shpatës, i rrethuar nga armiqtë e tij të etur për gjak dhe në një gjendje pasigurie, ku nuk dihej se ç`tmerre do të sillte dita tjetër për fisin e tij.

Ngujimi i Hashimitëve përfundoi pas tre vjetësh në vitin 619 të erës sonë dhe ata u kthyen në Mekke. Dhjetë vjet kishin kaluar qëkur Muhammedi (paqja qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij), e kishte nisur misionin e tij. Bojkoti i Kurejshit nuk i solli rezultatet e pritura sepse edhe pas tij, Hashimitët nuk dorëzoheshin dhe morali i tyre mbetej i lartë. Në fund të ngujimit, dorëzimi i Muhammedit ishte për ta po aq i papranueshëm sa ç`kishte qenë në fillim.

Hashimitët dhe bijtë e Muttalibit u kthyen në shtëpitë e tyre në Mekke pas tre vjetësh. Gjatë kësaj kohe, pasuritë e mëdha të Hatixhes dhe të Ebu Talibit ishin harxhuar. Ata duhej ta rindërtonin jetën nga e para duke i vendosur një nga një tullat.

Nëse Kurejshi i dha fund ngujimit të Hashimitëve, kjo nuk ishte për shkakun se qëndrimi i tyre kishte ndryshuar. Ata i dhanë fund rrethimit sepse faktorë të tjerë kishin hyrë në lojë. Rrëfimi që do të japim më poshtë, është i marrë nga burimi më i hershëm në lidhje me historinë e Islamit, që është biografia (arabisht: Sira) e Profetit të Islamit nga Muhammed ibn Is`haku. Në të përshkruhen ngjarjet që mundësuan kthimin e Hashimitëve dhe pasardhësve të Muttalibit në Mekke, pas tre vjetësh ngujimi në Luginën e Ebu Talibit.

Heqja e bojkotit

Benu Hashimi dhe Benu Muttalibi ishin në Shi`b (luginë) për shkak të bojkotit që Kurejshi kishte nisur kundër tyre. Por pastaj, vetë disa pjesëtarë të Kurejshit ndërmorën hapa për ta hequr këtë bojkot. Askush nuk u përpoq për këtë gjë më tepër se Hisham bin Amri, për shkak se ishte i biri i njërit nga vëllezërit e Nadla bin Hashim bin Abd al Menafit nga ana e tij dhe me këtë, ishte i lidhur me Hashimitët. Ai ishte njeri i rëndësishëm në fisin e tij. Kam dëgjuar se derisa dy fiset ishin të ngujuar në luginë, ai u sillte deve të ngarkuara me ushqim deri tek hyrja e ngushtë e grykës dhe pasi i lironte i godiste devetë që të hynin me vrap drejt luginës. Të njejtën e bëri edhe disa herë të tjera për t`u sjellur tesha.

Ai shkoi tek Zuhajr ibn Ebu Umejje ibn Mugire, nëna e të cilit ishte Atika, e bija e Abdul Muttalibit, dhe i tha: "A të vjen mirë të hash bukë e të vishesh kur e di gjendjen e dajallarëve të tu? Ato as mund të bëjnë tregti me dikë dhe as të martohen. Për Zotin, sikur ata të ishin dajallarët e Ebu`l Hakem ibn Hishamit (Ebu Xhehlit), e ti t`i kërkoje t`i bojkonte, ai kurrë nuk do të kishte bërë një gjë të tillë." Zuhajri ia ktheu: "Po ç`mund të bëj unë Hashim? Unë jam veç një njeri i vetëm. Për Zotin, sikur të kisha të tjerë të më përkrahnin, do ta hiqja atë bojkot." Hishami i tha: "Më ke mua..." "Shko gjej edhe të tjerë!", i tha Zuhajri.

Kështu Hishami shkoi tek Mutim bin Adij dhe i tha: "A jeni të kënaqur që dy fiset e Abdul Menafit të vdesin derisa ju vazhdoni t`i ndiqni Kurejshët? Do të shihni se një ditë do t`ua bëjnë të njejtën edhe juve." Ai ia dha përgjigjen e njejtë si Zuhajri dhe kërkoi të gjendej një i katërt. Kështu Hishami shkoi tek Abu`l Buhtariu ibn Hishami, i cili kërkoi një të pestë, të cilin Hishami e gjeti tek Zama`a bin Esved bin Muttalib, i cili kërkoi një njeri të gjashtë por Hishami ia përkujtoi atij farefisninë dhe detyrat që kishte ndaj fisit. Zama`a pyeti në ishin të gatshëm të tjerët për të bashkëpunuar. Të gjithë u pajtuan të takoheshin natën afër Huxhunit, mbi Mekke dhe kur u takuan, vendosën të merreshin me punën e bojkotit derisa ta hiqnin nga fuqia.

Ditën tjetër, kur njerëzit po mblidheshin, Zuhajri u vesh, eci shtatë herë rreth Qabes dhe pastaj tha: "O mekkas! A do të hamë e do vishemi kur Hashimitët janë duke vdekur, pa mundur të shesin e të blejnë? Për Zotin, nuk kam për t`u ndalur derisa ky dokument i poshtër bojkoti të griset!

Ebu Xhehli bërtiti: "Po gënjen. Ai dokument nuk ka për t`u grisur asnjëherë.."

Zama`a ia ktheu: "Ti je gënjeshtari i vërtetë. Ne nuk e deshëm këtë bojkot edhe kur u përpilua në fillim."

Ebu`l Buhtariu iu bashkangjit: "Zama`a ka të drejtë. Ne s`qemë të kënaqur me të qëkur u shkrua dhe nuk jemi të kënaqur as tani.."

Pas tij, shtoi Mutimi: "Që të dy keni të drejtë dhe kushdo që thotë ndryshe është gënjeshtar. Qoftë Zoti dëshmitar se ne distancohemi prej asaj që thuhet në atë dokument". Më në fund foli edhe Hishami, i cili i përkrahu shokët e tij.

Pastaj Mutimi shkoi ta merte dokumentin për ta grisur. Por kur arriti atje e pa se krimbat e kishin ngrënë gjithë dokumentin përveç pjesës ku ishte shkruar "Me emrin tënd o Zot!". Kjo ishte formula me të cilin Kurejshët i fillonin shkrimet e tyre. Shkruesi i këtij dokumenti ishte Mensur bin Ikrime-ja."

Mutim ibn Adij e copëtoi pjesën e mbetur të dokumentit të Kurejshit. Copëzat u shpërndanë nga era dhe nuk mbeti asnjë gjurmë prej tyre më pas. Ishte kjo një vepër, që kërkonte vendosmëri dhe guxim. Vendosmëri në pretendimin se Hashimitët ishin viktima të padrejtësisë dhe guxim për t`u rebeluar kundër gjithë Kurejshit. Kjo vepër e vendosur e tij ishte shenjë se ngujimi i Hashimitëve kishte marrë fund dhe se pjesëtarët e tyre mund të ktheheshin në Mekke. Vetë Mutimi, bashkë me luftëtarët e rinj të fisit të tij shkuan me kuajt e tyre drejt luginës, të armatosur deri në dhëmbë dhe e shoqëruan Muhammedin dhe pjesëtarët e dy fiseve të ngujuara, gjatë kthimit të tyre në Mekke.

Dr. Muhammed Hamidullah, në faqen e dhjetë të librit "Hyrje në Islam", të botuar nga Federata Ndërkombëtare Islame e Organizatave Studentore, në Salimiah të Kuvajtit (1977), shkruan:

Pas tre vjetësh, katër ose pesë jomuslimanë, më të njerëzishëm se të tjerët dhe pjesëtarë të fiseve të ndryshme, e shpallën publikisht distancimin e tyre nga bojkoti i padrejtë...

Dr. Hamidullahu e ka shfaqur dështimin e bojkotit, si një fryt i njeridashjes së "katër a pesë jomuslimanëve". Ata, siç thotë ai, "ishin më të njerëzishëm se të tjerët" dhe ka të drejtë. Por a ishin vallë edhe më të njerëzishëm se vetë muslimanët që jetonin në Mekke?

Është e pabesueshme dhe e vërtetë se përgjigja e kësaj pyetjeje aspak të këndshme është pozitive. Në fund të fundit, përveç këtyre trimave, që ishin të gjithë jomuslimanë, askush tjetër në Mekke nuk u ndje i detyruar që për hir të njeridashjes, të rebelohej kundër Kurejshit dhe të vepronte në mbrojtje të Hashimitëve.

Një tjetër gjë interesante është fakti se Zuhajri ndihej i vetëm. Kur Hishami për herë të parë ia përmendi atij ngritjen e bojkotit kundër Hashimitëve dhe e kritikoi se bëhej i shurdhër ndaj vuajtjeve të të ngujuarve dhe se dështonte në të larguarit e kësaj vuajtjeje, ky i fundit ia ktheu: "Po ç`mund të bëj unë o Hisham? Unë jam veç një njeri i vetëm. Për Zotin, sikur të kisha të tjerë të më përkrahnin, do ta hiqja atë bojkot."

Përgjigja e Zuhajrit është intriguese. Përse ndihej se ishte i vetëm? Përse nuk mendoi ta merte pas vetes përkrahjen e muslimanëve që ishin në Mekke? Në fund të fundit, sipas historianëve, disa nga muslimanët e Mekkes ishin njerëz të rëndësishëm e të pasur dhe kishin ndikim tek idhujtarët. Por për ndonjë arsye misterioze, as Zuhajri dhe as shokët e tij, nuk menduan se mund t`i mernin edhe muslimanët në "ekipin" që i solli fund ngujimit të Hashimitëve.

Zuhajri me shokë arritën t`i kthenin Hashimitët në qytet. Por me veprën e tyre, ata demonstruan se muslimanët që kishin mbetur në Mekke, nuk ishin dhe aq të "pazëvendësueshëm" për Muhammedin dhe për Islamin.

Është një paradoks i historisë së Islamit fakti se dora që u shtri për ta grisur dokumentin e bojkotit të Kurejshit kundër Hashimitëve, nuk ishte dora e një muslimanë por pikërisht e një "jobesimtari" të quajtur Mutim ibn Adij. As Mutimi dhe as shokët e tij si Hisham ibn Amr, Zuhajr bin Ebu Umejje, Ebu`l Buhtari bin Hisham dhe Zama`a el Esvedi nuk ishin muslimanë. Por që të pestë ishin trima me moral shembullor, të cilët nuk e gëlltisnin dot padrejtësinë që u bëhej Hashimitëve. Ata nuk u ndalën derisa e sollën në vend drejtësinë.

Teknikisht, këta pesë trima nuk ishin muslimanë. Por vetëm ata e patën guximin dhe vendosmërinë e duhur për ta mbajtur në këmbë një princip tërësisht islamik siç është Drejtësia. Ata e sollën në vend drejtësinë dhe me këtë vepër të tyre, fituan përjetshmëri në sagën e Islamit. Në anën tjetër, muslimanët jo vetëm që nuk vepruan dot, por as që protestuan kundër cinizmit dhe arrogancës Kurejshe në ngujimin e Hashimitëve. Për tre vjet me rradhë, ata mbajtën një distancë të sigurt dhe një heshtje aspak bindëse. Me sa duket, veprat e tyre kontrolloheshin vetëm nga ndjenja e kujdesit dhe e sigurisë. Andaj gjithë ç`bënë ata, ishte shtyrja e veprimit për më vonë dhe vëzhgimi nga anash si spektatorë të painteresuar.

14. Vdekja e Hatixhes dhe Ebu Talibit (viti 619)

Falë trimërisë së pesë burrave nga Mekkeja, Hashimitët tani mund të ktheheshin në shtëpitë e tyre. Por pikërisht kur kishte filluar disi të përmirësohej gjendja e tyre, pas një jete të vështirë trevjeçare në një grykë malore, Hatixheja, e shoqja, përkrahësja dhe ndjekësja e Muhammedit dhe bamirësja e të gjithë muslimanëve u sëmur dhe vdiq. Gjatë gjithë jetës, ajo kishte jetuar në luks dhe në pasuri por tre vitet e fundit në ngujim kishin qenë për të një lodhje e tepërt e cila tani po jepte pasoja.

Siç u tha edhe më sipër, Hatixheja ishte personi i parë, që pranoi se Zoti është një dhe se Muhammedi është i Dërguari i Tij për njerëzimin. Nderi dhe lavdia e të qenit besimtarja e parë në botë i takon përjetësisht asaj. Ajo e sakrifikoi për Islamin gjithë rehatinë e saj, pasurinë dhe shtëpinë që kishte, për ta sakrifikuar më në fund edhe jetën. Pa dyshim, sikur të jetonte në shtëpinë e saj të madhe e të rehatshme në Mekke, e rrethuar nga shërbetoret e saja, ajo do të kishte jetuar edhe më gjatë. Por ajo preferoi të qëndronte pranë të shoqit dhe fisit të tij dhe ta ndante me ta barrën e jetës. Gjatë ngujimit, ajo jo vetëm që vuajti nga uria dhe etja por gjithashtu edhe nga vapa e verës dha nga ftohtësia e dimrave. Por askush nuk dëgjoi ndonjëherë të ankohej dhe kurrë nuk e panë ta humbte durimin. Pa dallim në kalonin kohë të mira ose të vështira, pa dallim në ishte e pasur ose krejt e varfër, ajo ishte gjithnjë me fytyrë të qeshur. E tillë ishte edhe gjatë ngujimit. Varfëria dhe shkelja kurrë nuk e prishën disponimin e saj dhe sjelljen. Pikërisht sjellja e saj ishte një burim i pashtershëm fuqie, rehatie dhe guximi për të shoqin, në çastet më të vështira të jetës së tij.

Gjatë viteve të kaluara në ngujim, Hatixheja e harxhoi gjithë pasurinë e saj duke blerë gjërat e nevojshme si ushqimi, uji dhe veshmbathjet për fisin e të shoqit. Kur u kthye në shtëpinë e saj, e gjithë pasuria ishte zhdukur dhe kur vdiq, nuk kishte para të mjaftueshme as për të blerë një qefin. Një gunë e të shoqit u përdor si qefin për të dhe ajo u varros e mbështjellur me të.

Muhammedi nuk u martua me asnjë grua tjetër derisa ishte gjallë Hatixheja dhe sikur të mos vdiste, mbase kurrë nuk do të martohej edhe njëherë.

Edward Gibbon

Gjatë 24 vjetëve të martesës së tyre, burri i ri i Hatixhes nuk e përdori të drejtën e tij për t`u martuar me një grua tjetër dhe krenaria dhe butësia e kësaj zonje kurrë nuk u ofendua nga prania e një rivaleje. Pas vdekjes së saj, Profeti e vendosi atë në shkallën e katër grave të përsosura, bashkë me motrën e Mojsiut, nënën e Krishtit dhe me Fatimen, vajzën e tij më të dashur. "Rënia dhe shkatërrimi i Perandorisë Romake"

Sir John Glubb

Hatixheja ishte ndjekësja e parë e Muhammedit. Që nga çasti i thirrjes së tij të parë deri në vdekjen e saj pas nëntë vjetësh, ajo kurrë nuk u dorëzua. Kurdo që ai të ofendohej ose të sulmohej, e dinte se kur të kthehej në shtëpi, do të gjente një fytyrë të qeshur e të dashur për ta rehatuar. Ajo, me qetësinë e saj, ishte përherë pranë tij, që t`ia rikthente guximin dhe t`ia lehtësonte barrën e frikës. "Jeta dhe koha e Muhammedit", Nju Jork, 1970

Ibn Is`haku, biografi i Profetit, thotë se kur erdhi shpallja e dytë pas një afati të gjatë kohor nga e para, Hatixhesë iu dërgua një lëvdatë hyjnore dhe një përshendetje nga Zoti. Kjo porosi iu soll Muhammedit nëpërmjet Xhibrilit dhe kur ai ia përcolli Hatixhes, ajo tha: "Zoti është paqja (selami) dhe e gjithë paqja është prej Tij. Paqja qoftë mbi Xhibrilin!"

Muhammedi përgjithmonë e kujtoi Hatixhen me dashuri, me falënderim dhe me mallëngjim të thellë. Gjatë sëmundjes së saj të shkurtër, ai ndenji gjithë natën pa gjumë, duke u kujdesur për të, duke e qetësuar dhe duke iu lutur Zotit. Ai i tha se Zoti i kishte ndërtuar një pallat nga perlat e Parajsës. Vdekja e saj ia mbushi zemrën me dhimbje Muhammedit.

Hatixheja vdiq në ditën e dhjetë të muajit Ramazan të vitit të dhjetë pas Shpalljes. Ajo u varros në Huxhun, në rrethinat e Mekkes. Pas varrimit, vetë i Dërguari e rrafshoi dheun e varrit të saj.

Një muaj pas vdekjes së Hatixhes, Profeti përjetoi një goditje tjetër me vdekjen e Ebu Talibit, xhaxhait dhe mbrojtësit të tij. Ebu Talibi ishte mburroja e Islamit që nga lindja e kësaj feje. Vdekja e këtyre dy njerëzve të dashur, ishte goditja më e madhe që Muhammedi do ta përjetonte në jetën e tij. Këtë vit e quajti "Viti i pikëllimit".

Viti 619 ishte për Muhammedin një vit i pikëllueshëm në më shumë aspekte. Vdekja e të dashurve të një njeriu është një shkak natyror i pikëllimit. Por në këtë rast, vdekja e këtyre dy personave nuk ishte vetëm një përvojë subjektive e Muhammedit. Ai shumë shpejt do ta shihte kuptimin e humbjes së tyre me ndodhitë që do të vijonin.

Ibn Is`hak

Hatixheja dhe Ebu Talibi vdiqën në po të njejtin vit, njëri pas tjetrit. Hatixheja kishte qenë një përkrahëse besnike e Muhammedit në Islam dhe ai i ndante me të problemet e tija. Me vdekjen e Ebu Talibit, ai humbi forcë në mbrojtjen kundër fisit të tij. Ebu Talibi vdiq tre vjet para emigrimit për në Medine dhe pikërisht atëherë, Kurejshi filloi ta sulmonte me një ashpërsi, me të cilën s`do të guxonte më parë gjatë jetës së Ebu Talibit. Një djalë i ri madje, i hodhi pluhur mbi kokë.

Hishami përcjell nga i ati Urva, se Profeti një ditë shkoi në shtëpinë e tij dhe po thoshte: "Kurejshi kurrë s`më ka trajtuar kështu derisa ishte gjallë Ebu Talibi. "Jeta e të Dërguarit të Zotit"

Washington Irving

Muhammedi shumë shpejt e kuptoi se ç`do të thoshte vdekja e Ebu Talibit, i cili nuk kishte qenë vetëm një i afërt i dhembshur por edhe një mbrojtës i vendosur e i fuqishëm, falë ndikimit të madh që kishte në Mekke.Pas vdekjes së tij, nuk kishte asgjë që t`i ndalte Ebu Sufjanin dhe Ebu Xhehlin nga dhuna e tyre.

Fati i Muhammedit po bëhej gjithë më i errët në vendlindjen e tij. Hatixheja, ndihmuesja e tij, mikesha e vetmisë dhe besimtarja e devotshme e doktrinës së Muhammedit, kishte vdekur. Kishte vdekur edhe Ebu Talibi, mbrojtësi i tij besnik dhe i fortë. I mbetur pa ndikimin mbrojtës të këtij të fundit, Muhammedi ishte bërë i huaj në Mekke, i detyruar të fshihet dhe t`u bëhet barrë atyre, që për shkak të doktrinës së tij po përndiqeshin. "Jeta e Muhammedit"

Me fjalinë "barrë atyre, që për shkak të doktrinës së tij po përndiqeshin", historiani në fjalë ka shprehur një mendim me të cilin nuk mund të pajtohemi. Muhammedi kurrë nuk ka qenë barrë për të tjerët. Pjesëtarët e fisit të tij, Hashimitët, e shihnin si privilegj dhe nder mbrojtjen e tij nga armiqtë.

Sir William Muir

Sakrificat që Ebu Talibi dhe familja e tij i bënë për hir të Muhammedit, ndonse akoma nuk e besonin mesazhin e tij, flet për karakterin e tij fisnik dhe bujar. Këto sakrifica flasin në të njejtën kohë edhe për sinqeritetin e Muhammedit. Ebu Talibi nuk do t`i bënte gjithë ato gjëra për një gënjeshtar sepse ishte më se i aftë në vlerësimin e njerëzve.

Kur ndjeu se jeta e tij po i afrohej fundit, ai e mblodhi familjen, bijtë e Abdul Muttalibit, dhe mbasi e la të nipin e tij në mbrojtje të tyre, vdiq i qetë. Ai u varros jo shumë larg varrit të Hatixhes. Muhammedi vajtoi për xhaxhain e tij dhe ky vajtim nuk ishte pa shkak. Për dyzet vjet, ai kishte qenë miku i tij besnik, mbështetja e tij në fëmijëri, mbrojtësi i rinisë së tij dhe kështjella e tij në vitet në vijim. Vetë mosbesimi i tij e kishte rritur ndikimin që kishte. Për sa kohë që ishte gjallë Ebu Talibi, Muhammedi s`kishte pse t`u trembej sulmeve dhe dhunës. Por pas tij, nuk kishte njeri që të mund ta mbronte nga armiqtë. Një Hatixhe e dytë mund të gjendej por jo edhe një Ebu Talib i dytë. "Jeta e Muhammedit", 1877

Sir John Glubb

I Dërguari dha përpjekje të mëdha për ta bërë Ebu Talibin t`i përsëriste dëshmitë e besimit islam por ky i fundit vetëm qëndronte i heshtur derisa vdiq. Ebu Talibi është për ne një karakter tërheqës. Fjalëhapur, besnik dhe simpatik, ai i përballoi vuajtjet, humbjet dhe kontradiktat për ta mbrojtur të nipin, ndonse nuk i besonte fjalët e tija. Muslimanët nuk e konsiderojnë atë një hero sepse vdiq si jobesimtar. Megjithatë, sikur të mos ishte guximi i vendosur, me të cilin ai qëndroi pranë të nipit, Islami mbase do të kishte vdekur që në djep.. "Jeta dhe koha e Muhammedit", Nju Jork, 1970

Më sipër i kam përcjellur pikë për pike fjalët e Sir William Muir dhe Sir John Glubb. Ata kanë lënë të kuptohet se Ebu Talibi vdiq si jobesimtar. Sikur të pyeteshin për këtë pretendim, ata do të sillnin argumente nga Sahihu i Buhariut, në të cilin thuhet se kur Ebu Talibi ishte në prag të vdekjes, i Dërguari insistonte që të bëhej musliman por ai thoshte se diçka e tillë do ta turpëronte përpara miqve të tij të Kurejshit.

Autori (ose autorët) e këtij "hadithi" kanë harruar diçka. Ebu Talibi po vdiste dhe e dinte se nuk kishte për t`i parë më kurrë "miqtë" e tij nga Kurejshi. Ai e dinte se po shkonte në prani të Krijuesit të tij. Në një çast të tillë, ai vështirë se do të mërzitej për këta miq kurejshitë. Qëllimi i tij kishte qenë përherë të fituarit e kënaqësisë së Zotit dhe më shumë se ç`mund ta vërtetonin të tjerët me fjalët që tha, ai e vërtetoi me veprat e tija se besimi i tij në Njëshmërinë e Zotit dhe në misionin e Muhammedit si i Dërguar i Tij ishte i fortë dhe i palëkundur.

Ai ishte një besimtar i devotshëm i Islamit. Lidhja e tij e fortë me Islamin mund të shihet nga vendosmëria e tij dhe dëshmohet nga logjika e fakteve.

Askush nuk mund ta dojë Muhammedin dhe idhujtarinë njëkohësisht. Këto dy dashuri nuk mund të bashkëjetojnë tek një person. Dhe në anën tjetër, askush nuk mund ta dojë Muhammedin dhe ta urrejë Islamin. Dashuria për Muhammedin dhe urrejtja për Islamin nuk mund të gjenden në një vend. Ai që e do Muhammedin, e do edhe Islamin. Dhe as që mund të thuhet se mund ta urresh Muhammedin dhe ta duash Islamin njëkohësisht. Një fjali e tillë do të ishte absurde.

Në ka diçka për të cilën nuk dyshon askush në historinë islame, është pikërisht dashuria e Ebu Talibit për Muhammedin. Siç u tha më sipër, Ebu Talibi dhe e shoqja Fatima bint Esad, e deshën Muhammedin siç i donin fëmijët e tyre. Burrë e grua, ata ishin gjithmonë të gatshëm për t`i sakrifikuar bijtë e tyre për hir të Muhammedit. Një dashuri e tillë mund të kishte vetëm një burim, atë të besimit tek Muhammedi dhe tek Islami. Gruaja e Ebu Talibit, Fatima bint Esad, gruaja që e rriti Muhammedin, ishte femra e dytë që e pranoi Islamin pas Hatixhes.

Ebu Talibi ishte tejet krenar që Muhammedi, djali i vëllait të tij Abdullahut, ishte zgjedhur në mesin e krijesave të Zotit për të qenë i Dërguari i Zotit për njerëzimin. Muhammedi ishte dashuria dhe krenaria më e madhe e Ebu Talibit.

Veprat e lavdishme të Ebu Talibit janë një pjesë e pandashme e historisë së Islamit. Asnjë tregim mbi Islamin nuk do të ishte i plotë, sikur në të të mos përshkruhej roli i tij si mbrojtës i Muhammedit dhe i Islamit. Veprat e tija janë dëshmia më e qartë e besimit të tij në Zotin dhe në të Dërguarin e Tij.

Zoti i bekoftë robërit e tij të devotshëm, Hatixhen, Ebu Talibin dhe të shoqen, Fatima bin Esad. Që të tre ishin "mjetet" me të cilat Ai e forcoi Islamin dhe e mbajti në këmbë.

- Pjesa II -